Kapalı Artroskopi Ameliyatı Nedir? Nasıl Yapılır? İyileşme Süreci

Artroskopi, eklem içerisinin küçük kesilerden yerleştirilen ince bir kamera ve özel cerrahi aletlerle görüntülenmesine ve gerekli durumlarda aynı işlem sırasında tedavi edilmesine olanak sağlayan minimal invaziv bir ortopedik cerrahi yöntemidir.

En sık diz ve omuz eklemlerinde uygulanmakla birlikte kalça, ayak bileği, dirsek ve el bileği gibi farklı eklemlerde de kullanılabilir. Artroskopinin uygulanıp uygulanmayacağı yalnızca eklem ağrısına göre değil; hastanın şikâyetleri, muayene bulguları, görüntüleme sonuçları ve eklemdeki problemin türüne göre belirlenir.

Kapalı Artroskopi Ameliyatı Nedir?

Artroskopi sırasında cerrah eklem çevresinde birkaç küçük kesi oluşturur. Bu kesilerden birinden artroskop adı verilen ince, ışıklı kamera sistemi eklem içerisine yerleştirilir. Kamera görüntüsü yüksek çözünürlüklü bir ekrana aktarılır ve eklemin içindeki kıkırdak, bağ, tendon, menisküs ve diğer yapılar ayrıntılı olarak incelenebilir.

Gerekli görülürse diğer küçük kesilerden özel cerrahi aletler yerleştirilerek hasarlı dokular onarılabilir, yırtık dokular dikilebilir veya düzenlenebilir, serbest eklem cisimleri çıkarılabilir ve hastalığa göre farklı işlemler gerçekleştirilebilir.

Artroskopi geçmişte daha çok tanısal amaçla kullanılırken günümüzde MR ve diğer görüntüleme yöntemlerinin gelişmesiyle birlikte birçok hastada öncelikle tanı görüntüleme ile konulmaktadır. Artroskopi ise uygun hastalarda hem eklemi doğrudan değerlendirmek hem de aynı seansta tedavi uygulamak amacıyla kullanılabilir.

Kapalı Artroskopi Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Artroskopi hastane ameliyathanesinde veya uygun cerrahi merkezlerde gerçekleştirilir. Kullanılacak anestezi yöntemi ekleme, uygulanacak işleme ve hastanın özelliklerine göre değişebilir.

Genel olarak işlem şu aşamalardan oluşur:

1. Hasta genel, bölgesel veya uygun olgularda lokal anestezi ile hazırlanır.
2. Cerrah eklem çevresinde birkaç küçük giriş deliği oluşturur.
3. Artroskop ekleme yerleştirilerek eklem içi görüntüler monitöre aktarılır.
4. Eklem içerisindeki kıkırdak, bağlar, menisküs, tendonlar veya diğer yapılar değerlendirilir.
5. Gerekirse ek girişlerden cerrahi aletler yerleştirilerek planlanan onarım veya tedavi gerçekleştirilir.
6. İşlem sonunda aletler çıkarılır, küçük kesiler kapatılır ve pansuman uygulanır.

Ameliyatın süresi yapılan işlemin türüne ve eklemdeki problemin karmaşıklığına göre değişir. Basit bir girişim ile bağ rekonstrüksiyonu veya tendon onarımı gibi daha kapsamlı artroskopik cerrahilerin süresi ve sonrasındaki rehabilitasyon aynı değildir.

Kapalı Artroskopi Neden Yapılır?

Artroskopi, uygun hastalarda eklem içerisindeki belirli yapısal problemlerin tedavi edilmesi amacıyla uygulanabilir. Cerrahi karar verilmeden önce çoğunlukla hastanın öyküsü, fizik muayenesi ve röntgen, ultrason veya MR gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.

