Miyokardiyal Köprüleşme (Koroner Arter Bridge) Nedir? Sporcularda Önemi ve Koroner BT Anjiyografi

Miyokardiyal köprüleşme, halk arasında “koroner arter bridge” veya “koroner damar köprüleşmesi” olarak da bilinen, koroner arterin bir bölümünün kalbin yüzeyinde ilerlemek yerine kalp kasının içerisinden geçtiği anatomik bir durumdur.

Çoğu kişide tesadüfen saptanır ve herhangi bir şikâyete neden olmaz. Ancak bazı kişilerde, özellikle kalp hızının yükseldiği yoğun egzersiz sırasında, köprüleşen damar segmentinin sıkışması kalp kasına giden kan akımını etkileyebilir. Bu nedenle miyokardiyal köprüleşmenin klinik önemi yalnızca varlığına değil; köprünün anatomik özelliklerine, hastanın belirtilerine ve kalp kasında iskemi veya ritim bozukluğu oluşturup oluşturmadığına göre değerlendirilir.

Miyokardiyal Köprüleşme (Koroner Arter Bridge) Nedir?

Koroner arterler normalde kalbin dış yüzeyi boyunca ilerleyerek kalp kasına kan ve oksijen taşır. Miyokardiyal köprüleşmede koroner arterin belirli bir bölümü kalp kasının içerisinden geçer. Damarın kas dokusunun altında kalan bu bölümüne tünellenmiş arter segmenti, damar üzerinden geçen kas dokusuna ise miyokardiyal köprü adı verilir.

En sık etkilenen damar, kalbin ön yüzünü besleyen sol ön inen koroner arterdir (LAD). Bununla birlikte diğer koroner arterlerde de köprüleşme görülebilir.

Miyokardiyal köprüleşmenin saptanma sıklığı kullanılan görüntüleme yöntemine göre önemli ölçüde değişebilir. Koroner BT anjiyografi ve anatomik çalışmalarda daha sık saptanabilirken, klasik koroner anjiyografide yalnızca belirgin dinamik damar sıkışması oluşturan köprüler daha kolay fark edilebilir.

Miyokardiyal Köprüleşmenin Belirtileri Nelerdir?

Miyokardiyal köprüleşmesi bulunan kişilerin önemli bir bölümünde hiçbir belirti görülmez. Semptomatik olgularda yakınmalar özellikle egzersiz, yüksek kalp hızı veya kalbin oksijen ihtiyacının arttığı durumlarda belirginleşebilir.

• Egzersizle ortaya çıkan göğüs ağrısı veya göğüste baskı hissi
• Nefes darlığı
• Çarpıntı
• Egzersiz kapasitesinde açıklanamayan azalma
• Baş dönmesi
• Bayılma veya bayılacak gibi olma

Bu belirtiler miyokardiyal köprüleşmeye özgü değildir. Koroner arter hastalığı, kalp kası hastalıkları, ritim bozuklukları ve başka kardiyovasküler sorunlar da benzer yakınmalara neden olabilir. Bu nedenle belirtilerin nedeni kardiyoloji değerlendirmesiyle araştırılmalıdır.

Miyokardiyal Köprüleşme Sporcularda Neden Önemlidir?

Egzersiz sırasında kalp daha hızlı çalışır ve kalp kasının oksijen ihtiyacı artar. Aynı zamanda kalbin gevşeme dönemi olan diyastol kısalır. Koroner kan akımının önemli bir bölümü bu gevşeme döneminde gerçekleştiği için, bazı miyokardiyal köprülerde yüksek kalp hızı sırasında damar üzerindeki dinamik basının klinik etkisi artabilir.

Ancak miyokardiyal köprü saptanan her sporcu yüksek riskli kabul edilmez. Tesadüfen saptanmış, herhangi bir yakınması olmayan ve maksimal egzersiz değerlendirmesinde iskemi veya önemli ritim bozukluğu göstermeyen kişilerde spor yaklaşımı ile; göğüs ağrısı, bayılma, iskemi veya kompleks ventriküler aritmi saptanan kişilerdeki yaklaşım aynı değildir.

Spor yapan kişilerde değerlendirme; yapılan sporun yoğunluğu, yakınmalar, aile öyküsü, EKG ve ekokardiyografi bulguları, egzersiz testi ve gerekli durumlarda ileri kardiyak görüntüleme sonuçları birlikte ele alınarak kişiselleştirilmelidir.

Miyokardiyal Köprüleşmenin Ani Kalp Durması ile İlişkisi Var mı?

Miyokardiyal köprüleşme ile miyokard iskemisi, bazı ritim bozuklukları ve çok nadir olarak ani kardiyak olaylar arasında ilişki bildiren çalışmalar ve olgu raporları bulunmaktadır. Bununla birlikte miyokardiyal köprüleşmenin büyük bölümü iyi huylu seyreder ve köprünün saptanması tek başına ani kalp durması riski olduğu anlamına gelmez.

