Amniyon Sıvısı Nedir? Azlığı, Fazlalığı ve Normal Değerleri

Amniyon Sıvısı Nedir?

Amniyon sıvısı, gebelik boyunca bebeğin anne rahminde içinde bulunduğu amniyon kesesini dolduran, genellikle berrak veya açık sarı renkte olan sıvıdır. Bebeğin dış etkenlerden korunmasına, rahat hareket etmesine, kas-iskelet ve akciğer gelişimine katkıda bulunur. Aynı zamanda göbek kordonunun sıkışmasını önlemeye ve bebeğin çevresindeki sıcaklığın dengelenmesine yardımcı olur.

Gebelik süresince amniyon sıvısının miktarı değişir. Sıvının gebelik haftasına göre beklenenden az olması oligohidramnios, fazla olması ise polihidramnios olarak adlandırılır. Her iki durumda da gebeliğin daha yakından takip edilmesi gerekebilir.

Amniyon Sıvısı Ne İşe Yarar?

Amniyon sıvısının bebeğin gelişiminde birçok önemli görevi bulunur.

• Bebeği dışarıdan gelebilecek darbe ve basınçlara karşı korumaya yardımcı olur.
• Bebeğin rahim içerisinde hareket edebilmesini sağlar.
• Kas ve kemik gelişimini destekler.
• Akciğerlerin gelişimine katkıda bulunur.
• Göbek kordonunun sıkışma riskini azaltmaya yardımcı olur.
• Bebeğin çevresindeki sıcaklığın dengelenmesine katkı sağlar.
• Sindirim ve solunum sistemlerinin gelişim sürecini destekler.

Bu nedenle amniyon sıvısının gebelik haftasına uygun miktarda olması, gebelik takibinde değerlendirilen önemli unsurlardan biridir.

Amniyon Sıvısı Nasıl Oluşur?

Gebeliğin erken dönemlerinde amniyon sıvısının önemli bir kısmı anne kaynaklı sıvılardan oluşur. Gebelik ilerledikçe bebeğin böbrekleri ve idrar sistemi gelişir ve bebeğin idrarı amniyon sıvısının önemli bir bölümünü oluşturmaya başlar.

Bebek aynı zamanda amniyon sıvısını yutar. Böylece sıvının üretimi ve emilimi arasında devamlı bir döngü oluşur.

Bu dengeyi etkileyen bebeğe, plasentaya veya anneye ait bazı durumlar amniyon sıvısının azalmasına ya da artmasına neden olabilir.

Amniyon Sıvısı Ne Kadar Olmalıdır?

Amniyon sıvısının miktarı gebelik haftasına göre değişiklik gösterir. Bu nedenle tek bir “normal amniyon sıvısı miktarı” bulunmaz.

Sıvı miktarı gebeliğin ilerleyen haftalarında artar, yaklaşık 34–36. haftalarda en yüksek seviyelerine ulaşır ve doğuma yaklaşıldıkça genellikle kademeli olarak azalır. Bu değerler ortalama değerlerdir ve tek başına klinik değerlendirme amacıyla kullanılmaz.

Gebelik takibinde amniyon sıvısı çoğunlukla doğrudan mililitre olarak ölçülmez. Bunun yerine ultrason sırasında belirli ölçüm yöntemleri kullanılır.

Amniyon Sıvısı Nasıl Ölçülür?

Amniyon sıvısının değerlendirilmesinde ultrasonografi kullanılır. En sık başvurulan iki yöntem şunlardır:

• Amniyotik Sıvı İndeksi (AFI): Rahim ultrasonografik olarak dört bölgeye ayrılır. Her bölgede ölçülen sıvı ceplerinin dikey derinlikleri toplanarak hesaplanır.
• En Derin Tek Cep Ölçümü: Ultrasonda göbek kordonu veya bebeğin bölümlerinin bulunmadığı en derin sıvı cebi ölçülür.

Amniyon Sıvısı Azlığı (Oligohidramnios) Nedir? Neden Olur?

Gebelik haftasına göre amniyon sıvısının beklenenden az olması oligohidramnios olarak adlandırılır. Çoğu zaman anne tarafından fark edilemez ve rutin gebelik ultrasonları sırasında belirlenebilir. Bazı durumlarda rahmin gebelik haftasına göre beklenenden küçük olması veya bebeğin hareketlerinde azalma hissedilmesi değerlendirme yapılmasına neden olabilir.

