EEG (Elektroensefalografi) Nedir? Nasıl Çekilir ve Hangi Durumlarda Kullanılır?

Oluşturulma: 16.01.2023 · Son Güncelleme: 19.08.2026 · Kategori: Nöroloji · Academic Hospital Web ve Yayın Kurulu Tarafından Hazırlanmıştır.

EEG (Elektroensefalografi) Nedir?

EEG (elektroensefalografi), beynin elektriksel aktivitesini kafa derisine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kaydeden, girişimsel olmayan bir nörofizyolojik inceleme yöntemidir.

Beyindeki sinir hücrelerinin oluşturduğu elektriksel aktivite, kafa derisi üzerinden algılanarak bilgisayar ortamında dalgalar halinde kaydedilir. Bu kayıt elektroensefalogram olarak adlandırılır.

EEG özellikle epileptik nöbet şüphesinin değerlendirilmesinde, epilepsi tipinin veya sendromunun sınıflandırılmasında ve seçilmiş bazı beyin fonksiyon bozukluklarının araştırılmasında kullanılan önemli bir incelemedir.

EEG beynin görüntüsünü oluşturmaz. MR ve BT beynin yapısal özelliklerini gösterirken EEG, kayıt süresi boyunca ortaya çıkan elektriksel aktivite hakkında bilgi verir.

EEG Ne Gösterir?

EEG sırasında beynin farklı bölgelerinden kaynaklanan elektriksel aktivitenin ritmi, frekansı, dağılımı ve bazı karakteristik dalga biçimleri değerlendirilir.

EEG'de:

  • Normal yaş ve uyanıklık durumuyla uyumlu beyin aktivitesi,
  • Epileptiform deşarjlar,
  • Fokal veya yaygın yavaşlama,
  • Uyku sırasında ortaya çıkan değişiklikler,
  • Kayıt sırasında gerçekleşen klinik bir olayla eş zamanlı elektriksel değişiklikler

değerlendirilebilir.

Ancak EEG bulguları tek başına değil, hastanın şikâyetleri, nörolojik muayenesi ve gerektiğinde diğer tetkikleriyle birlikte yorumlanmalıdır.

EEG Nasıl Çekilir?

EEG sırasında kafa derisinin belirli noktalarına küçük elektrotlar yerleştirilir. Elektrotlar genellikle özel bir pasta, jel veya elektrot başlığı yardımıyla kafa derisiyle temas ettirilir.

Elektrotlar beyne elektrik vermez. Yalnızca kafa derisinden algılanabilen elektriksel aktiviteyi kayıt cihazına iletir.

Kayıt sırasında kişiden mümkün olduğunca sakin ve hareketsiz durması istenir. EEG'nin amacına göre uyanıklık, gözlerin açık veya kapalı olduğu dönemler ve uyku kaydedilebilir.

EEG kaydı eğitimli nörofizyoloji personeli tarafından gerçekleştirilir ve elde edilen kayıt uzman tarafından klinik bilgilerle birlikte değerlendirilir.

EEG Ne Kadar Sürer?

EEG'nin süresi incelemenin türüne ve klinik amaca göre değişir.

IFCN ve ILAE'nin güncel minimum kayıt standartlarında, hazırlık süresi hariç olmak üzere:

  • Rutin EEG için en az 20 dakikalık teknik olarak yeterli kayıt,
  • Uyku EEG'si için en az 30 dakikalık kayıt

önerilmektedir.

Elektrotların hazırlanması, yerleştirilmesi ve çıkarılması nedeniyle hastanın EEG ünitesinde geçirdiği toplam süre daha uzun olabilir. NHS hasta bilgilendirmelerinde standart bir EEG randevusunun toplamda yaklaşık bir saat sürebileceği belirtilmektedir.

Uzun süreli ambulatuvar veya video EEG kayıtları ise klinik ihtiyaca göre saatler veya günler sürebilir.

