Kronik Venöz Yetmezlik ve Bacak Varislerinde Tanı ve Tedavi
Varis Tedavisi Birimi, bacak toplardamarlarındaki kapak yetmezliğinden kılcal varislere kadar uzanan toplardamar hastalıklarının tanısını ve tedavisini yürütür. Değerlendirme renkli Doppler ultrasonografi ile yapılan ayrıntılı damar haritalamasıyla başlar; tedavi planı hastalığın nedenine göre kişiye özel olarak oluşturulur.
Temel Yaklaşım
Varis tedavisinde amaç yalnızca görünen damarları ortadan kaldırmak değil, öncelikle altta yatan toplardamar sistemindeki sorunu belirleyip tedavi etmektir. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce mutlaka renkli Doppler ultrasonografi ile bacak toplardamarları değerlendirilir.
Muayenede öncelikle büyük ve küçük safen toplardamarlarının çapı, damar kapaklarında kaçak (venöz reflü) olup olmadığı, derin toplardamar sisteminin açıklığı ve kılcal varisleri besleyen retiküler damarlar ayrıntılı olarak incelenir.
Eğer büyük toplardamarlarda kapak yetmezliği saptanırsa, öncelikle bu sorun endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans ablasyonu (RFA), biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) veya uygun hastalarda köpük skleroterapisi gibi yöntemlerle tedavi edilir. Altta yatan reflü düzeltilmeden yalnızca kılcal varislerin tedavi edilmesi, kısa sürede yeni kılcal damarların oluşmasına ve tedavinin tekrarlanmasına neden olabilir.
Toplardamar sistemindeki kaçak tedavi edildikten sonra kalan estetik kılcal varisler için mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG lazer tedavileri tek başına veya kombine olarak uygulanabilir. Hangi yöntemin kullanılacağı; damarın çapına, rengine, derinliğine, yerleşimine ve hastanın cilt yapısına göre kişiye özel olarak belirlenir.
Başarılı ve kalıcı bir varis tedavisinin temel prensibi, önce nedeni tedavi etmek, ardından görünen damarları estetik olarak ortadan kaldırmaktır.
Varis Nedir?
Varis, bacaklardaki toplardamarların genişleyip belirgin hale gelmesi ile ortaya çıkan yaygın bir damar hastalığıdır. Normalde toplardamarların içindeki kapakçıklar, kanın yer çekimine rağmen bacaktan kalbe doğru tek yönde akmasını sağlar. Bu kapakçıklar görevini yapamadığında (kapak yetmezliği veya venöz reflü) kan bacaklarda geri kaçar ve damarın içinde göllenmeye başlar. Zamanla damar genişler, kıvrımlı bir görünüm alır ve varis oluşur. Bu durum sadece estetik bir sorun değildir; bacaklarda ağrı, ağırlık hissi, yanma, gece krampları, şişlik (ödem), kaşıntı ve ilerleyen dönemlerde ciltte renk değişikliği ile yaralara kadar uzanan sorunlara neden olabilir. Ailede varis öyküsü bulunması, uzun süre ayakta veya oturarak çalışmak, gebelik, fazla kilo, ilerleyen yaş ve hareketsiz yaşam tarzı varis gelişme riskini artıran en önemli faktörlerdir.
Hangi Hastalıklar ve Durumlar Tedavi Edilir?
Varis ve toplardamar hastalıkları yalnızca estetik bir sorun değildir. Erken tanı ve uygun tedavi ile hem şikâyetler azaltılabilir hem de hastalığın ilerlemesi önlenebilir. Kliniğimizde aşağıdaki toplardamar hastalıklarının tanı ve tedavisi yapılmaktadır:
- Kılcal varisler (Telanjiektaziler): Cilt yüzeyinde görülen kırmızı, mor veya örümcek ağı şeklindeki ince damarlar.
- Retiküler varisler: Cilt altında görülen mavi-yeşil renkli orta çaplı yüzeyel toplardamarlar.
- Büyük safen toplardamarı (Vena Safena Magna) yetmezliği ve varisleri.
- Küçük safen toplardamarı (Vena Safena Parva) yetmezliği ve varisleri.
- Kronik venöz yetmezlik: Bacaklarda ağrı, ağırlık hissi, yorgunluk, şişlik (ödem), yanma ve gece krampları ile seyreden toplardamar hastalığı.
- Venöz staz dermatiti: Toplardamar yetmezliğine bağlı ayak bileği çevresinde ciltte renk değişikliği, kaşıntı ve egzama benzeri bulgular.
- Lipodermatoskleroz: Uzun süreli venöz yetmezlik sonucu cilt ve cilt altı dokusunda sertleşme ve kahverengi renk değişikliği gelişmesi.
- Venöz ülser: Toplardamar yetmezliğine bağlı ayak bileği çevresinde oluşan ve geç iyileşen açık yaralar.
- Yüzeyel tromboflebit: Yüzeyel varis damarlarında pıhtı ve damar iltihabı gelişmesi.
- Gebeliğe bağlı varisler: Gebelik sırasında ortaya çıkan veya belirginleşen varislerin doğum sonrası değerlendirilmesi ve uygun zamanda tedavi edilmesi.
- Tekrarlayan (nüks) varisler: Daha önce tedavi edilmiş olmasına rağmen yeniden oluşan varislerin değerlendirilmesi ve tedavisi.
Ne Zaman Başvurmalısınız?
Aşağıdaki belirtilerden biri veya birkaçı varsa Kalp ve Damar Cerrahisi uzmanına başvurmanız önerilir:
- Gün sonunda bacaklarda belirgin ağırlık, dolgunluk ve yorgunluk hissi
- Özellikle uzun süre ayakta kaldıktan sonra ayak bileği ve bacaklarda şişlik (ödem)
- Gece ortaya çıkan bacak krampları
- Bacaklarda yanma, sızlama, kaşıntı veya huzursuzluk hissi
- Cilt yüzeyindeki kılcal damarların veya varislerin giderek belirginleşmesi
- Bacakta kıvrımlı ve genişlemiş toplardamarların oluşması
- Ayak bileği çevresinde cilt renginde koyulaşma, sertleşme veya egzama benzeri değişiklikler
- Bacakta geç iyileşen ya da tekrarlayan yaraların (venöz ülser) oluşması
- Daha önce varis tedavisi yapılmasına rağmen yeniden varis gelişmesi
Acil Durumlar: Aşağıdaki belirtiler ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden 112 Acil Sağlık Hizmetleri aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır:
- Bacakta ani gelişen şiddetli şişlik, ağrı, kızarıklık ve ısı artışı
- Sert ve hassas bir toplardamar boyunca ağrılı şişlik (yüzeyel tromboflebit)
- Tek bacakta hızla gelişen şişlik ve ağrı (derin ven trombozu, DVT şüphesi)
- Bu belirtilere ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı, bayılma veya kanlı balgam eşlik etmesi durumunda pulmoner emboli (akciğere pıhtı atması) gelişmiş olabilir. Bu durum yaşamı tehdit edebileceğinden acil tıbbi değerlendirme gerektirir.
