Sigarayı Bırakmanın Faydaları Nelerdir? Vücutta Neler Değişir?

Sigarayı bırakmak, kişinin sağlığı için yapabileceği en önemli değişikliklerden biridir. Bırakmanın faydaları son sigaradan kısa süre sonra başlar ve yıllar boyunca devam eder.

Tütün kullanımı dünya genelinde her yıl milyonlarca önlenebilir ölüme neden olmaktadır. Sigara; kanser, kalp ve damar hastalıkları, inme, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve birçok başka hastalıkla doğrudan ilişkilidir.

Sigara dışında puro, pipo ve nargile gibi diğer tütün ürünleri de güvenli değildir. Tütün dumanına pasif olarak maruz kalmak da sağlık açısından risk taşır.

Sigara ve Tütün Ürünlerinin Sağlığa Zararları Nelerdir?

Sigara dumanında binlerce kimyasal madde bulunur ve bunların bir bölümü kanserojendir.

Sigara kullanımı özellikle:

• Akciğer kanseri
• Ağız ve boğaz kanserleri
• Gırtlak kanseri
• Yemek borusu kanseri
• Mesane ve böbrek kanseri
• Pankreas ve mide kanseri
• Karaciğer kanseri
• Kolon ve rektum kanseri
• Rahim ağzı kanseri
• Akut miyeloid lösemi

riskini artırır.

Ayrıca sigara; koroner kalp hastalığı, inme, periferik damar hastalıkları, KOAH, kronik bronşit, amfizem, diyabet ve üreme sağlığı sorunları gibi birçok hastalığın gelişimine katkıda bulunur.

Sigarayı Bırakmanın Faydaları Nelerdir?

Sigarayı bırakmak her yaşta fayda sağlar. Uzun yıllardır sigara kullanan kişilerde dahi bırakmak sağlık risklerini azaltabilir.

Sigarayı bıraktıktan sonra:

• Kalp ve damar hastalığı riski azalır.
• Kalp krizi ve inme riski zaman içerisinde düşer.
• Akciğer kanseri ve diğer birçok kanserin riski azalır.
• Öksürük ve nefes darlığı azalabilir.
• KOAH gelişme ve ilerleme riski azalır.
• Dolaşım iyileşir.
• Tat ve koku alma duyuları iyileşebilir.
• Fiziksel aktivite kapasitesi artabilir.
• Ağız ve diş sağlığı açısından olumlu etkiler görülebilir.
• Çevredeki kişilerin pasif dumana maruz kalması önlenir.

Gebelik öncesinde veya gebeliğin erken döneminde sigarayı bırakmak da anne ve bebek açısından önemli sağlık yararları sağlar.

Sigarayı Bıraktıktan Sonra Vücutta Neler Olur?

Olumlu değişiklikler son sigaranın ardından kısa süre içerisinde başlar.

Nikotin Yoksunluğu Nedir?

Nikotin bağımlılık yapıcı bir maddedir. Sigara bırakıldığında vücudun nikotinsiz döneme uyum sağlaması sırasında geçici yoksunluk belirtileri görülebilir.

Bunlar arasında:

• Sigara içme isteği
• Huzursuzluk veya sinirlilik
• Konsantrasyon güçlüğü
• Uyku değişiklikleri
• İştah artışı
• Duygudurum değişiklikleri

bulunabilir.

Yoksunluk belirtileri bırakmanın başarısız olduğu anlamına gelmez. Uygun davranışsal ve farmakolojik destek bu dönemin yönetilmesini kolaylaştırabilir.

Sigara Nasıl Bırakılır?

Sigara bağımlılığı yalnızca bir alışkanlık değil, nikotin bağımlılığıyla ilişkili tedavi edilebilir bir sağlık problemidir.

Bırakma planında şu adımlar yararlı olabilir:

1. Bırakma nedeninizi belirleyin: Sağlık, aile, ekonomik nedenler veya yaşam kalitesi gibi kişisel motivasyonlarınızı yazın.
2. Bir bırakma tarihi belirleyin: Yakın bir tarih seçerek sigara, çakmak ve kül tablalarını bulunduğunuz ortamlardan kaldırın.
3. Tetikleyicileri belirleyin: Kahve, alkol, stres, yemek sonrası veya sigara içilen sosyal ortamlar gibi tetikleyiciler için önceden alternatif davranışlar planlayın.
4. Destek alın: Aile, arkadaş, sağlık profesyoneli veya sigara bırakma hizmetlerinden destek isteyin.
5. Kanıta dayalı tedavileri değerlendirin: Uygun hastalarda davranışsal destek ile ilaç tedavilerinin birlikte kullanılması bırakma başarısını artırabilir.

