WhatsApp
Prematüre Bebek Nedir? Prematüre Doğum, Riskleri ve Bebek Bakımı
İçindekiler
- Prematüre Nedir?
- Prematüre Doğum Neden Olur?
- Prematüre Doğum Riskini Artıran Faktörler Nelerdir?
- Erken Doğum Belirtileri Nelerdir?
- Prematüre Doğum Nasıl Sınıflandırılır?
- Prematüre Bebeklerde Hangi Sağlık Sorunları Görülebilir?
- Prematüre Bebeklerin Bakımı Nasıldır?
- Kanguru Bakımı Nedir?
- Prematüre Bebekler Nasıl Beslenir?
- Prematüre Bebekler Ne Kadar Hastanede Kalır?
- Prematüre Bebek Ne Zaman Taburcu Olur?
- Düzeltilmiş Yaş Nedir?
- Prematüre Bebeklerin Takibi Nasıl Yapılır?
- Sıkça Sorulan Sorular
Prematüre Nedir?
Prematüre doğum, bebeğin gebeliğin 37 tamamlanmış haftasından önce canlı doğmasıdır. Bu şekilde dünyaya gelen bebekler prematüre veya preterm bebek olarak adlandırılır.
Prematüre bebeklerin sağlık gereksinimleri yalnızca doğum haftasına bağlı değildir. Doğum ağırlığı, bebeğin anne karnındaki gelişimi, solunum durumu, enfeksiyon varlığı, gebelikte yaşanan sorunlar ve doğumdan sonraki klinik seyir de önemlidir.
Prematüre Doğum Neden Olur?
Prematüre doğum tek bir nedene bağlı değildir ve bazı gebeliklerde belirgin bir neden saptanamayabilir.
Prematüre doğum iki temel şekilde gerçekleşebilir:
- Spontan erken doğum: Doğum eyleminin kendiliğinden başlaması veya suyun erken gelmesi sonucunda gelişebilir.
- Tıbbi olarak erken doğum: Anne veya bebeğin sağlığını korumak amacıyla doğumun 37. haftadan önce planlanması gerekebilir.
Örneğin ciddi preeklampsi, bazı plasenta sorunları veya bebeğin anne karnındaki durumunun kötüleşmesi erken doğum kararı verilmesine neden olabilir.
Prematüre Doğum Riskini Artıran Faktörler Nelerdir?
Prematüre doğum herhangi bir gebelikte ortaya çıkabilir. Risk faktörü bulunması mutlaka erken doğum gerçekleşeceği anlamına gelmez.
Riski artırabilen faktörler arasında:
- Daha önce prematüre doğum yapılmış olması
- Rahim ağzının kısa olması
- İkiz veya daha fazla çoğul gebelik
- Gebelik sırasında bazı enfeksiyonlar
- Gebelikte vajinal kanama
- Plasentayla ilişkili bazı sorunlar
- Rahim veya rahim ağzıyla ilgili bazı yapısal sorunlar
- Hipertansiyon ve gebeliğe bağlı hipertansif hastalıklar
- Bazı kronik anne hastalıkları
- Gebelikte sigara kullanımı
bulunabilir.
Erken Doğum Belirtileri Nelerdir?
37. gebelik haftasından önce aşağıdaki belirtilerin gelişmesi erken doğum eylemi açısından değerlendirme gerektirebilir:
- Düzenli veya sık rahim kasılmaları
- Alt karın veya pelviste basınç hissi
- Yeni başlayan veya devam eden bel ağrısı
- Vajinal akıntının miktarında veya yapısında belirgin değişiklik
- Vajinal kanama
- Suyun gelmesi veya vajinadan sürekli sıvı gelmesi
Prematüre Doğum Nasıl Sınıflandırılır?
Dünya Sağlık Örgütü prematüre doğumu gebelik haftasına göre üç ana gruba ayırır:
| Sınıflandırma | Gebelik Haftası | Genel Bakım Gereksinimi |
|---|---|---|
| Aşırı prematüre | 28 haftadan önce | Yoğun yenidoğan desteği gereksinimi daha yüksektir. |
| Çok prematüre | 28 hafta – 32 haftadan önce | Solunum, beslenme ve ısı kontrolü için yakın izlem gerekebilir. |
| Orta-geç prematüre | 32 hafta – 37 haftadan önce | Risk daha düşük olsa da term bebeklerden farklı bakım gereksinimleri olabilir. |
Prematüre Bebeklerde Hangi Sağlık Sorunları Görülebilir?
Riskler bebeğin ne kadar erken doğduğuna ve genel klinik durumuna göre değişir.
Solunum Sorunları
Akciğerler yeterince olgunlaşmadığında solunum sıkıntısı gelişebilir. Bazı bebeklerde CPAP, oksijen, mekanik ventilasyon veya surfaktan tedavisi gerekebilir.
Beslenme Sorunları
Emme, yutma ve nefes alma koordinasyonu özellikle erken haftalarda yeterince gelişmemiş olabilir. Bu nedenle bazı bebeklerde sonda ile beslenme gerekebilir.
Vücut Isısının Korunması
Prematüre bebekler vücut ısılarını term bebekler kadar iyi koruyamayabilir ve kuvöz veya başka termal desteklere ihtiyaç duyabilir.
Enfeksiyon
Bağışıklık sistemi henüz tam olgunlaşmadığı için enfeksiyonlara karşı daha savunmasız olabilirler.
Diğer Sorunlar
Çok erken doğan bebeklerde beyin, göz, bağırsak, kalp ve diğer organ sistemleriyle ilişkili komplikasyonların görülme olasılığı artabilir.