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Renkli Doppler Ultrasonografi ile Ayrıntılı Damar Haritalaması
Varis tedavisinin ilk ve en önemli basamağı renkli Doppler ultrasonografi ile bacak toplardamar sisteminin ayrıntılı olarak değerlendirilmesidir. Muayene sırasında inceleme çoğu zaman kalp ve damar cerrahisi uzmanı tarafından ayakta ve dinamik olarak yapılır. Gerek görüldüğünde veya karmaşık olgularda değerlendirmeyi desteklemek amacıyla radyoloji uzmanı tarafından tekrar Doppler ultrasonografi yapılabilir.
Bu inceleme sayesinde bacak toplardamarlarının adeta bir damar haritası çıkarılır. Büyük ve küçük safen toplardamarlarının çapı, damar kapaklarında kaçak (venöz reflü) olup olmadığı, derin toplardamar sisteminin açıklığı, perforan (bağlantı) damarlar, kılcal varisleri besleyen retiküler damarlar ve daha önce geçirilmiş pıhtı veya damar tıkanıklığına ait bulgular ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Elde edilen bu haritalama sayesinde hastanın varisinin gerçek nedeni belirlenir ve en uygun tedavi planı oluşturulur. Böylece gereksiz girişimlerden kaçınılır, doğru damar tedavi edilir ve uzun dönem başarı ile hasta memnuniyeti artırılır.
BT veya MR venografi: Sıklıkla kullanılmaz. Derin ven hastalığı veya pelvik venöz yetmezlik şüphesinde kesitsel görüntüleme ile ven anatomisi ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
Tedavi Yaklaşımları
Varis tedavisinde amaç yalnızca görünen damarları ortadan kaldırmak değil, öncelikle hastalığın asıl nedeni olan toplardamar kapak yetmezliğini (venöz reflü) saptayıp tedavi etmektir. Bu nedenle tedavi öncesinde mutlaka renkli Doppler ultrasonografi ile büyük ve küçük safen toplardamarlarının çapı, damar kapaklarında kaçak (venöz reflü) olup olmadığı, derin toplardamar sisteminin açıklığı ve kılcal varisleri besleyen damarlar ayrıntılı olarak değerlendirilir. Eğer büyük toplardamarlarda kapak yetmezliği saptanırsa, öncelikle endovenöz lazer ablasyon (EVLA), radyofrekans ablasyonu (RFA), biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) veya uygun hastalarda köpük skleroterapisi gibi yöntemlerle bu sorun tedavi edilir. Altta yatan venöz reflü düzeltilmeden yalnızca kılcal varislerin tedavi edilmesi, yeni varislerin oluşmasına ve tedavinin kısa sürede tekrarlanmasına yol açabilir.
Endovenöz Lazer Ablasyon (EVLA), Radyofrekans Ablasyon (RFA) ve Biyolojik Yapıştırıcı Tedavileri
Günümüzde büyük toplardamar varislerinin tedavisinde en sık kullanılan yöntemler endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans ablasyonu (RFA) ve biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) tedavisidir. Bu yöntemlerin ortak amacı, kapak yetmezliği bulunan toplardamarı içeriden kapatarak kanın sağlıklı damarlara yönlendirilmesini sağlamaktır. Üç yöntemin de başarı oranı %90-95'in üzerindedir ve uluslararası kılavuzlarda birinci basamak tedavi seçenekleri arasında yer almaktadır.
Hangi yöntem daha iyidir?
Tek bir yöntem tüm hastalar için en iyi seçenek değildir. Tedavi seçimi; toplardamarın çapına, damar yapısına, kaçağın (venöz reflü) yerine, hastanın beklentilerine, eşlik eden hastalıklara ve cerrahın deneyimine göre belirlenir. Güncel uluslararası kılavuzlara göre uygun hastalarda EVLA, RFA ve biyolojik yapıştırıcı tedavilerinin uzun dönem başarı oranları birbirine oldukça yakındır. En önemli unsur, doğru hastaya doğru yöntemin uygulanmasıdır.
Estetik Varis Tedavileri: Mikroskleroterapi, Elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG Lazer
Kılcal varislerin tedavisinde tek bir yöntem her hasta için en doğru seçenek değildir. Damarın çapı, rengi, derinliği, yerleşimi ve cilt tipi değerlendirilerek kişiye özel tedavi planı oluşturulur. Bu amaçla mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG lazer tedavileri tek başına uygulanabileceği gibi, en iyi estetik sonucu elde etmek için aynı hastada kombine olarak da kullanılabilir.
Kılcal Varis Tedavisi (Mikroskleroterapi) Nedir?
Mikroskleroterapi, bacaklarda görülen ince mor, kırmızı veya mavi renkli kılcal varislerin (telanjiektazi ve retiküler venler) tedavisinde en sık kullanılan ve bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış yöntemlerden biridir. İşlem sırasında çok ince iğneler yardımıyla kılcal damarların içine özel bir ilaç (sklerozan madde) enjekte edilir. Bu ilaç damar duvarında kontrollü bir reaksiyon oluşturarak damarın kapanmasını sağlar. Zamanla tedavi edilen damar vücut tarafından emilir ve görünürlüğü kaybolur.
İşlem genellikle poliklinik şartlarında uygulanır, anestezi gerektirmez ve yaklaşık 15-30 dakika sürer. Tedaviden sonra hasta yürüyerek günlük yaşamına dönebilir. Daha iyi sonuç alınabilmesi için kısa süreli kompresyon çorabı kullanımı önerilebilir. Kılcal varislerin yaygınlığına göre birden fazla seans gerekebilir.
Mikroskleroterapi uygulanmadan önce mutlaka Doppler ultrasonografi ile altta yatan toplardamar yetmezliği araştırılmalıdır. Çünkü büyük toplardamarlarda kapak yetmezliği varsa, öncelikle bu sorun tedavi edilmeden yapılan kılcal varis tedavilerinde tekrarlama riski daha yüksektir.
Tedavi sonrasında birkaç hafta süreyle hafif morarma, kızarıklık veya damar boyunca sertlik görülebilir. Bunlar çoğu hastada kendiliğinden düzelir. Mikroskleroterapi, uygun hasta seçildiğinde hem estetik görünümü iyileştiren hem de yüksek hasta memnuniyeti sağlayan güvenli ve etkili bir tedavi yöntemidir.
Elektrotermokoagülasyon, çok ince bir prob aracılığıyla damar içine yüksek frekanslı mikrodalga enerjisi verilerek kılcal damarın içeriden kapatılması işlemidir. Özellikle yüzeyel, çok ince (<0,3 mm) kırmızı kılcal damarlar, ayak bileği çevresindeki dirençli damarlar ve iğneyle tedavisi zor olan küçük damarlar için etkili bir seçenektir.
Nd:YAG lazer (1064 nm) ise cilt üzerinden uygulanan, damarın içindeki hemoglobini hedef alarak damarı kapatan bir lazer tedavisidir. İğne kullanmak istemeyen hastalarda, yüz, ayak bileği veya bazı ince kılcal damarların tedavisinde tercih edilebilir. Daha derinde bulunan ve biraz daha kalın damarlar üzerinde de etkili olabilir.