Sigara Bırakmada Hangi Tedaviler Kullanılır?

Dünya Sağlık Örgütü yetişkinlerde tütün bırakma tedavisinde davranışsal destek ve uygun farmakolojik tedavilerin kullanılmasını önermektedir.

Kanıta dayalı destekler arasında:

• Sağlık profesyoneli tarafından kısa bırakma danışmanlığı
• Bireysel davranışsal danışmanlık
• Grup danışmanlığı
• Telefon danışmanlığı
• Nikotin replasman tedavileri
• Vareniklin
• Bupropion
• Uygun ülkelerde ve hastalarda sitizin
• Destekleyici dijital bırakma programları

yer alabilir.

Nikotin Replasman Tedavisi Nedir?

Nikotin replasman tedavisi (NRT), sigara dumanındaki zararlı yanma ürünleri olmadan kontrollü miktarda nikotin sağlayarak yoksunluk belirtilerini ve sigara içme isteğini azaltmayı amaçlar.

Nikotin bandı, sakız veya pastil gibi farklı formları bulunabilir.

WHO, nikotin replasman tedavisini sigara bırakmak isteyen yetişkinler için kanıta dayalı farmakolojik seçeneklerden biri olarak önermektedir.

Bazı kişilerde uzun etkili bir nikotin bandının kısa etkili sakız veya pastille birlikte kullanılması değerlendirilebilir.

Akupunktur ve Biyorezonans Sigara Bırakmada Etkili midir?

Akupunktur, biyorezonans ve benzeri tamamlayıcı yöntemler sigara bırakma amacıyla kullanılabilmektedir; ancak bunların etkinliğini kanıta dayalı standart sigara bırakma tedavileriyle aynı düzeyde destekleyen yeterli bilimsel veri bulunmamaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü'nün güncel tütün bırakma kılavuzu, geleneksel, tamamlayıcı ve alternatif tedaviler konusunda kanıt yetersizliği nedeniyle bir öneride bulunmamaktadır.

Bu yöntemler, kanıtlanmış davranışsal ve farmakolojik tedavilerin yerine geçirilmemelidir.

Elektronik Sigara Sigara Bırakma Yöntemi midir?

Elektronik sigaralar nikotin içerebilir ve bağımlılığın devam etmesine neden olabilir. Aerosolleri de sağlık açısından zararsız değildir.

Sigara bırakmak isteyen kişiler için tedavi planında öncelikle etkinliği ve güvenliği daha iyi tanımlanmış kanıta dayalı bırakma yöntemleri değerlendirilmelidir.

Amaç yalnızca yanıcı sigarayı değiştirmek değil, mümkün olduğunda tütün ve nikotin bağımlılığından kurtulmaktır.

Pasif İçicilik Neden Zararlıdır?

Pasif içicilik, sigara veya diğer yanıcı tütün ürünlerinin dumanına kişinin istemeden maruz kalmasıdır.

Pasif tütün dumanı da kanserojen maddeler içerir ve güvenli bir maruziyet düzeyi yoktur.

Sigara içmeyen yetişkinlerde pasif dumana maruz kalmak akciğer kanseri ve kalp-damar hastalığı riskini artırabilir. Çocuklarda ise solunum yolu hastalıkları, astımın kötüleşmesi ve orta kulak hastalıkları gibi sorunlarla ilişkilidir.

9 Şubat Sigarayı Bırakma Günü

9 Şubat, Türkiye'de tütün kullanımının zararlarına dikkat çekmek ve sigarayı bırakmak isteyen kişileri teşvik etmek amacıyla “Sigarayı Bırakma Günü” olarak değerlendirilen bir farkındalık günüdür.

Ancak sigarayı bırakmak için belirli bir tarihi beklemek gerekmez. Sağlık açısından bırakmak için uygun zaman mümkün olan en erken zamandır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. 9 Şubat Dünya Sigarayı Bırakma Günü: Sağlık İçin Önemli Bir Karar
2. World Health Organization. WHO Clinical Treatment Guideline for Tobacco Cessation in Adults
3. Centers for Disease Control and Prevention. Benefits of Quitting Smoking
4. National Cancer Institute. Tobacco and Cancer Risk
5. T.C. Sağlık Bakanlığı. 9 Şubat Dünya Sigarayı Bırakma Günü