Prematüre doğmak mutlaka kalıcı sağlık sorunu gelişeceği anlamına gelmez. Birçok prematüre bebek uygun yenidoğan bakımı ve takip ile sağlıklı şekilde büyüyebilir.
Prematüre Bebeklerin Bakımı Nasıldır?
Prematüre bebeğin gereksinimleri doğum haftasına ve klinik durumuna göre değişir.
Yenidoğan bakımında:
- Vücut ısısının korunması
- Solunumun desteklenmesi
- Oksijen düzeyinin izlenmesi
- Kan şekeri ve sıvı-elektrolit dengesinin izlenmesi
- Anne sütüyle uygun beslenmenin sağlanması
- Enfeksiyonların önlenmesi
- Büyüme ve gelişmenin takip edilmesi
önemlidir.
Kanguru Bakımı Nedir?
Kanguru bakımı, prematüre veya düşük doğum ağırlıklı bebeğin annesiyle mümkün olduğunca uzun süre ten tene temas halinde tutulmasını ve anne sütüyle beslenmenin desteklenmesini içeren bir bakım yaklaşımıdır.
Uygun şekilde uygulandığında:
- Bebeğin vücut ısısını korumaya
- Anne sütüyle beslenmeyi desteklemeye
- Anne-bebek bağını güçlendirmeye
- Prematüre ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerde bakım sonuçlarını iyileştirmeye
yardımcı olabilir.
Kanguru bakımının ne zaman ve nasıl uygulanacağı bebeğin klinik durumuna ve yenidoğan ekibinin değerlendirmesine göre planlanır.
Prematüre Bebekler Nasıl Beslenir?
Anne sütü prematüre bebeklerin beslenmesinde önemli bir yere sahiptir.
Bebeğin gebelik haftası ve emme-yutma koordinasyonuna göre anne sütü:
- Doğrudan emzirme
- Sağılarak ağızdan verilme
- Beslenme sondası aracılığıyla verilme
yöntemlerinden biriyle kullanılabilir.
Çok küçük veya erken doğan bazı bebeklerde anne sütü bebeğin artmış besin gereksinimlerini karşılamak amacıyla uygun şekilde güçlendirilebilir. Beslenme planı yenidoğan ekibi tarafından bireyselleştirilir.
Prematüre Bebekler Ne Kadar Hastanede Kalır?
Prematüre bebeklerin hastanede kalış süresi için herkes için geçerli sabit bir süre yoktur.
Genel olarak doğum haftası ne kadar erkense hastanede kalış süresinin uzama olasılığı da o kadar artar. Ancak aynı gebelik haftasında doğan iki bebeğin hastanede kalış süresi farklı olabilir.
Süreyi etkileyen başlıca faktörler:
- Solunum desteği gereksinimi
- Beslenme yeterliliği
- Vücut ısısını koruyabilme
- Kilo alımı ve büyüme
- Apne veya kalp hızında düşme gibi olayların devam edip etmemesi
- Enfeksiyon veya diğer komplikasyonların varlığı
olabilir.
Prematüre Bebek Ne Zaman Taburcu Olur?
Taburculuk yalnızca bebeğin oksijensiz yaşayabilmesine göre belirlenmez.
Bebeğin genel olarak:
- Solunum ve dolaşım açısından klinik olarak stabil olması
- Güvenli şekilde yeterli beslenebilmesi
- Vücut ısısını uygun ortamda koruyabilmesi
- Büyümesinin ve kilo alımının uygun şekilde ilerlemesi
- Evde bakım planının hazırlanmış olması
- Ailenin beslenme ve temel bakım konusunda bilgilendirilmiş olması
- Kontrol ve takip planının oluşturulması
gibi faktörler birlikte değerlendirilir.
Düzeltilmiş Yaş Nedir?
Prematüre bebeklerin büyüme ve gelişmesini değerlendirirken bir süre düzeltilmiş yaş kullanılabilir.
Düzeltilmiş yaş hesaplanırken bebeğin kaç hafta erken doğduğu kronolojik yaşından çıkarılır.
Örneğin 32. gebelik haftasında, yani yaklaşık 8 hafta erken doğan bir bebek doğumdan 4 ay sonra kronolojik olarak 4 aylık olsa da gelişim açısından yaklaşık 2 aylık düzeltilmiş yaş üzerinden değerlendirilebilir.
Bu yaklaşım özellikle büyüme ve gelişim basamaklarının yorumlanmasında önemlidir.
Prematüre Bebeklerin Takibi Nasıl Yapılır?
Prematüre bebeklerde taburculuk sonrasında düzenli takip önemlidir.
Takip programında bebeğin gereksinimlerine göre:
- Kilo, boy ve baş çevresi
- Beslenme
- Motor ve nörogelişimsel gelişim
- Görme
- İşitme
- Aşılama
- Solunum sistemi
- Demir, vitamin ve diğer destek gereksinimleri
değerlendirilebilir.
Gebelik ve Prematüre Doğum Riskinizi Değerlendirin
Daha önce erken doğum öykünüz varsa veya gebelik sırasında erken doğum açısından risk taşıdığınızı düşünüyorsanız gebelik takibi ve gerekli değerlendirmeler planlanabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
- Academic Hospital. Prematüre Nedir? Doğum Sınıflandırılması ve Bebeğin Gelişimi
- World Health Organization. Preterm Birth
- World Health Organization. Preterm and Low Birth Weight Newborn Health
- World Health Organization. Kangaroo Mother Care: A Clinical Practice Guide
- American College of Obstetricians and Gynecologists. Preterm Labor and Birth