Birçok hastada en başarılı sonuç, bu yöntemlerin birlikte kullanılmasıyla elde edilir. Örneğin daha kalın retiküler damarlar mikroskleroterapi ile tedavi edilirken, geride kalan çok ince kırmızı kılcal damarlar elektrotermokoagülasyon veya Nd:YAG lazer ile tamamlanabilir. Böylece hem estetik sonuç iyileşir hem de tedavi başarısı artar.
Tedaviye başlamadan önce mutlaka renkli Doppler ultrasonografi ile altta yatan toplardamar kapak yetmezliği araştırılmalıdır. Eğer büyük toplardamarlarda venöz reflü varsa, öncelikle bu hastalığın tedavi edilmesi kılcal varislerin tekrar etme riskini azaltır. Tedavi yöntemi veya yöntemlerinin kombinasyonu, hastanın damar yapısı ve beklentileri doğrultusunda kişiye özel olarak planlanmalıdır.
Derin ven hastalığı veya pelvik kaynaklı varisler için Kalp ve Damar Cerrahisi Birimi ile koordineli değerlendirme yapılır. Yara bakımı için iç hastalıkları ve uzun vadeli izlem için kardiyoloji ekipleriyle ortak yönetim sağlanır. Tedavi yöntemi seçiminde hastanın yaşı, genel sağlık durumu, venöz haritalamanın bulguları ve hastanın tercihleri birlikte değerlendirilir. Bazı durumlarda birden fazla yöntemin kombinasyonu en iyi sonucu verebilir; bu karar multidisipliner yaklaşımla bireyselleştirilir.
Academic Hospital Varis Tedavisi Birimi'nde renkli Doppler ultrasonografi ile damar haritalaması, kapalı toplardamar tedavileri ve estetik kılcal varis tedavileri tek merkezde uygulanmaktadır. Tel: 444 0 353
Academic Hospital'da Varis Tedavisi
Academic Hospital Varis Tedavisi Birimi; poliklinik değerlendirmesi, renkli Doppler ultrasonografi ile damar haritalaması, kapalı toplardamar tedavileri ve estetik kılcal varis uygulamalarını aynı çatı altında yürütür. Aşağıdaki birimlerle rutin olarak ortak çalışılır:
Sık Sorulan Sorular
Varis tedavisi ağrılı mıdır?
Hayır. Günümüzde kullanılan modern varis tedavileri genel olarak hafif ağrılı veya neredeyse ağrısız işlemlerdir. Endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans (RFA) ve biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) tedavileri lokal anestezi altında uygulanır ve hastaların büyük çoğunluğu işlem sırasında yalnızca hafif bir baskı veya iğne hissi tarif eder. Mikroskleroterapi ve kılcal varis tedavilerinde ise çok ince iğneler kullanıldığı için oluşan rahatsızlık genellikle kısa süreli ve hafiftir. İşlem sonrasında birkaç gün sürebilen hafif gerginlik, morarma veya hassasiyet görülebilir ve çoğu hasta aynı gün yürüyerek günlük yaşamına dönebilir. Kullanılacak tedavi yöntemine göre ağrı düzeyi değişebilse de, günümüzde varis tedavileri hastaların büyük çoğunluğu tarafından rahatlıkla tolere edilmektedir.
Varis tedavisi için ameliyat gerekir mi?
Her varis hastasının ameliyat olması gerekmez. Günümüzde büyük toplardamar varislerinin önemli bir bölümü, renkli Doppler ultrasonografi eşliğinde uygulanan kapalı (minimal invaziv) tedavi yöntemleri ile başarılı şekilde tedavi edilebilmektedir. En sık kullanılan yöntemler arasında endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans ablasyonu (RFA) ve biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) tedavileri yer alır. Bu işlemlerde kasık veya bacakta büyük kesi yapılmaz; ultrason eşliğinde ince bir kateter damar içine yerleştirilerek kapak yetmezliği bulunan toplardamar içeriden kapatılır. İşlem lokal anestezi altında gerçekleştirilir, genellikle 30-60 dakika sürer ve hastalar aynı gün yürüyerek evlerine dönebilir. Günümüzde klasik açık varis ameliyatları, yalnızca kapalı yöntemlerin uygun olmadığı sınırlı sayıdaki hastada tercih edilmektedir. Hangi tedavinin sizin için en uygun olduğuna, renkli Doppler ultrasonografi ile yapılan ayrıntılı değerlendirme sonrasında karar verilir.
Varis tedavisi sonrası aynı gün yürüyebilir miyim?
Evet. Günümüzde uygulanan modern varis tedavilerinden endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans (RFA), biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv), köpük skleroterapisi ve mikroskleroterapi sonrasında hastaların büyük çoğunluğu aynı gün ayağa kalkabilir ve yürüyebilir. Hatta kısa yürüyüşler yapmak, bacak toplardamarlarındaki kan dolaşımını artırdığı ve pıhtı oluşma riskini azalttığı için özellikle önerilir. İşlem sonrasında genellikle 20-30 dakikalık bir yürüyüş yapılması tavsiye edilir. Çoğu hasta aynı gün günlük yaşamına dönebilir; ancak ilk birkaç gün ağır spor, yoğun egzersiz ve ağır yük kaldırmaktan kaçınılması önerilir. Kullanılan tedavi yöntemine göre kompresyon çorabı kullanımı konusunda doktorunuz size özel önerilerde bulunacaktır.
Varis tedavisinden sonra ne zaman işe dönebilirim?
Bu süre uygulanan tedavi yöntemine ve yaptığınız işe göre değişmekle birlikte, günümüzde uygulanan modern varis tedavilerinden sonra hastaların büyük çoğunluğu aynı gün veya ertesi gün günlük yaşamına ve masa başı işine dönebilmektedir. Endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans (RFA), biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv), köpük skleroterapisi ve mikroskleroterapi gibi minimal invaziv yöntemlerde hastanede yatış gerekmez ve iyileşme süreci oldukça hızlıdır. Ağır fiziksel güç gerektiren işlerde çalışanların ise genellikle 3-7 gün kadar ağır kaldırmaktan ve yoğun efor gerektiren aktivitelerden kaçınmaları önerilir. Doktorunuz, uygulanan tedaviye ve mesleğinize göre işe dönüş süreniz hakkında size en uygun öneriyi verecektir.
Varis tedavisi sonrası varisler tekrarlar mı?
Başarılı bir varis tedavisinden sonra tedavi edilen toplardamarın tekrar açılması nadirdir, ancak varis hastalığı kronik ve ilerleyici bir toplardamar hastalığı olduğu için yıllar içinde farklı damarlarda yeni varisler gelişebilir. Tekrarlama riski; genetik yatkınlık, uzun süre ayakta çalışma, gebelik, fazla kilo, hareketsiz yaşam ve altta yatan toplardamar kapak yetmezliğinin yaygınlığına bağlıdır. Bu nedenle varis tedavisinde yalnızca görünen damarlar değil, renkli Doppler ultrasonografi ile saptanan kapak yetmezliği de tedavi edilmelidir. Düzenli kontroller, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve gerekli durumlarda koruyucu tedaviler sayesinde yeni varis oluşma riski önemli ölçüde azaltılabilir.