Artroskopik yöntemlerle tedavi edilebilen durumlara örnek olarak:

• Belirli menisküs yırtıkları
• Ön çapraz bağ gibi bağ yaralanmaları
• Rotator manşet tendon yırtıkları
• Omuz instabilitesi ve tekrarlayan çıkıklarla ilişkili bazı lezyonlar
• Belirli kıkırdak lezyonları
• Eklem içerisindeki serbest kemik veya kıkırdak parçaları
• Sinovyal dokuyu etkileyen bazı hastalıklar
• Kalça sıkışma sendromu gibi seçilmiş kalça problemleri
• Ayak bileği ve el bileğindeki belirli bağ, kıkırdak ve eklem içi lezyonlar

sayılabilir.

Kapalı Artroskopi Hangi Eklemlerde ve Hastalıklarda Kullanılır?

Diz Artroskopisi

Diz artroskopisi en sık gerçekleştirilen artroskopik işlemler arasındadır. Uygun hastalarda:

• Menisküs yırtıklarının onarılması veya seçilmiş bölümünün düzenlenmesi
• Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu
• Eklem içi serbest cisimlerin çıkarılması
• Belirli kıkırdak lezyonlarının değerlendirilmesi ve tedavisi
• Bazı sinovyal hastalıkların tedavisi

amacıyla uygulanabilir.

Omuz Artroskopisi

Omuz artroskopisi; rotator manşet yırtıkları, omuz instabilitesi, labrum yaralanmaları ve seçilmiş diğer omuz problemlerinde kullanılabilir.

Kalça Artroskopisi

Femoroasetabular sıkışma, labrum yaralanmaları ve seçilmiş eklem içi kalça problemlerinde artroskopik cerrahi değerlendirilebilir.

Ayak Bileği, Dirsek ve El Bileği Artroskopisi

Bu eklemlerdeki belirli kıkırdak lezyonları, serbest cisimler, bağ yaralanmaları, sıkışma sendromları ve diğer eklem içi problemlerde artroskopik yöntemlerden yararlanılabilir.

Artroskopi Her Hastaya Uygun mudur?

Hayır. Eklem ağrısı, şişlik veya hareket kısıtlılığı olması tek başına artroskopi yapılması gerektiği anlamına gelmez.

Ortopedi uzmanı cerrahi karar verirken:

• Şikâyetin süresini ve şiddetini
• Travma veya spor yaralanması öyküsünü
• Eklemde kilitlenme veya boşalma gibi mekanik belirtileri
• Fizik muayene bulgularını
• Röntgen ve MR gibi görüntüleme sonuçlarını
• Fizik tedavi, aktivite düzenlemesi veya ilaç gibi cerrahi dışı tedavilere verilen yanıtı
• Hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve aktivite beklentisini

birlikte değerlendirir.

Kapalı Artroskopi Ameliyatının Avantajları Nelerdir?

Artroskopinin açık cerrahiye kıyasla en belirgin özelliği ekleme daha küçük kesilerden ulaşılmasıdır. Uygun hastalarda bu yaklaşım bazı avantajlar sağlayabilir:

• Daha küçük cerrahi kesiler
• Çevredeki yumuşak dokuların daha az etkilenmesi
• Eklemin iç yapılarının büyütülmüş görüntü altında değerlendirilmesi
• Tanısal değerlendirme ile cerrahi tedavinin aynı seansta yapılabilmesi
• Birçok işlemde aynı gün veya kısa süreli hastane yatışı
• Uygun işlemlerde erken mobilizasyon ve rehabilitasyona geçiş olanağı

Bununla birlikte “kapalı ameliyat” olması, iyileşmenin her hastada birkaç gün içinde tamamlanacağı anlamına gelmez. Örneğin basit bir menisküs işlemi ile menisküs onarımı, çapraz bağ rekonstrüksiyonu veya rotator manşet tamirinin iyileşme süreleri birbirinden oldukça farklıdır.

Kapalı Artroskopi Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Artroskopi genel olarak güvenli bir cerrahi yöntemdir ancak her ameliyatta olduğu gibi komplikasyon gelişme ihtimali tamamen ortadan kalkmaz.