Hangi Durumlarda EEG İstenir?

EEG en sık nöbet ve epilepsi şüphesinin değerlendirilmesinde kullanılır.

Hekim aşağıdaki durumlarda EEG isteyebilir:

  • Epileptik nöbet düşünülen olayların değerlendirilmesi
  • Epilepsi tipinin veya epilepsi sendromunun sınıflandırılması
  • Nöbet benzeri tekrarlayan olayların epileptik olup olmadığının araştırılması
  • Açıklanamayan bilinç veya farkındalık değişikliklerinin seçilmiş durumlarda değerlendirilmesi
  • Bazı ensefalopati ve yaygın beyin fonksiyon bozukluklarının araştırılması
  • Uyku sırasında ortaya çıkan ve nöbetle karışabilecek seçilmiş olayların değerlendirilmesi
  • Uzun süreli video EEG ile klinik olayların elektriksel aktiviteyle eşleştirilmesi

gibi amaçlarla kullanılabilir.

EEG her nörolojik şikâyette rutin olarak kullanılan bir test değildir. Örneğin tipik migren veya diğer primer baş ağrılarının rutin değerlendirmesinde EEG önerilmez. Baş ağrısına nöbet düşündüren bilinç değişikliği veya başka paroksismal belirtiler eşlik ediyorsa hekim farklı bir değerlendirme yapabilir.

Epilepsi Tanısında EEG'nin Rolü Nedir?

Epilepsi temelde klinik bir tanıdır. Hastanın veya olaya tanık olan kişinin anlattıkları, nöbetin özellikleri ve nörolojik değerlendirme tanının temelini oluşturur.

EEG ise epilepsi şüphesi bulunduğunda tanıyı desteklemek ve nöbet tipi veya epilepsi sendromu hakkında ek bilgi sağlamak amacıyla kullanılabilir.

NICE, öykü ve muayenenin epileptik nöbet düşündürdüğü durumlarda rutin uyanıklık EEG'sinin tanıyı desteklemek amacıyla değerlendirilmesini önermektedir.

İlk nöbet sonrasında EEG istenmişse, mümkün olduğunca erken yapılması tanısal verimi artırabilir. NICE bu durumda EEG'nin ideal olarak ilk 72 saat içinde gerçekleştirilmesini önermektedir.

Normal EEG Epilepsiyi Dışlar mı?

Hayır.

Epilepsisi bulunan bir kişinin rutin EEG kaydı tamamen normal olabilir. Bunun nedeni EEG'nin yalnızca kayıt sırasında oluşan elektriksel aktiviteyi göstermesidir.

Bu nedenle normal bir EEG sonucu, tek başına epilepsi tanısını dışlamak amacıyla kullanılmamalıdır.

Benzer şekilde EEG'de görülen her anormallik de kişinin mutlaka epilepsi olduğu anlamına gelmez. EEG bulgularının klinik öyküyle uyumlu olması gerekir.

EEG sonucu tek başına “epilepsi var” veya “epilepsi yok” şeklinde yorumlanmamalıdır. Sonucun, nöbet öyküsü ve diğer klinik bulgularla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

EEG Türleri Nelerdir?

Klinik ihtiyaca göre farklı EEG kayıt yöntemleri kullanılabilir:

  • Rutin EEG: Standart sürede gerçekleştirilen temel EEG kaydıdır.
  • Uyku EEG'si: Uyku sırasında beyin aktivitesinin de kaydedildiği incelemedir.
  • Uykusuzluk EEG'si: Kişinin hekim veya EEG biriminin belirlediği şekilde daha az uyuması sonrasında yapılan kayıttır.
  • Ambulatuvar EEG: Taşınabilir kayıt sistemi kullanılarak kişinin günlük yaşamı sırasında daha uzun süre EEG kaydı alınmasıdır.
  • Video EEG: EEG kaydıyla eş zamanlı video görüntüsünün alınmasıdır.