Sporcularda ani kalp durmasının çok sayıda olası kardiyak nedeni bulunmaktadır. Kalp kası hastalıkları, elektriksel ritim hastalıkları, koroner arter anomalileri ve başka yapısal kalp hastalıkları da değerlendirilmelidir.

Miyokardiyal köprüleşmesi bulunan bir kişide özellikle egzersiz sırasında göğüs ağrısı, bayılma, ciddi ritim bozukluğu veya daha önce açıklanamayan kardiyak arrest öyküsü varsa köprünün fonksiyonel öneminin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekir.

Miyokardiyal Köprüleşme Tanısı Nasıl Konur?

Tanı ve risk değerlendirmesi yalnızca tek bir test üzerinden yapılmaz. Hastanın yakınmaları, muayene bulguları ve klinik duruma göre farklı yöntemler birlikte kullanılabilir.

• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesinin değerlendirilmesini sağlar ancak miyokardiyal köprüyü doğrudan göstermez.
• Ekokardiyografi: Kalp kası, kapaklar ve kalbin genel yapısının değerlendirilmesine yardımcı olur.
• Egzersiz testi veya stres görüntüleme: Efor sırasında iskemi veya ritim bozukluğu gelişip gelişmediğinin araştırılmasında kullanılabilir.
• Koroner BT anjiyografi: Koroner arterin kalp kası içindeki seyrini ve miyokardiyal köprünün anatomisini doğrudan gösterebilir.
• Girişimsel koroner anjiyografi: Özellikle sistol sırasında oluşan dinamik damar sıkışmasını gösterebilir.
• İleri invaziv fonksiyonel değerlendirmeler: Seçilmiş semptomatik hastalarda intravasküler ultrason ve basınç/akım ölçümleri gibi yöntemler köprünün hemodinamik öneminin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Koroner BT Anjiyografinin Miyokardiyal Köprüleşmedeki Rolü Nedir?

Koroner BT anjiyografi (CCTA), koroner arterlerin kalp kası ile anatomik ilişkisini yüksek çözünürlükle değerlendirebildiği için miyokardiyal köprüleşmenin gösterilmesinde önemli bir non-invaziv görüntüleme yöntemidir.

Koroner BT anjiyografi ile:

• Köprüleşmenin hangi koroner arterde bulunduğu
• Tünellenmiş damar segmentinin uzunluğu
• Damarın kalp kası içerisinde ne kadar derinden ilerlediği
• Damarın kalp kasıyla anatomik ilişkisi
• Eşlik eden koroner arter anomalileri
• Koroner damarlardaki plak ve darlıklar

birlikte değerlendirilebilir.

Koroner BT Anjiyografi Nasıl Yapılır?

Koroner BT anjiyografide kol damarından iyotlu kontrast madde verilir ve bilgisayarlı tomografi ile kalp damarlarının ince kesitli görüntüleri elde edilir. Görüntülerin kalitesi için kalp hızının uygun olması önemlidir; gerekli durumlarda hekim değerlendirmesiyle kalp hızını düzenleyen ilaçlar kullanılabilir.

Elde edilen görüntüler farklı düzlemlerde ve üç boyutlu olarak incelenerek koroner damarların seyri değerlendirilir.

Koroner BT ile Girişimsel Anjiyografi Arasındaki Fark Nedir?

Koroner BT anjiyografi non-invaziv bir anatomik görüntüleme yöntemidir ve damar duvarını, damarın çevre dokularla ilişkisini ve kalp kası içindeki seyrini ayrıntılı biçimde gösterebilir.

Girişimsel koroner anjiyografi ise kateter yoluyla gerçekleştirilir ve miyokardiyal köprüde kalp kasılması sırasında oluşan dinamik damar daralmasını gösterebilir. Gerektiğinde intravasküler görüntüleme veya fizyolojik ölçümlerle değerlendirme genişletilebilir.

Bu nedenle bu iki yöntem birbirinin doğrudan alternatifi olarak değil, farklı klinik sorulara cevap veren tamamlayıcı yöntemler olarak değerlendirilmelidir.

Koroner BT Anjiyografi Kimlere Uygulanabilir?

Koroner BT anjiyografi her spor yapan kişiye rutin olarak uygulanması gereken bir tarama testi değildir. Hekim, hastanın belirtilerini ve kardiyovasküler risk profilini değerlendirerek yöntemin gerekli olup olmadığına karar verir.