Amniyon sıvısı azlığı saptandığında öncelikle bunun nedeni ve bebeğin genel durumu değerlendirilir. Oligohidramniosun farklı nedenleri bulunabilir. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Amniyon kesesinin açılması veya su gelmesi
• Plasentanın bebeğe yeterli kan akımı sağlayamaması
• Gebeliğin beklenen doğum tarihini geçmesi
• Bebeğin büyümesinin gebelik haftasına göre geri kalması
• Bebeğin böbrek veya idrar yollarını etkileyen bazı gelişimsel durumlar
• Anne adayında hipertansiyon veya preeklampsi gibi bazı gebelik sorunlarının bulunması
• Bazı ilaçların gebelik sırasında kullanılması
• Bazı durumlarda belirgin bir neden saptanamaması

Amniyon Sıvısı Fazlalığı (Polihidramnios) Nedir? Neden Olur?

Gebelik haftasına göre amniyon sıvısının beklenenden fazla olması polihidramnios olarak adlandırılır. Hafif polihidramnios vakaları herhangi bir belirtiye yol açmayabilir ve yalnızca rutin gebelik kontrollerinde fark edilebilir. Ayrıca bazı vakalarda belirgin bir neden bulunamayabilir.

İlişkili olabilecek durumlar arasında şunlar yer alabilir:

• Gebelik şekeri veya annede diyabet
• Çoğul gebelikler
• Bebeğin amniyon sıvısını yutmasını etkileyebilen bazı gelişimsel durumlar
• Bebeğin bazı gastrointestinal veya nörolojik problemleri
• Fetal anemi
• Bazı enfeksiyonlar
• Bazı genetik durumlar
• Nedeni belirlenemeyen vakalar

Amniyon Sıvısındaki Değişiklikler Bebeği Etkiler mi?

Amniyon sıvısının önemli derecede az veya fazla olması bazı gebeliklerde anne veya bebeğe ilişkin komplikasyonlarla ilişkili olabilir. Ancak risk düzeyi sıvı miktarından çok sıvı değişikliğinin derecesi, nedeni ve ortaya çıktığı gebelik haftasıyla ilişkilidir.

Özellikle gebeliğin erken döneminde belirgin amniyon sıvısı azlığı bebeğin akciğer ve kas-iskelet gelişimini etkileyebilir. Gebeliğin ileri dönemlerinde ise bebeğin büyümesi ve doğum sırasında göbek kordonunun sıkışması açısından yakın takip gerekebilir.

Belirgin amniyon sıvısı fazlalığında ise erken doğum, bebeğin rahim içerisindeki pozisyonunda değişiklik ve su geldikten sonra göbek kordonunun aşağı sarkması gibi bazı komplikasyonların görülme olasılığı artabilir.

Amniyon Sıvısı Gelmesi Nasıl Anlaşılır?

Amniyon kesesinin açılması ile birlikte sıvı vajinadan dışarı gelebilir. Halk arasında bu durum genellikle “suyun gelmesi” olarak ifade edilir.

Amniyon Sıvısı Problemleri Nasıl Takip Edilir?

Amniyon sıvısının az veya fazla olduğunun belirlenmesi durumunda izlem planı, sıvı miktarına ve altta yatan nedene göre değişebilir. Takip kapsamında:

• Ultrasonografi ile amniyon sıvısı ölçümü
• Bebeğin büyüme ve gelişiminin değerlendirilmesi
• Doppler ultrasonografi
• Non-stres test (NST)
• Biyofizik profil
• Anne adayının tansiyon ve kan şekeri gibi değerlerinin değerlendirilmesi

Amniyon sıvısındaki değişikliğe neden olan bir sağlık sorunu saptanırsa tedavi öncelikle bu nedene yönelik planlanabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Gebelik sırasında aşağıdaki durumlardan biri görülürse kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulması önemlidir:

• Vajinadan aniden veya sürekli sıvı gelmesi
• Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma
• Karnın kısa sürede belirgin şekilde büyümesi
• Şiddetli veya devam eden karın ağrısı
• Düzenli veya ağrılı erken kasılmalar
• Belirgin nefes darlığı
• Vajinadan gelen sıvının yeşil, kahverengi veya kötü kokulu olması

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. https://medlineplus.gov/ency/article/002220.htm
2. https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2021/06/indications-for-outpatient-antenatal-fetal-surveillance?utm
3. https://www.merckmanuals.com/home/women-s-health-issues/complications-of-pregnancy/problems-with-amniotic-fluid?V