Kılcal varisler tamamen yok olur mu?
Çoğu hastada kılcal varisler uygun tedavi ile belirgin şekilde azalır ve büyük bölümü tamamen kaybolabilir. Ancak sonuç; damarların çapına, yaygınlığına, cilt yapısına ve altta yatan toplardamar hastalığının varlığına bağlıdır. Bazı hastalarda en iyi estetik sonuca ulaşmak için birden fazla tedavi seansı gerekebilir. Ayrıca kılcal varisleri besleyen büyük toplardamarlarda kapak yetmezliği (venöz reflü) varsa, öncelikle bu sorunun tedavi edilmesi gerekir. Aksi halde yeni kılcal varisler gelişebilir. Günümüzde mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG lazer tedavileri tek başına veya kombine olarak uygulanarak oldukça başarılı estetik sonuçlar elde edilebilmektedir. Çoğu tamamen kaybolur, bazıları için ek seans gerekebilir.
Mikroskleroterapi kaç seans uygulanır?
Mikroskleroterapi için gereken seans sayısı, kılcal varislerin yaygınlığına, damarların çapına ve tedavi edilecek alanın büyüklüğüne göre değişir. Çoğu hastada 2-4 seans yeterli olurken, yaygın kılcal varisleri olan kişilerde 5 veya daha fazla seans gerekebilir. Seanslar genellikle 3-6 hafta arayla planlanır. Tedavi sırasında aynı seansta çok sayıda damar tedavi edilebilse de, en iyi estetik sonuç ve güvenlik için tedavinin aşamalı olarak uygulanması tercih edilir. Ayrıca büyük toplardamarlarda kapak yetmezliği (venöz reflü) varsa, öncelikle bu sorunun tedavi edilmesi mikroskleroterapinin başarısını artırır ve yeni kılcal varis oluşma riskini azaltır.
Köpük tedavisi (köpük skleroterapisi) kimlere uygulanır?
Köpük skleroterapisi, özellikle orta ve büyük çaplı yüzeyel varisleri bulunan, toplardamar kapak yetmezliği olan veya ameliyat ya da endovenöz tedaviye uygun olmayan hastalarda uygulanabilen etkili bir tedavi yöntemidir. İşlem sırasında ultrason eşliğinde hazırlanan özel ilaç köpük haline getirilerek varisli damarın içine enjekte edilir. Köpük, damar duvarını etkileyerek damarın kapanmasını ve zamanla vücut tarafından emilmesini sağlar. Büyük safen veya küçük safen toplardamarlarında kapak yetmezliği bulunan seçilmiş hastalarda, yan dal varislerinde, tekrarlayan (nüks) varislerde ve cerrahi sonrası kalan varislerin tedavisinde başarıyla kullanılabilir. Tedavi kararı, renkli Doppler ultrasonografi ile yapılan ayrıntılı değerlendirme sonrasında, damar yapısı ve hastanın özelliklerine göre verilir.
Köpük skleroterapisi kimlere uygulanmaz?
Köpük skleroterapisi her varis hastası için uygun değildir. Gebelik döneminde, aktif derin ven trombozu (DVT) veya yeni geçirilmiş toplardamar pıhtısı bulunan hastalarda uygulanmaz. Kullanılacak ilaca karşı bilinen alerjisi olan kişilerde, işlem yapılacak bölgede aktif enfeksiyon bulunan hastalarda ve ciddi kontrolsüz sistemik hastalığı olan kişilerde de tedavi ertelenebilir veya farklı yöntemler tercih edilebilir. İleri periferik atardamar hastalığı, ciddi hareketsizlik nedeniyle yürümesi mümkün olmayan hastalar ve bazı seçilmiş durumlarda sağdan sola kalp şantı (özellikle semptomatik patent foramen ovale, PFO) bulunan kişilerde işlem öncesi ayrıntılı değerlendirme gerekir. Ayrıca büyük toplardamarlarda belirgin kapak yetmezliği bulunan hastalarda, köpük tedavisinin tek başına yeterli olup olmayacağı renkli Doppler ultrasonografi ile değerlendirilir. En uygun tedavi yöntemi, hastanın damar yapısı, genel sağlık durumu ve ultrason bulgularına göre kişiye özel olarak belirlenir.
Endovenöz Lazer Ablasyon (EVLA) ile Radyofrekans Ablasyon (RFA) arasındaki fark nedir?
Ablasyon yakma-kapatma anlamında kullanılır. Endovenöz lazer (EVLA) ve radyofrekans ablasyonu (RFA), toplardamar kapak yetmezliğinin tedavisinde kullanılan, birbirine çok benzeyen iki modern kapalı tedavi yöntemidir. Her iki işlem de renkli Doppler ultrasonografi eşliğinde, lokal anestezi altında uygulanır ve amaç, kapak yetmezliği bulunan toplardamarı içeriden kapatarak kan akımını sağlıklı damarlara yönlendirmektir. En önemli fark, damarı kapatmak için kullanılan enerji kaynağıdır. EVLA lazer enerjisi kullanırken, RFA kontrollü radyofrekans enerjisi ile damar duvarını ısıtarak kapatır. Her iki yöntemin de uzun dönem başarı oranı %90-95'in üzerindedir ve uluslararası kılavuzlarda birinci basamak tedavi seçenekleri arasında yer alır. Bazı çalışmalarda RFA sonrasında ağrı ve morarma biraz daha az bildirilirken, yeni nesil lazer sistemleriyle bu fark büyük ölçüde azalmıştır. Hangi yöntemin daha uygun olduğu; damarın çapına, anatomik yapısına, hastanın özelliklerine ve hekimin deneyimine göre belirlenir. Günümüzde her iki yöntem de güvenli, etkili ve aynı gün taburculuk imkânı sağlayan tedavilerdir.
Biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) tedavisi kimler için uygundur?
Biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) tedavisi, özellikle büyük veya küçük safen toplardamarında kapak yetmezliği (venöz reflü) bulunan hastalarda uygulanan modern ve minimal invaziv bir varis tedavisidir. Bu yöntemde damar içine ince bir kateter yerleştirilir ve ultrason eşliğinde özel tıbbi yapıştırıcı verilerek hastalıklı toplardamar kapatılır. Isı kullanılmadığı için damar çevresine çok sayıda lokal anestezik enjeksiyonu (tümesan anestezi) yapılmasına gerek yoktur. İğneden çekinen hastalar, kompresyon çorabı kullanmak istemeyenler veya günlük yaşamına ve işine en kısa sürede dönmek isteyen kişiler için önemli bir seçenek olabilir. Ancak her hasta bu yöntem için uygun değildir. Tedavi kararı; renkli Doppler ultrasonografi ile toplardamarın çapı, kapak yetmezliğinin yeri, damar yapısı ve hastanın genel sağlık durumu değerlendirildikten sonra kişiye özel olarak verilir.
