WhatsApp
Tıbbi Beslenme Değerlendirmesi ve Bireysel Program Planlaması
Oluşturulma: · Son Güncelleme: · Academic Hospital Web ve Yayın Kurulu Tarafından Hazırlanmıştır.
Academic Hospital Beslenme ve Diyet Birimi; kronik hastalığı olan, ameliyat geçirmiş, büyüme ve gelişim sorunu yaşayan ya da mevcut beslenme düzenini tıbbi temelde iyileştirmek isteyen bireylere yönelik klinisyen diyetisyen hizmeti sunar. Birim hastalık tedavi etmez; beslenme durumunu değerlendirir, tıbbi beslenme tedavisi planlar ve takip seanslarıyla bu planı izler. Academic Hospital'da diyetisyenler; iç hastalıkları, endokrinoloji, nefroloji, kadın hastalıkları ve doğum, ortopedi, nöroloji, onkoloji ve gastroenteroloji birimleriyle koordineli çalışarak her hastaya özgü, kanıta dayalı beslenme programı hazırlar.
Beslenme, yaşamın her döneminde sağlığın korunması ve yaşam kalitesinin artırılması açısından büyük önem taşır. Özellikle hastalıklar oluşmadan önce, "Koruyucu Sağlık Hizmetleri" kapsamında beslenme danışmanlığı almak oldukça değerlidir. Herhangi bir hastalığınız olmasa bile beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi, varsa hatalı beslenme davranışlarının düzenlenmesi ve yaşam kalitesinin desteklenmesi için Beslenme ve Diyet Bölümüne başvurabilirsiniz.
İçindekiler
Tıbbi Beslenme ve Diyet Birimi Nedir?
Tıbbi Beslenme ve Diyet Birimi, beslenme durumunu klinik yöntemlerle değerlendiren ve hastalığa özgü beslenme programları planlayan uzmanlaşmış bir destek birimidir. Klinisyen diyetisyen; bireyin tıbbi geçmişini, biyokimyasal verilerini, vücut kompozisyonunu ve yaşam tarzını inceleyerek kişiselleştirilmiş bir tıbbi beslenme tedavisi (MNT) oluşturur. Bu yaklaşım, internette yer alan genel diyet listelerinden veya kalori kısıtlamasından farklıdır: diyabette kan şekeri kontrolü, kronik böbrek hastalığında protein yönetimi ya da onkoloji hastalarında kas kütlesinin korunması gibi spesifik tıbbi hedeflere yönelir.
Kimler Başvurmalı?
Tıbbi Beslenme ve Diyet Birimi, aşağıdaki durumlarda beslenme değerlendirmesi gerektiren bireylere hizmet verir:
- Tip 1 veya Tip 2 diyabet, insülin direnci: kan şekeri kontrolüne yönelik karbonhidrat planlaması
- Obezite ve fazla kilo: vücut kitle indeksine dayalı kilo yönetimi ve davranış değişikliği
- Kronik böbrek hastalığı ve diyaliz: protein, fosfor, potasyum ve sodyum kısıtlaması gerektiren nefroloji diyeti
- Onkoloji hastaları: kemoterapi ve radyoterapi sürecinde enerji-protein desteği, kaşeksi (kötü beslenmeye bağlı kas kaybı) önleme
- Ameliyat öncesi ve sonrası beslenme desteği: cerrahi hazırlık ve yara iyileşmesi için beslenme planı
- Kardiyovasküler hastalıklar: hipertansiyon, dislipidemi ve koroner arter hastalığı için diyet tedavisi
- Çölyak hastalığı ve besin alerjileri: glütensiz beslenme planlaması, FODMAP ve eliminasyon diyetleri
- Çocuklarda büyüme geriliği veya seçici yeme davranışı
- Gebelik ve emzirme dönemi: mikro ve makro besin gereksinimlerinin karşılanması, gestasyonel diyabet diyeti
- Gastrointestinal hastalıklar: irritabl bağırsak sendromu, Crohn hastalığı, ülseratif kolit
Ne Zaman Başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumların varlığında Beslenme ve Diyet Birimi'ne başvurmanız önerilir:
- Son 3-6 ayda istem dışı kilo değişimi (kilo kaybı veya alımı); vücut ağırlığının yüzde 5'inden fazlası
- Kilo orantısı, insülin direnci ve karaciğer yağlanması saptanması
- Diyabette kan şekeri kontrolünün bozulması; HbA1c değerinde belirgin yükselme
- Kronik böbrek hastalığı tanısı ve nefroloji uzmanı yönlendirmesi
- Kemoterapi sürecinde iştah kaybı, bulantı veya kaslardan kaynaklanan ağırlık düşüşü
- Yutma güçlüğü (disfaji) nedeniyle yeterli besin alımının zorlaşması
- Şişkinlik, kronik ishal veya kabızlıkla birlikte gıda intoleransı şüphesi
- Çocuklarda büyüme eğrisinin referans değerlerin altında seyretmesi
- Diyetisyen sevkiyle birlikte gelen kronik hastalık yönetimi talebi
- Beslenme veya yeme bozuklukları (anoreksiya, nervosa, bulimia vb.) varsa psikiyatri uzmanının yönlendirmesiyle
- Yaşam kalitesinin daha iyileşmesi (Sağlıklı, üretken, dinamik ve enerjik hissetmek), çocuklarda sağlıklı büyüme ve gelişme, spor yapan bireylerin performanslarının daha iyileşmesi için Beslenme ve Diyet bölümüne başvurabilirsiniz.
