Tetik Parmak Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Tetik Parmak Nedir?

Tetik parmak, tıbbi adıyla stenozan tenosinovit; parmağı büken fleksör tendonun tendon kılıfı içerisinde rahat hareket edememesi sonucu parmakta ağrılı takılma, atlama veya kilitlenme meydana gelmesi durumudur.

Başparmak etkilendiğinde bu durum tetik başparmak olarak da adlandırılabilir.

Hafif olgularda yalnızca hareket sırasında klik veya hassasiyet görülürken, ilerleyen durumlarda parmak bükülü pozisyonda kilitlenebilir ve açılması için diğer elin yardımı gerekebilir.

Tetik Parmak Nasıl Oluşur?

Parmakları büken fleksör tendonlar, parmak boyunca pulley adı verilen bağ dokusu yapılarının oluşturduğu kanallar içerisinde hareket eder.

Tetik parmakta problem çoğunlukla tendonun avuç içinden parmağa geçtiği A1 pulley bölgesinde ortaya çıkar.

Bu bölgede tendon kılıfının daralması veya tendonun kalınlaşması, tendonun serbestçe kaymasını zorlaştırabilir. Tendon dar bölgeden geçerken takılır ve ardından ani şekilde serbest kaldığında karakteristik klik veya “tetiklenme” hissi oluşur.

Tetik Parmak Neden Olur?

Birçok hastada tetik parmağın kesin nedeni belirlenemez.

Tendon ile tendon kılıfı arasındaki sürtünmenin artması, tendonun kalınlaşması veya A1 pulley bölgesindeki daralma zaman içerisinde hareket sırasında takılmaya neden olabilir.

Tekrarlayan güçlü kavrama, alet kullanımı veya avuç içine yoğun basınç uygulayan bazı aktiviteler belirtileri artırabilir. Ancak bu tür aktivitelerin her tetik parmak vakasının kesin nedeni olduğu söylenemez.

Tetik Parmak Risk Faktörleri Nelerdir?

• Diyabet
• Romatoid artrit gibi bazı inflamatuvar hastalıklar
• Orta ve ileri yaş
• Tekrarlayan güçlü kavrama gerektiren bazı aktiviteler
• Başka bir parmakta daha önce tetik parmak gelişmiş olması

Diyabet veya romatizmal hastalığı bulunan her kişide tetik parmak gelişmez. Aynı şekilde tetik parmak bulunan kişilerin önemli bir bölümünde herhangi bir sistemik hastalık bulunmayabilir.

Tetik Parmak Belirtileri Nelerdir?

• Parmağın tabanında, avuç içi tarafında ağrı veya hassasiyet
• Parmağı bükerken veya açarken klik, atlama ya da takılma
• Özellikle sabahları belirgin parmak sertliği
• Parmak tabanında hassas nodül veya kalınlaşma
• Parmağın bükülü pozisyonda kilitlenmesi
• Parmağı diğer elle düzeltme ihtiyacı
• İleri vakalarda hareket açıklığında kısıtlanma

Tetik Parmak Tanısı Nasıl Konur?

Tetik parmak tanısı çoğunlukla hastanın öyküsü ve fizik muayene ile konulabilir.

Muayenede parmağın hareketi sırasında takılma veya klik, A1 pulley bölgesindeki hassasiyet, nodül ve hareket kısıtlılığı değerlendirilebilir.

Tipik vakalarda MR, röntgen veya ultrason gibi görüntüleme yöntemlerine genellikle ihtiyaç duyulmaz. Bulgular atipikse veya başka bir el hastalığından şüpheleniliyorsa ek inceleme yapılabilir.

Tetik Parmak Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi; şikâyetlerin süresi, ağrının derecesi, parmağın ne sıklıkta kilitlendiği ve el fonksiyonunun ne ölçüde etkilendiğine göre planlanır.

Hafif vakaların bir bölümü zaman içerisinde kendiliğinden düzelebilir.

Tedavi seçenekleri:

• Şikâyeti artıran aktivitelerin geçici olarak azaltılması
• Ağrı kontrolü
• Gece splinti
• Kontrollü hareket ve tendon kaydırma egzersizleri
• Kortikosteroid enjeksiyonu
• Gerekli hastalarda cerrahi gevşetme

şeklinde olabilir.

Kortizon Enjeksiyonu Tetik Parmakta Nasıl Etki Eder?

Kortikosteroid enjeksiyonu, tetik parmakta sık kullanılan cerrahi dışı tedavi yöntemlerinden biridir.

İlaç A1 pulley ve tendon kılıfı çevresine uygulanarak lokal şişlik ve inflamasyonun azalmasına, tendonun daha rahat kaymasına yardımcı olabilir.

Kortikosteroid enjeksiyonları birçok hastada tetiklenme ve ağrının azalmasını sağlayabilir ancak her hastada kalıcı başarı elde edilmez. Belirtiler daha sonra tekrar ortaya çıkabilir.

Diyabeti olan kişilerde enjeksiyon sonrasında kan şekeri geçici olarak yükselebileceği için tedavi planı kişiye özel yapılmalıdır.

Tetik Parmak Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Her tetik parmak ameliyat gerektirmez.

Cerrahi özellikle:

• Cerrahi dışı tedavilere rağmen belirgin takılma ve ağrının devam etmesi
• Kortikosteroid enjeksiyonuna rağmen şikâyetlerin devam etmesi veya tekrarlaması
• Parmağın kalıcı olarak kilitlenmesi
• Günlük el fonksiyonunun belirgin şekilde bozulması

durumlarında değerlendirilebilir.

Cerrahinin amacı tendonun sıkıştığı A1 pulley bölgesini gevşeterek tendona daha fazla hareket alanı sağlamaktır.

Açık cerrahi gevşetmenin yanı sıra uygun hastalarda perkütan gevşetme yöntemleri de kullanılabilir.

Tetik Parmaktan Korunmak Mümkün müdür?

Tetik parmağın kesin nedeni birçok hastada bilinmediğinden hastalığı tamamen önlediği kanıtlanmış tek bir yöntem yoktur.

Bu nedenle düzenli el veya parmak egzersizlerinin tetik parmağı kesin olarak önlediğini söylemek doğru değildir.

Şikâyeti tekrarlayan el kullanımıyla artan kişilerde uzun süreli güçlü kavrama hareketlerini azaltmak, tekrarlayan el işlerinde mola vermek ve ergonomik araçlar kullanmak semptomların azalmasına yardımcı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Tetik Parmak Sendromu Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?
2. Kuper G, et al. Comparative Effectiveness of Corticosteroid Injections for Trigger Finger
3. Pathak SK, et al. Corticosteroid Injection for the Treatment of Trigger Finger
4. Wen J, et al. Percutaneous A1 Pulley Release for Trigger Finger