EVLA, RFA ve biyolojik yapıştırıcı tedavilerinden hangisi daha iyidir?
Tek bir yöntem tüm hastalar için en iyi seçenek değildir. Endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans ablasyonu (RFA) ve biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) tedavilerinin tamamı, güncel uluslararası kılavuzlarda büyük toplardamar kapak yetmezliğinin tedavisinde önerilen, yüksek başarı oranına sahip modern yöntemlerdir. Tedavi seçimi; toplardamarın çapına, damar yapısına, kapak yetmezliğinin yaygınlığına, hastanın genel sağlık durumuna, beklentilerine ve hekimin deneyimine göre belirlenir. EVLA ve RFA'da damar ısı enerjisi ile kapatılır ve damar çevresine lokal anestezi (tümesan anestezi) uygulanır. Biyolojik yapıştırıcı tedavisinde ise ısı kullanılmadığından tümesan anesteziye gerek duyulmaz ve bazı hastalarda kompresyon çorabı kullanımı gerekmeyebilir. Günümüzde üç yöntemin de uzun dönem başarı oranları birbirine oldukça yakındır. En başarılı sonuç, doğru hastaya doğru yöntemin, renkli Doppler ultrasonografi ile yapılan ayrıntılı değerlendirme sonrasında seçilmesiyle elde edilir.
Varis tedavisinden sonra kompresyon çorabı kullanmak gerekir mi?
Bu durum, uygulanan tedavi yöntemine göre değişir. Endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans ablasyonu (RFA) ve köpük skleroterapisi sonrasında, iyileşmeyi desteklemek, morarma ve hassasiyeti azaltmak amacıyla doktorunuz belirli bir süre kompresyon çorabı kullanmanızı önerebilir. Buna karşılık biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) tedavisinde, birçok hastada kompresyon çorabı kullanılması zorunlu değildir. Ancak bu karar; tedavi edilen damarın özelliklerine, yapılan ek işlemlere ve hastanın genel durumuna göre değişebilir. En doğru süre ve çorap basıncı, işlemi yapan hekim tarafından kişiye özel olarak belirlenir.
Varis tedavisi sonrası spor yapabilir miyim?
Evet. Ancak spora dönüş zamanı uygulanan tedavi yöntemine göre değişebilir. Endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans (RFA), biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv), köpük skleroterapisi ve mikroskleroterapi sonrasında aynı gün kısa yürüyüş yapılması özellikle önerilir. Yürümek toplardamarlardaki kan dolaşımını artırır ve pıhtı oluşma riskini azaltır. Buna karşılık ilk 3-7 gün boyunca koşu, ağırlık kaldırma, yüksek tempolu egzersizler ve yoğun bacak kası çalıştıran sporların ertelenmesi tavsiye edilir. Hafif günlük aktiviteler genellikle hemen yapılabilirken, yüzme, bisiklet, pilates ve diğer spor aktivitelerine dönüş zamanı uygulanan tedaviye ve hastanın iyileşme sürecine göre doktorunuz tarafından belirlenir.
Gebelikte varis tedavisi yapılabilir mi?
Gebelik sırasında hormonal değişiklikler ve büyüyen rahmin toplardamarlara yaptığı bası nedeniyle varisler sık görülür veya mevcut varisler belirginleşebilir. Ancak gebelikte gelişen varislerin bir kısmı doğumdan sonraki aylarda kendiliğinden gerileyebileceği için, zorunlu bir durum olmadıkça endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans (RFA), biyolojik yapıştırıcı, köpük skleroterapisi ve mikroskleroterapi gibi girişimsel tedaviler gebelik döneminde uygulanmaz. Bu süreçte tedavinin temelini yürüyüş, bacakların yüksekte dinlendirilmesi, uygun kompresyon çorabı kullanımı ve kilo kontrolü oluşturur.
Gebeliğin özellikle son üç ayında ve doğumdan sonraki ilk 6 hafta (lohusalık dönemi) toplardamarlarda pıhtı oluşma riski (derin ven trombozu) belirgin olarak artar. Bu nedenle tek bacakta ani şişlik, ağrı, kızarıklık veya ısı artışı gelişmesi durumunda zaman kaybetmeden Kalp ve Damar Cerrahisi veya Acil Servise başvurulmalıdır. Kalıcı varis tedavileri ise çoğunlukla doğumdan ve emzirme döneminin tamamlanmasından sonra, renkli Doppler ultrasonografi ile yapılan ayrıntılı değerlendirme sonucunda planlanır.
Doğumdan sonra varisler kendiliğinden düzelir mi?
Evet, gebelik sırasında ortaya çıkan varislerin bir kısmı doğumdan sonra kendiliğinden küçülebilir veya tamamen kaybolabilir. Bunun nedeni, doğumla birlikte hormon düzeylerinin normale dönmesi ve büyüyen rahmin bacak toplardamarları üzerindeki baskısının ortadan kalkmasıdır. Bu düzelme genellikle ilk 3-6 ay içinde gerçekleşir. Ancak gebelik öncesinde de varisleri bulunan, toplardamar kapak yetmezliği (venöz reflü) olan veya birden fazla gebelik geçiren kadınlarda varislerin tamamen kaybolması beklenmez. Bu nedenle kalıcı tedavi planlaması için genellikle doğumdan sonra, tercihen lohusalık dönemi tamamlandıktan ve en az 3-6 ay geçtikten sonra, renkli Doppler ultrasonografi ile ayrıntılı değerlendirme yapılması önerilir. Eğer varislere ağrı, şişlik, cilt değişiklikleri veya pıhtılaşma bulguları eşlik ediyorsa, doğum sonrası dönemde beklemeden bir Kalp ve Damar Cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır.
Varis genetik midir?
Evet. Varis gelişiminde genetik yatkınlık en önemli risk faktörlerinden biridir. Anne veya babasında varis bulunan kişilerde varis görülme olasılığı, aile öyküsü olmayan kişilere göre belirgin olarak daha yüksektir. Özellikle annesinde varis bulunan kadınlarda risk yaklaşık %50 civarında bildirilmektedir. Hem anne hem de babada varis varsa bu risk daha da artabilir. Ancak genetik yatkınlık tek başına varis oluşacağı anlamına gelmez. Uzun süre ayakta çalışmak, gebelik, fazla kilo, ilerleyen yaş ve hareketsiz yaşam tarzı gibi çevresel faktörler de hastalığın ortaya çıkmasını hızlandırabilir. Bu nedenle ailesinde varis öyküsü bulunan kişilerin erken dönemde renkli Doppler ultrasonografi ile değerlendirilmesi ve koruyucu önlemler alması önemlidir.
Erkeklerde de varis görülür mü?