Değerlendirme Süreci
İlk görüşmede diyetisyen, hastanın beslenme durumunu sistematik biçimde değerlendirir.
| Değerlendirme başlığı | Ne yapılır |
|---|---|
| 24 saatlik besin hatırlatması ve besin tüketim sıklığı anketi ile mevcut besin alımı nesnel olarak saptanır. | |
| Boy, ağırlık, vücut kitle indeksi (VKI), bel çevresi ve bel-kalça oranı hesaplanır; merkezi obezite riski belirlenir. | |
| Biyoelektrik impedans yöntemiyle yağ kütlesi, yağsız kütle, kas kütlesi ve vücut su oranı ölçülür. | |
| Yatan hastalarda NRS-2002 (Nutritional Risk Screening), yaşlılarda MNA (Mini Nutritional Assessment) ile malnütrisyon (yetersiz beslenme) riski saptanır. | |
| Açlık glukozu, Açlık insülin, HbA1c, lipid paneli, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, ferritin, D vitamini ve B12 düzeyleri beslenme planını doğrudan şekillendirir. |
Uygulanan Program ve Yöntemler
Değerlendirme sonucunda diyetisyen, hastanın tanısına ve hedeflerine uygun bir program oluşturur.
| Uygulama | Kapsamı |
|---|---|
| Hastanın tanısı, yaşı, kilosu, fiziksel aktivitesi ve gıda tercihleri dikkate alınarak hazırlanan yazılı beslenme programı; kalori, makro ve mikro besin hedeflerini içerir. | |
| Diyabet, böbrek hastalığı, kardiyovasküler hastalık ve karaciğer hastalığı gibi kronik durumların yönetiminde kanıta dayalı diyet protokollerinin uygulanması. | |
| Ağız yoluyla yeterli besin alamayan hastalarda nazogastrik veya gastrostomi tüpü aracılığıyla beslenme solüsyonu planlaması; yoğun bakım ve cerrahi birimlerle koordineli yürütülür. | |
| Sindirim sistemi kullanılamayan kritik hastalarda damar yoluyla besin solüsyonu uygulaması; nefroloji, onkoloji ve yoğun bakım birimleriyle ortak takip. | |
| Yeme davranışlarının yeniden yapılandırılması, porsiyon farkındalığı ve uzun vadeli sürdürülebilirliği hedefleyen motivasyonel görüşmeler. | |
| Planın etkinliği düzenli aralıklarla değerlendirilir; kan değerleri, ağırlık ve vücut kompozisyonundaki değişimler izlenir. |
Program Süresi ve Takip
İlk görüşme yaklaşık 45-60 dakika sürer; bu görüşmede değerlendirme tamamlanır ve beslenme planı oluşturulur. Takip seansları genellikle ilk ay haftalık veya iki haftada bir, sonraki dönemde aylık aralıklarla planlanır. Hedefler net ve ölçülebilir biçimde belirlenir: belirli bir sürede kan şekerinde istenen düşüş, kilo değişimi veya beslenme riski skorundaki iyileşme gibi. Hedeflere ulaşma durumu her seansta değerlendirilir ve plan gerektiğinde güncellenir. Kronik hastalık grubunda uzun süreli (6-12 ay) takip standart uygulamadır.
Academic Hospital Beslenme ve Diyet Birimi için randevu alın.
Randevu AlAcademic Hospital'da Beslenme ve Diyet
Academic Hospital Beslenme ve Diyet Birimi'nde klinisyen diyetisyenler, hastanın tanısını ve laboratuvar verilerini takip eden hekimle birlikte değerlendirir; beslenme planı hastanın tedavi süreciyle aynı çatı altında yürütülür. Aşağıdaki birimlerle rutin olarak ortak çalışılır:
- İç Hastalıkları (Dahiliye): kronik hastalık takibinde beslenme planının tedaviyle uyumlanması
- Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları: diyabet, insülin direnci ve obezite yönetiminde ortak izlem
- Nefroloji: kronik böbrek hastalığı ve diyaliz hastalarında protein, fosfor ve potasyum planlaması
- Tıbbi Onkoloji: kemoterapi ve radyoterapi sürecinde enerji ve protein desteği
- Gastroenteroloji: çölyak, irritabl bağırsak sendromu ve inflamatuvar bağırsak hastalıklarında eliminasyon diyetleri
- Kadın Hastalıkları ve Doğum: gebelik ve emzirme döneminde besin gereksinimlerinin karşılanması
- Nöroloji: yutma güçlüğü olan hastalarda kıvam düzenlemesi ve beslenme desteği
Sık Sorulan Sorular
Kaynakça
Bu sayfada beslenme değerlendirmesi, tıbbi beslenme tedavisi ve takip süreci hakkında verilen genel bilgiler aşağıdaki güvenilir sağlık kaynaklarıyla desteklenmiştir.
- European Society for Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN), "Clinical Nutrition Guidelines", espen.org
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), "Diabetes Diet and Eating", niddk.nih.gov
- National Kidney Foundation, "Nutrition for Chronic Kidney Disease", kidney.org
- World Health Organization (WHO), "Healthy Diet Fact Sheet", who.int
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.