Uyku ve Uykusuzluk EEG'si Nedir?

Bazı epileptiform EEG bulguları uyku sırasında daha belirgin hale gelebilir. Bu nedenle rutin EEG yeterli bilgi sağlamadığında veya klinik durum özellikle uyku ile ilişkiliyse uyku EEG'si düşünülebilir.

Uykusuzluk EEG'sinde kişiden test öncesindeki uykusunu azaltması istenir. Bunun amacı hem kayıt sırasında uykuya geçişi kolaylaştırmak hem de bazı epileptiform aktivitelerin görülme olasılığını artırmaktır.

Uykusuzluk nöbet eşiğini etkileyebileceği için kişinin ne kadar uyuması gerektiğine kendi başına karar vermemesi, EEG merkezinin verdiği talimatları uygulaması önemlidir.

Video EEG Nedir?

Video EEG, kişinin görüntüsünün EEG ile eş zamanlı kaydedildiği yöntemdir.

Özellikle tekrarlayan nöbet benzeri olaylarda, kişinin hareketleri ve davranışları ile aynı anda ortaya çıkan EEG değişikliklerinin karşılaştırılmasına olanak sağlar.

Uzun süreli video EEG izlemi, epileptik nöbetlerle epileptik olmayan olayların ayırıcı tanısında ve bazı epilepsi hastalarının ayrıntılı değerlendirilmesinde kullanılabilir.

EEG Öncesi Nasıl Hazırlanılır?

EEG öncesinde verilen talimatlar incelemenin türüne göre değişebilir.

Rutin EEG öncesinde genel olarak:

  • Saçların temiz olması,
  • Saç jölesi, sprey, yağ, köpük veya benzeri ürünlerin kullanılmaması,
  • Aksi belirtilmedikçe normal şekilde yemek yenmesi ve öğün atlanmaması,
  • Kullanılan ilaçların sağlık ekibine bildirilmesi,
  • İlaçların hekim önerisi olmadan kesilmemesi,
  • Uykusuzluk EEG'si planlandıysa merkezin uyku talimatlarına uyulması

önerilebilir.

Epilepsi ilaçları dahil hiçbir düzenli ilaç EEG öncesinde kişinin kendi kararıyla kesilmemelidir. İlaç düzenlemesi gerekiyorsa bunu isteyen hekim veya EEG ekibi belirtmelidir.

EEG Sırasında Hangi Uyarılar Uygulanabilir?

Rutin EEG sırasında bazı kişilerde beynin farklı koşullardaki elektriksel yanıtını değerlendirmek amacıyla aktivasyon yöntemleri uygulanabilir.

Bunlar arasında:

  • Göz açma ve kapama
  • Hiperventilasyon: Belirli bir süre daha derin ve hızlı nefes alıp verme
  • İntermittan fotik stimülasyon: Farklı hızlarda yanıp sönen ışık uyarıları

yer alabilir.

Bu yöntemler her hastada uygulanmak zorunda değildir. Sağlık ekibi olası fayda ve riskleri değerlendirerek kişinin durumuna göre karar verir.

Nadir olarak hiperventilasyon veya yanıp sönen ışık nöbeti tetikleyebilir. Bu nedenle uygulamalar kontrollü ortamda gerçekleştirilir.

EEG Ağrılı veya Zararlı mıdır?

Rutin EEG girişimsel olmayan ve genellikle ağrısız bir incelemedir.

Elektrotlar yalnızca elektriksel aktiviteyi kaydeder; beyne veya vücuda elektrik akımı vermez.

Elektrotların yapıştırıldığı bölgelerde nadiren geçici cilt kızarıklığı veya tahriş oluşabilir.

Uykusuzluk, hiperventilasyon veya fotik uyarım gibi bazı aktivasyon yöntemleri nöbete yatkın kişilerde düşük de olsa nöbet oluşturma riski taşıyabilir. Bu nedenle uygulanıp uygulanmayacağı klinik duruma göre belirlenir.