Evet. Varis sadece kadınlarda görülen bir hastalık değildir; erkeklerde de oldukça sık görülür. Kadınlarda gebelik ve hormonal değişiklikler nedeniyle daha yaygın olsa da, erkeklerde özellikle genetik yatkınlık, uzun süre ayakta çalışmayı gerektiren meslekler, fazla kilo, hareketsiz yaşam ve ilerleyen yaş önemli risk faktörleridir. Erkekler çoğu zaman estetik kaygıdan çok bacak ağrısı, ağırlık hissi, şişlik, gece krampları veya belirgin damar genişlemeleri nedeniyle doktora başvururlar. Tedavi edilmeyen varisler erkeklerde de kronik venöz yetmezlik, cilt değişiklikleri, pıhtı oluşumu ve bacak yaraları gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle cinsiyet fark etmeksizin varis belirtileri olan herkesin renkli Doppler ultrasonografi ile değerlendirilmesi ve uygun tedavi planının yapılması önerilir.
Varis tedavi edilmezse ne olur?
Varis yalnızca estetik bir sorun değildir. Tedavi edilmeyen varislerde toplardamar kapak yetmezliği zamanla ilerleyebilir ve şikâyetler giderek artabilir. Başlangıçta bacaklarda ağrı, ağırlık hissi, yanma, kaşıntı, gece krampları ve şişlik görülürken, ilerleyen dönemlerde ayak bileği çevresinde ciltte kahverengi renk değişikliği, sertleşme (lipodermatoskleroz), venöz egzama ve iyileşmesi zor venöz ülser (varis yarası) gelişebilir. Ayrıca yüzeyel varis damarlarında pıhtı oluşumu (yüzeyel tromboflebit) görülebilir. Her varis hastasında bu komplikasyonlar gelişmese de, özellikle toplardamar kapak yetmezliği (venöz reflü) bulunan kişilerde risk daha yüksektir. Erken dönemde renkli Doppler ultrasonografi ile değerlendirme yapılarak uygun tedavinin planlanması, hem hastalığın ilerlemesini hem de yaşam kalitesini olumsuz etkileyen komplikasyonların gelişmesini önlemeye yardımcı olur.
Varis pıhtı yapar mı?
Evet. Özellikle büyük ve belirgin varislerde zaman zaman yüzeyel tromboflebit adı verilen, varisli toplardamar içinde pıhtı ve damar iltihabı gelişebilir. Bu durumda damar boyunca kızarıklık, sertlik, hassasiyet ve ağrı görülür. Çoğu yüzeyel tromboflebit ciddi olmasa da, bazı hastalarda pıhtı derin toplardamar sistemine ilerleyerek derin ven trombozu (DVT) riskini artırabilir. Derin ven trombozu ise nadir de olsa pıhtının akciğere gitmesine (pulmoner emboli) neden olabilen ciddi bir durumdur. Bu nedenle bacakta ani gelişen şiddetli ağrı, tek taraflı şişlik, kızarıklık veya damar boyunca sertlik fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir Kalp ve Damar Cerrahisi uzmanına başvurulmalıdır. Erken tanı için renkli Doppler ultrasonografi büyük önem taşır ve gerekli durumlarda kan sulandırıcı tedavi veya girişimsel tedavi planlanabilir.
Varis kalp hastalığına neden olur mu?
Hayır. Varis doğrudan kalp hastalığına neden olmaz. Varis, bacaklardaki toplardamar kapaklarının bozulmasına (venöz yetmezlik) bağlı gelişen bir toplardamar hastalığıdır. Kalp hastalıkları ise genellikle kalbi besleyen atardamarlardaki daralma, kalp kası veya kalp kapaklarındaki sorunlardan kaynaklanır. Yani varis ile kalp hastalığı farklı damar sistemlerini etkileyen iki ayrı hastalıktır. Ancak her iki hastalık da ileri yaş, fazla kilo, hareketsiz yaşam, sigara kullanımı ve hipertansiyon gibi ortak risk faktörlerini paylaşabilir. Bununla birlikte, tedavi edilmeyen ileri evre varisler bacaklarda ağrı, şişlik, cilt değişiklikleri, venöz ülser ve yüzeyel pıhtılaşma gibi ciddi sorunlara yol açabileceğinden, zamanında değerlendirilmesi ve uygun şekilde tedavi edilmesi önemlidir.
Varisli damarların tedavi edilmesi, ileride bypass ameliyatı olmama engel olur mu?
Hayır. Bu, hastaların en sık sorduğu sorulardan biridir. Varis nedeniyle tedavi edilen toplardamarlar zaten kapak yetmezliği bulunan, genişlemiş ve görevini sağlıklı şekilde yapamayan damarlardır. Bu nedenle bu damarlar, koroner bypass ameliyatında kullanılmak için uygun değildir. Günümüzde bypass ameliyatlarında öncelikle iç meme atardamarı (LIMA) tercih edilir; gerektiğinde kol atardamarı (radial arter) veya uygun durumlarda sağlıklı safen toplardamarı kullanılabilir. Doppler ultrasonografi ile kapak yetmezliği saptanmış ve varisleşmiş bir safen toplardamarı ise bypass grefti olarak tercih edilmez. Bu nedenle varisli damarların endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans (RFA), biyolojik yapıştırıcı veya diğer yöntemlerle tedavi edilmesi, gelecekte bypass ameliyatı olma şansını olumsuz etkilemez.
Varis tedavisinden önce neden Doppler ultrasonografi yapılır?
Çünkü başarılı bir varis tedavisinin ilk şartı, hastalığın gerçek nedenini belirlemektir. Renkli Doppler ultrasonografi ile yalnızca görünen varisler değil, bacak toplardamar sisteminin tamamı ayrıntılı olarak değerlendirilir. Bu inceleme sırasında büyük ve küçük safen toplardamarlarının çapı, damar kapaklarında kaçak (venöz reflü) olup olmadığı, derin toplardamar sisteminin açıklığı, kılcal varisleri besleyen damarlar ve daha önce geçirilmiş pıhtıya ait bulgular araştırılır. Elde edilen bu bilgiler sayesinde hastaya en uygun tedavi yöntemi; endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans (RFA), biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv), köpük skleroterapisi veya mikroskleroterapi arasından seçilir. Doppler ultrasonografi yapılmadan yalnızca görünen varislerin tedavi edilmesi, altta yatan kapak yetmezliğinin gözden kaçmasına ve kısa sürede yeni varislerin oluşmasına neden olabilir.
Renkli Doppler ultrasonografiyi doktor mu yapar, radyoloji mi?
Her iki yaklaşım da doğrudur. Varis değerlendirmesinde renkli Doppler ultrasonografi çoğu zaman Kalp ve Damar Cerrahisi uzmanı tarafından muayene sırasında, hastanın ayakta olduğu pozisyonda dinamik olarak yapılır. Bu sayede damarların çapı, kapak yetmezliği (venöz reflü), kaçağın yeri ve tedavi planı aynı anda değerlendirilebilir. Gerek görüldüğünde, karmaşık olgularda veya tanının doğrulanması amacıyla Radyoloji uzmanı tarafından da renkli Doppler ultrasonografi yapılabilir. En önemli nokta, incelemenin venöz Doppler konusunda deneyimli bir hekim tarafından, doğru teknikle ve tercihen ayakta yapılan dinamik değerlendirme ile gerçekleştirilmesidir. Amaç, bacak toplardamar sisteminin ayrıntılı haritasını çıkararak hastaya en uygun tedavi yöntemini belirlemektir.