Koroner BT anjiyografi aşağıdaki durumlarda değerlendirilebilir:

• Egzersizle ortaya çıkan ve nedeni açıklanamayan göğüs ağrısı
• Egzersiz sırasında bayılma veya bayılacak gibi olma
• Koroner arter anomalisi şüphesi
• Egzersiz testinde veya diğer kardiyak incelemelerde açıklanması gereken anormal bulgular
• Miyokardiyal köprüleşmenin anatomik özelliklerinin ayrıntılı değerlendirilmesinin gerekli olması
• Koroner arter hastalığı ile yapısal koroner anomalilerin birlikte değerlendirilmesinin gerekli olduğu seçilmiş hastalar

İncelemede iyotlu kontrast madde ve X ışını kullanıldığı için böbrek fonksiyonları, kontrast madde reaksiyonu öyküsü, gebelik olasılığı ve diğer klinik özellikler işlem öncesinde değerlendirilmelidir.

Miyokardiyal Köprüleşme Nasıl Tedavi Edilir?

Her miyokardiyal köprüleşme tedavi gerektirmez. Belirtisi olmayan ve iskemi veya ciddi ritim bozukluğu saptanmayan kişilerde çoğunlukla klinik takip yeterlidir.

Semptomatik hastalarda tedavi; şikâyetlerin şiddeti, iskemi varlığı, köprünün anatomik ve fonksiyonel özellikleri ve eşlik eden kalp hastalıklarına göre planlanır.

İlaç Tedavisi

Semptomatik miyokardiyal köprüleşmede kalp hızını ve kalbin kasılma gücünü azaltarak köprü üzerindeki dinamik basıyı azaltmayı amaçlayan beta blokerler sık kullanılan ilk seçeneklerden biridir. Bazı hastalarda klinik duruma göre kalsiyum kanal blokerleri değerlendirilebilir.

İlaç seçimi ve dozunun kardiyoloji uzmanı tarafından kişiye özel olarak planlanması gerekir.

Cerrahi Tedavi

İlaç tedavisine rağmen devam eden ciddi semptomları ve objektif olarak gösterilmiş iskemi bulunan seçilmiş hastalarda, damarın üzerini örten kas dokusunun cerrahi olarak açılması anlamına gelen miyokardiyal unroofing / cerrahi miyotomi değerlendirilebilir.

Cerrahi karar yalnızca görüntülemede köprü görülmesine dayanmaz; semptomların, iskemi bulgularının ve ayrıntılı anatomik-fonksiyonel değerlendirmenin birlikte ele alınması gerekir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Özellikle spor veya yoğun fiziksel aktivite sırasında aşağıdaki belirtiler ortaya çıkıyorsa kardiyoloji değerlendirmesi önerilir:

• Göğüs ağrısı veya göğüste baskı
• Açıklanamayan nefes darlığı
• Belirgin veya tekrarlayan çarpıntı
• Baş dönmesi
• Bayılma veya bayılacak gibi olma
• Egzersiz kapasitesinde belirgin ve açıklanamayan azalma

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. 50 Yaş Altı Spor Yapan Bireylerde Ani Kalp Durmasında Koroner Arter Bridge ve Koroner BT Anjiyografi’nin Önemi
2. Sternheim D, Power DA, Samtani R, Kini A, Fuster V, Sharma S. Myocardial Bridging: Diagnosis, Functional Assessment, and Management: JACC State-of-the-Art Review. J Am Coll Cardiol. 2021;78(22):2196-2212.
3. Rovera C, Moretti C, Bisanti F, et al. Myocardial Bridging: Review on the Role of Coronary Computed Tomography Angiography. J Clin Med. 2023;12(18):5949.
4. Kim JH, Baggish AL, Levine BD, et al. Clinical Considerations for Competitive Sports Participation for Athletes With Cardiovascular Abnormalities: A Scientific Statement From the American Heart Association and American College of Cardiology. Circulation. 2025;151:e716-e761.
5. Pelliccia A, Sharma S, Gati S, et al. 2020 ESC Guidelines on Sports Cardiology and Exercise in Patients with Cardiovascular Disease. Eur Heart J. 2021;42:17-96.
6. Petek BJ, Churchill TW, Moulson N, et al. Sudden Cardiac Death in National Collegiate Athletic Association Athletes: A 20-Year Study. Circulation. 2024;149(2):80-90.
7. Alegria JR, Herrmann J, Holmes DR Jr, Lerman A, Rihal CS. Myocardial Bridging. Eur Heart J. 2005;26:1159-1168.
8. Ripa C, Melatini MC, Olivieri F, Antonicelli R. Myocardial Bridging: A 'Forgotten' Cause of Acute Coronary Syndrome – A Case Report. Int J Angiol. 2007;16(3):115-118.
9. Ural MN, Eren F, Saka NE, et al. Death Due to Myocardial Bridging. Maedica. 2015;10(2):143-146.