Academic Hospital'da EEG Hizmeti

Academic Hospital Nöroloji Bölümü'nde klinik gereksinime göre rutin EEG ile uyku ve uyanıklık EEG kayıtları uygulanmaktadır.

Hangi EEG türünün gerekli olduğu hastanın yakınmaları, nöbet öyküsü ve nörolojik değerlendirme sonucunda belirlenir.

EEG Klinik Bulgularla Birlikte Değerlendirilmelidir

EEG özellikle nöbet ve epilepsi değerlendirmesinde önemli bir yardımcı testtir. Ancak normal bir EEG epilepsiyi dışlamaz ve EEG sonucu tek başına tanı koymak için yeterli değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

EEG nedir?
EEG, beynin elektriksel aktivitesini kafa derisine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kaydeden, girişimsel olmayan bir nörofizyolojik inceleme yöntemidir.
EEG çekimi ağrılı mıdır?
Hayır. Rutin EEG genellikle ağrısızdır. Elektrotlar beyne elektrik vermez; yalnızca kafa derisinden algılanan elektriksel aktiviteyi kaydeder.
EEG ne kadar sürer?
IFCN ve ILAE minimum standartlarında hazırlık süresi hariç rutin EEG için en az 20 dakika, uyku EEG'si için en az 30 dakika kayıt önerilmektedir. Elektrotların hazırlanması ve çıkarılması nedeniyle toplam randevu süresi daha uzun olabilir.
Normal EEG sonucu epilepsi olmadığını gösterir mi?
Hayır. Epilepsisi olan bir kişinin rutin EEG'si normal olabilir. EEG, epilepsiyi dışlamak amacıyla tek başına kullanılmamalıdır ve sonuç klinik öyküyle birlikte değerlendirilmelidir.
EEG'de anormallik çıkması epilepsi olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. EEG'deki her anormallik epilepsi anlamına gelmez. EEG bulguları kişinin yaşadığı olaylar, nörolojik muayene ve diğer klinik bilgilerle birlikte yorumlanmalıdır.
EEG öncesinde saçlar nasıl olmalıdır?
Saçların temiz olması ve jel, yağ, sprey veya köpük gibi saç ürünlerinin kullanılmaması elektrotların kafa derisiyle daha iyi temas etmesine ve kayıt kalitesinin artmasına yardımcı olur.
EEG öncesi epilepsi ilaçları bırakılır mı?
Hayır. Epilepsi ilaçları veya diğer düzenli ilaçlar kişinin kendi kararıyla kesilmemelidir. Herhangi bir ilaç değişikliği gerekiyorsa bunu EEG'yi isteyen hekim veya sağlık ekibi belirtmelidir.
Baş ağrısı için EEG çekilir mi?
EEG tipik primer baş ağrılarının rutin değerlendirmesinde önerilen bir test değildir. Ancak baş ağrısına nöbet düşündüren bilinç değişikliği veya başka paroksismal belirtiler eşlik ediyorsa hekim EEG değerlendirmesini uygun görebilir.
Academic Hospital notu: EEG sonucunun anlamı hastanın şikâyetleri ve klinik öyküsüne göre değişebilir. Test sonucunun uzman değerlendirmesi olmadan tek başına yorumlanmaması önemlidir. Randevu alabilirsiniz.

Kaynakça

  1. Academic Hospital. EEG (Elektroensefalografi) Nedir? Hangi Hasta Gruplarına EEG Çekilir?
  2. Peltola ME, et al. Routine and Sleep EEG: Minimum Recording Standards of the IFCN and ILAE
  3. NICE. Epilepsies in Children, Young People and Adults: Diagnosis and Assessment
  4. NHS. EEG (Electroencephalogram)
  5. Cambridge University Hospitals. Routine EEG