Kılcal varislerde lazer mi, mikroskleroterapi mi daha etkilidir?
Tek bir yöntem her hasta için en iyi seçenek değildir. Güncel bilimsel çalışmalar ve uluslararası kılavuzlara göre mikroskleroterapi, özellikle bacaklardaki mavi renkli kılcal varisler ve retiküler damarların tedavisinde altın standart (birinci tercih) yöntem olarak kabul edilir ve genellikle en yüksek başarı oranını sağlar. Nd:YAG lazer ise iğne ile girilmesi zor olan çok ince kırmızı kılcal damarlar, ayak bileği çevresindeki bazı damarlar veya mikroskleroterapiye uygun olmayan seçilmiş hastalarda etkili bir seçenektir. Birçok hastada en başarılı estetik sonuç, mikroskleroterapi ile birlikte elektrotermokoagülasyon veya Nd:YAG lazer tedavisinin kombine uygulanmasıyla elde edilir. Hangi yöntemin daha uygun olduğuna; damarın çapı, rengi, derinliği, cilt tipi ve renkli Doppler ultrasonografi ile belirlenen altta yatan toplardamar hastalığı değerlendirilerek karar verilir.
Elektrotermokoagülasyon tedavisi nedir?
Elektrotermokoagülasyon, özellikle yüzde ve bacaklarda görülen çok ince kırmızı kılcal varislerin tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. İşlem sırasında saç teli inceliğinde çok ince bir prob damar üzerine veya hemen içine temas ettirilir ve yüksek frekanslı mikrotermal enerji verilerek kılcal damar içeriden kapatılır. Isı yalnızca hedef damarda oluşturulduğu için çevre dokular büyük ölçüde korunur.
Elektrotermokoagülasyon; özellikle 0,3 mm'den daha ince kırmızı kılcal damarlar, ayak bileği çevresindeki dirençli damarlar ve mikroskleroterapi ile tedavisi zor olan çok ince damarlar için etkili bir seçenektir. İşlem anestezi gerektirmez, poliklinik şartlarında uygulanır ve genellikle 15-30 dakika sürer. Hasta aynı gün günlük yaşamına dönebilir.
Birçok hastada en başarılı estetik sonuç, mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve gerektiğinde Nd:YAG lazer tedavilerinin birlikte planlanmasıyla elde edilir. Hangi yöntemin kullanılacağı; damarın çapına, rengine, yerleşimine ve renkli Doppler ultrasonografi ile belirlenen altta yatan toplardamar hastalığına göre kişiye özel olarak seçilir.
Nd:YAG lazer hangi hastalarda tercih edilir?
Nd:YAG lazer (1064 nm), özellikle çok ince kırmızı kılcal varisler, iğne ile girilmesi zor olan küçük damarlar ve mikroskleroterapinin uygun olmadığı veya tamamlayıcı olarak kullanıldığı durumlarda tercih edilen bir tedavi yöntemidir. Lazer ışığı cilt üzerinden uygulanır ve damarın içindeki hemoglobin tarafından emilerek damarın kontrollü şekilde kapanmasını sağlar. İğne kullanılmasını istemeyen hastalar için de uygun bir seçenek olabilir. Ancak mavi retiküler damarlar ve daha büyük çaplı toplardamarlarda mikroskleroterapi genellikle daha etkilidir. Bu nedenle birçok hastada en başarılı estetik sonuç; mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG lazer tedavilerinin tek başına veya kombine olarak uygulanmasıyla elde edilir. Tedavi seçimi; damarın çapına, rengine, derinliğine, cilt tipine ve renkli Doppler ultrasonografi ile belirlenen altta yatan toplardamar hastalığına göre kişiye özel olarak planlanır.
Mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG lazer birlikte uygulanabilir mi?
Evet. Günümüzde estetik varis tedavisinde en başarılı sonuçlar, hastanın damar yapısına göre bu yöntemlerin tek başına veya kombine olarak uygulanmasıyla elde edilmektedir. Çünkü her tedavi yöntemi farklı özellikteki damarlar üzerinde daha etkilidir. Mikroskleroterapi, orta çaplı mavi kılcal ve retiküler damarların tedavisinde altın standarttır. Elektrotermokoagülasyon, özellikle çok ince kırmızı kılcal damarlar ve ayak bileği çevresindeki dirençli damarlar için etkili bir seçenektir. Nd:YAG lazer ise iğneyle girilmesi zor olan çok ince yüzeyel damarlar veya seçilmiş hastalarda tamamlayıcı tedavi olarak kullanılabilir. Bu nedenle aynı hastada önce mikroskleroterapi ile daha büyük damarlar tedavi edilirken, geride kalan ince kılcal damarlar elektrotermokoagülasyon veya Nd:YAG lazer ile tamamlanabilir. Tedavi planı; damarın çapı, rengi, derinliği, cilt tipi ve renkli Doppler ultrasonografi ile belirlenen altta yatan toplardamar hastalığı değerlendirilerek kişiye özel olarak oluşturulur.
Estetik varis tedavisinden sonra güneşe çıkabilir miyim?
Evet, ancak ilk birkaç hafta doğrudan güneşlenmekten ve solaryumdan kaçınmanız önerilir. Mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG lazer tedavilerinden sonra işlem yapılan bölgede geçici morarma veya hafif renk koyulaşması oluşabilir. Bu dönemde yoğun güneş ışığına maruz kalmak, ciltte kalıcı renk değişikliği (hiperpigmentasyon) gelişme riskini artırabilir. Günlük yaşamda dışarı çıkmanızda sakınca yoktur; ancak işlem yapılan bölgeyi güneşten korumanız, mümkünse giysiyle örtmeniz veya yüksek koruma faktörlü (SPF 50+) güneş kremi kullanmanız önerilir. Cilt tamamen iyileştikten sonra normal güneşlenmeye dönebilirsiniz. Doktorunuz, uygulanan tedavi yöntemine ve cilt tipinize göre size özel önerilerde bulunacaktır.
Skleroterapi sonrasında bandaj ve varis çorabı kullanmak gerekir mi?
Evet. Mikroskleroterapi sonrasında uygulanan bandaj ve kompresyon (varis) çorabı, tedavinin başarısını artıran önemli uygulamalardır. İşlemden hemen sonra tedavi edilen bölgeye kısa süreli bandaj uygulanabilir ve ardından uygun basınçta kompresyon çorabı giydirilir. Bandaj genellikle 24 saat sonra çıkarılır. Kompresyon çorabının ise tedavi edilen damarların yaygınlığına ve uygulanan yönteme göre 3 gün ile 2 hafta arasında kullanılması önerilebilir. Kılcal varis tedavilerinde çoğu hastada 3-7 gün, daha geniş alanların veya retiküler damarların tedavisinde ise 1-2 hafta kullanım yeterli olmaktadır. Kompresyon tedavisi; damar duvarlarının birbirine yapışmasını kolaylaştırır, morarma ve hassasiyeti azaltır, tedavi başarısını artırır ve istenmeyen renk değişiklikleri riskini azaltabilir. Çorabın basıncı ve kullanım süresi, uygulanan tedaviye ve hastanın damar yapısına göre doktor tarafından kişiye özel olarak belirlenir.