Olası riskler arasında:

• Enfeksiyon
• Eklem içerisinde veya cerrahi bölgede kanama
• Şişlik ve sertlik
• Sinir veya damar yaralanması
• Alt ekstremite ameliyatlarından sonra derin ven trombozu gibi kan pıhtısı komplikasyonları
• Anesteziye bağlı komplikasyonlar
• Şikâyetlerin tamamen düzelmemesi veya ek cerrahi gereksinimi

yer alabilir.

Risk düzeyi hastanın yaşı, genel sağlık durumu, uygulanan eklem, cerrahinin kapsamı ve eşlik eden hastalıklara göre değişebilir.

Kapalı Artroskopi Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?

Artroskopi sonrası iyileşme süresi için bütün hastalara uygulanabilecek tek bir süre bulunmaz. Tam iyileşme yaklaşık birkaç haftadan birkaç aya kadar değişebilir.

İyileşme süresini etkileyen başlıca faktörler:

• Ameliyat edilen eklem
• Yalnızca değerlendirme mi yoksa cerrahi onarım mı yapıldığı
• Menisküs, bağ, tendon veya kıkırdak onarımı gibi işlemin türü
• Hastanın yaşı ve genel sağlık durumu
• Kas gücü ve ameliyat öncesi fonksiyon düzeyi
• Rehabilitasyon programına uyum

olarak sıralanabilir.

İlk Günler

Ameliyat sonrası ağrı, hafif morarma ve şişlik görülebilir. Cerrahın önerisine göre istirahat, eklemin yüksekte tutulması, soğuk uygulama ve ağrı kesici tedavi kullanılabilir.

Diz, kalça veya ayak bileği ameliyatlarından sonra bazı hastaların geçici olarak koltuk değneği kullanması gerekebilir. Ekleme ne kadar yük verilebileceği yapılan cerrahi işleme göre değişir.

Fizik Tedavi ve Egzersiz

Rehabilitasyon artroskopi sonrası tedavinin önemli bir parçasıdır. Hareket açıklığını korumak, kas gücünü yeniden kazanmak ve eklemin fonksiyonunu geliştirmek amacıyla hastaya özel egzersiz programı oluşturulabilir.

Özellikle bağ, tendon veya menisküs onarımı gibi işlemlerde dokunun iyileşmesine izin vermek amacıyla rehabilitasyonun bazı aşamalarında hareket veya yük verme kısıtlamaları uygulanabilir.

İşe ve Spora Dönüş

Masa başı işlere dönüş bazı küçük işlemlerden sonra kısa sürede mümkün olabilirken, fiziksel güç gerektiren işlere veya spora dönüş daha uzun sürebilir.

Sporcuların sahaya dönüşü yalnızca ameliyattan sonra geçen süreye göre değil; eklemin hareket açıklığı, kas kuvveti, ağrı durumu ve yapılan cerrahi onarımın iyileşmesine göre belirlenmelidir.

Artroskopi Sonrası Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Ameliyat sonrasında cerrahınızın verdiği yara bakımı, ilaç, egzersiz ve kontrol önerilerine uyulmalıdır.

Aşağıdaki durumlarda sağlık ekibiyle iletişime geçmek gerekir:

• Giderek artan veya beklenenden fazla ağrı
• Cerrahi bölgede belirgin kızarıklık, ısı artışı veya giderek artan şişlik
• Yaradan akıntı veya irin gelmesi
• Yüksek ateş veya titreme
• Bacakta belirgin şişme, ağrı veya hassasiyet
• Yeni gelişen uyuşma veya belirgin güç kaybı

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Kapalı Artroskopi Ameliyatı Nedir? Nasıl Yapılır? Neden Uygulanır?
2. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Arthroscopy
3. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Clinical Practice Guidelines
4. NHS. Arthroscopy
5. NHS. Arthroscopy – Why It's Done
6. NHS. Arthroscopy – What Happens on the Day
7. NHS. Recovering From an Arthroscopy
8. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Osteoarthritis in Over 16s: Diagnosis and Management – Arthroscopic Procedures