Tedavi sonrası morarma ve lekelenme normal midir?
Evet. Varis tedavilerinden sonra hafif morarma, kızarıklık, hassasiyet ve geçici cilt lekelenmesi (hiperpigmentasyon) görülebilir ve bunlar çoğu hastada iyileşme sürecinin doğal bir parçasıdır. Özellikle mikroskleroterapi, köpük skleroterapisi, elektrotermokoagülasyon, Nd:YAG lazer, endovenöz lazer (EVLA) ve radyofrekans (RFA) tedavilerinden sonra işlem yapılan damar boyunca hafif sertlik veya morarma oluşabilir. Morluklar genellikle 2-4 hafta içinde kaybolurken, ciltte oluşan hafif kahverengi lekeler birkaç hafta ile birkaç ay içinde giderek azalır ve çoğu hastada tamamen düzelir. Kompresyon çorabının önerilen süre boyunca kullanılması, yürüyüş yapılması ve işlem bölgesinin ilk haftalarda güneşten korunması bu süreci olumlu yönde etkileyebilir. Ancak şiddetli ağrı, hızla artan şişlik, yaygın kızarıklık veya enfeksiyon bulguları gelişirse vakit kaybetmeden doktorunuza başvurmanız gerekir.
Tedavi sonrası uçak yolculuğu yapabilir miyim?
Evet. Ancak uçak yolculuğunun zamanı, uygulanan tedavi yöntemine ve uçuş süresine göre değişebilir. Mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG lazer tedavilerinden sonra çoğu hasta aynı gün kısa uçuşlar yapabilir. Endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans (RFA), biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) ve köpük skleroterapisi sonrasında ise özellikle uzun süreli uçak yolculuğu planlanıyorsa, doktorunuzun önerisine göre birkaç gün beklenmesi uygun olabilir. Uçuş sırasında bol su içmek, her 1-2 saatte bir ayağa kalkıp yürümek veya bacak egzersizleri yapmak ve önerildiyse kompresyon çorabı kullanmak toplardamarlardaki kan dolaşımını destekler ve pıhtı oluşma riskini azaltır. Özellikle daha önce derin ven trombozu (DVT) geçirmiş, pıhtılaşma riski yüksek veya yakın zamanda kapsamlı varis tedavisi uygulanmış hastaların uçak yolculuğu öncesinde mutlaka doktorlarına danışmaları önerilir.
Tedavi ne kadar sürer ve kaç seansta tamamlanır?
Tedavinin süresi ve gerekli seans sayısı, varisin tipi, yaygınlığı ve uygulanacak tedavi yöntemine göre değişir. Endovenöz lazer (EVLA), radyofrekans (RFA) ve biyolojik yapıştırıcı (venöz adeziv) tedavileri genellikle 30-60 dakika sürer ve çoğu hastada tek seansta tamamlanır. Gerekli durumlarda aynı seansta yan dal varisleri için mini flebektomi veya köpük skleroterapisi de uygulanabilir. Kılcal varis tedavilerinde ise mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG lazer uygulamaları genellikle 15-30 dakika sürer. Kılcal varislerin yaygınlığına bağlı olarak çoğu hastada 2-4 seans, daha yaygın olgularda ise 5 veya daha fazla seans gerekebilir. Tedavi planı, renkli Doppler ultrasonografi ile yapılan ayrıntılı değerlendirme sonrasında hastaya özel olarak oluşturulur.
Tedavi seansları arasında ne kadar süre olmalıdır?
Seans aralığı, uygulanan tedavi yöntemine ve damarların iyileşme sürecine göre planlanır. Mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon ve Nd:YAG lazer tedavilerinde seanslar genellikle 4-6 hafta arayla uygulanır. Bu süre, tedavi edilen damarların kapanmasını, morarma ve renk değişikliklerinin büyük ölçüde düzelmesini ve bir sonraki seansta kalan damarların daha doğru değerlendirilmesini sağlar. Gerekli durumlarda seans aralığı hastanın iyileşme hızına göre daha kısa veya daha uzun planlanabilir. En iyi estetik sonuç için tedavi programının doktorunuz tarafından kişiye özel olarak belirlenmesi önerilir.
Varis tedavisi SGK veya özel sağlık sigortası kapsamında mıdır?
Bu durum, uygulanacak tedavi yöntemine ve sigorta poliçesinin kapsamına göre değişir. Toplardamar kapak yetmezliği (venöz reflü), kronik venöz yetmezlik, bacakta şişlik, ağrı, cilt değişiklikleri veya venöz ülser gibi tıbbi gereklilik bulunan durumlarda uygulanan tedaviler, SGK veya özel sağlık sigortaları tarafından belirli şartlar altında karşılanabilir. Buna karşılık yalnızca estetik amaçla yapılan kılcal varis tedavileri (mikroskleroterapi, elektrotermokoagülasyon, Nd:YAG lazer gibi) çoğu zaman SGK kapsamında değildir ve özel sağlık sigortalarının kapsamı da poliçeye göre değişiklik gösterebilir. Tedavi planı oluşturulduktan sonra, uygulanacak işlemin sigorta kapsamı konusunda hastane ve sigorta şirketinizden ayrıntılı bilgi almanız önerilir.
Randevu ve Bilgi
444 0 353
Hafta içi 08:00-18:00
Kaynakça
Bu sayfada varis, kronik venöz yetmezlik ve toplardamar tedavileri hakkında verilen genel bilgiler aşağıdaki güvenilir sağlık kaynaklarıyla desteklenmiştir.
- Gloviczki P, Dalsing MC, Eklöf B, et al. The care of patients with varicose veins and associated chronic venous diseases: Clinical Practice Guidelines of the Society for Vascular Surgery, American Venous Forum, and American Vein and Lymphatic Society. Journal of Vascular Surgery: Venous and Lymphatic Disorders. 2023.
- National Institutes of Health, "Varicose Veins", StatPearls Publishing, güncellenmiş baskı, 2025, ncbi.nlm.nih.gov
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE), "Varicose veins: diagnosis and management (CG168)", nice.org.uk
- European Society for Vascular Surgery (ESVS). 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. European Journal of Vascular and Endovascular Surgery. 2022.
- European Venous Forum (EVF), "Management of Chronic Venous Disease, Current European Recommendations", europeanvenousforum.org
- NHS, "Varicose Veins", National Health Service, düzenli güncellenen hasta bilgilendirme sayfası, nhs.uk
- Mayo Clinic, "Varicose Veins: Diagnosis and Treatment", düzenli güncellenen klinik bilgi sayfası, mayoclinic.org
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.
WhatsApp
