Reflü Diyeti Nedir? Reflüye İyi Gelen Beslenme Alışkanlıkları

Gastroözofageal reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır. Bu durum zaman zaman sağlıklı kişilerde de görülebilir. Geri kaçışın rahatsız edici belirtilere veya komplikasyonlara yol açması ise gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH) olarak değerlendirilir.

Göğüs arkasında yanma, ağza acı veya ekşi sıvı gelmesi ve regürjitasyon reflünün tipik belirtileri arasındadır. Belirtiler özellikle büyük öğünlerden sonra, yatarken veya kişiye özgü bazı yiyecek ve içeceklerin tüketilmesinden sonra artabilir.

Beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri reflü kontrolünün önemli bir parçasıdır. Ancak herkese uygulanabilecek tek bir “reflü diyeti” bulunmamaktadır. Hangi besinlerin sorun oluşturduğu kişiden kişiye değişebilir.

Reflü Nedir?

Yemek borusu ile mide arasında bulunan alt özofagus sfinkteri, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasını engellemeye yardımcı olan kas yapısıdır.

Bu bariyerin geçici olarak gevşemesi veya yeterince işlev görmemesi durumunda mide içeriği yemek borusuna geri kaçabilir.

Reflünün en sık görülen belirtileri:

• Göğüs arkasında yanma
• Ağza acı veya ekşi sıvı gelmesi
• Regürjitasyon
• Yemeklerden sonra şikâyetlerin artması
• Yatınca veya öne eğilince yakınmaların artması

olabilir.

Bazı kişilerde göğüs ağrısı, kronik öksürük, ses kısıklığı veya boğaz yakınmaları da görülebilir. Ancak bu belirtilerin birçok farklı nedeni olabileceği için tek başına reflüye bağlanmaması gerekir.

Reflü Diyeti Nedir?

“Reflü diyeti” ifadesi, reflü belirtilerini azaltmaya yardımcı olabilecek beslenme ve öğün alışkanlıklarının düzenlenmesini tanımlar.

Temel hedefler:

• Kişisel olarak şikâyetleri artıran besinleri belirlemek
• Çok büyük ve ağır öğünlerden kaçınmak
• Geç saatlerde yemek yememek
• Fazla kilo varsa sağlıklı kilo kaybını desteklemek
• Beslenmeyi gereksiz yere aşırı kısıtlamamak

olmalıdır.

Reflü diyetinde uzun bir “yasaklı gıdalar” listesinden çok, kişinin kendi tetikleyicilerini belirlemesi önemlidir.

Reflü Diyetinin Önemi Nedir?

Beslenme düzenlemeleri bazı hastalarda göğüste yanma ve regürjitasyon sıklığını azaltmaya yardımcı olabilir.

Özellikle:

• Yatmaya yakın yemek yememek
• Kişisel tetikleyici yiyecekleri azaltmak
• Fazla kilolu veya obez kişilerde kilo vermek
• Çok büyük ve yüksek yağ içeren öğünlerden kaçınmak

semptom kontrolüne katkı sağlayabilir.

Bununla birlikte diyet her hastada tek başına yeterli tedavi değildir. Bazı kişilerde hekim tarafından antiasit, H2 reseptör blokeri veya proton pompa inhibitörü gibi ilaç tedavilerinin planlanması gerekebilir.

Reflüyü Tetikleyebilen Besinler Nelerdir?

Bilimsel çalışmalarda ve klinik gözlemlerde bazı yiyecek ve içecekler reflü yakınmalarıyla daha sık ilişkilendirilmiştir.

Bunlar arasında:

• Yüksek yağlı ve kızartılmış yiyecekler
• Çikolata
• Kahve ve diğer kafein kaynakları
• Nane
• Acılı ve çok baharatlı yiyecekler
• Domates ve domates içeren bazı ürünler
• Portakal, limon ve diğer asitli turunçgiller
• Alkollü içecekler
• Bazı kişilerde gazlı içecekler

yer alabilir.

Reflüde Ne Yenebilir?

Reflüyü tedavi eden veya herkeste şikâyetleri ortadan kaldıran özel bir yiyecek yoktur. Genel olarak dengeli ve kişinin tolere ettiği bir beslenme modeli tercih edilmelidir.

Semptom oluşturmadığı sürece günlük beslenmede:

• Sebzeler
• Kişinin tolere ettiği meyveler
• Yulaf ve tam tahıllar
• Kuru baklagiller
• Yağsız veya az yağlı protein kaynakları
• Balık ve tavuk gibi uygun protein kaynakları
• Az yağlı süt ürünleri veya uygun alternatifleri

yer alabilir.

Pişirme yöntemi olarak kızartma yerine fırında, haşlama, ızgara veya buharda pişirme gibi daha düşük yağ içeren yöntemler tercih edilebilir.

Ancak “muz reflüye iyi gelir”, “yulaf reflüyü tedavi eder” gibi ifadeler genellenmemelidir. Bir gıdanın kişinin semptomlarına etkisi bireyseldir.

Reflüde Öğün Düzeni Nasıl Olmalı?

Çok büyük hacimli öğünler bazı kişilerde reflü yakınmalarını artırabilir. Bu nedenle bir kerede çok fazla yemek yerine kişiye uygun daha kontrollü porsiyonlar tercih edilebilir.

Ancak herkes için zorunlu olarak “3 ana + 2 ara öğün” şeklinde bir reflü programı bulunmamaktadır.

Önemli olan:

• Aşırı büyük porsiyonlardan kaçınmak
• Çok yüksek yağlı öğünleri sınırlamak
• Yemeğin hemen ardından uzanmamak
• Gece geç saatlerde büyük öğün tüketmemek

gibi davranışlardır.

Yemekleri daha yavaş yemek ve iyi çiğnemek genel sindirim konforuna yardımcı olabilir; ancak tek başına reflüyü önleyen bir tedavi olarak değerlendirilmemelidir.

Gece Reflüsü Nasıl Azaltılabilir?

Gece veya yatınca reflü yakınması belirginleşen kişilerde öğün zamanlaması özellikle önemlidir.

Şu düzenlemeler yardımcı olabilir:

• Yatmadan yaklaşık 2–3 saat önce yemek yemeyi bırakmak
• Akşam çok büyük ve yüksek yağlı öğünlerden kaçınmak
• Yemekten hemen sonra uzanmamak
• Gece reflüsü bulunan kişilerde yatak başını yükseltmek

Gece semptomlarında yalnızca fazladan yastık kullanmak yerine gerektiğinde yatağın baş kısmını yükseltecek düzenlemeler daha etkili olabilir.

Kilo Kontrolünün Reflüde Önemi Nedir?

Fazla kilo ve özellikle karın bölgesindeki yağlanma, mide üzerindeki basıncı artırarak reflü gelişimine ve belirtilerin artmasına katkıda bulunabilir.

Fazla kilolu veya obez kişilerde sağlıklı kilo kaybı reflü belirtilerinin azalmasına yardımcı olabilir.

Ancak kilo kaybı:

• Çok düşük kalorili şok diyetlerle değil
• Dengeli beslenme
• Uygun porsiyon kontrolü
• Düzenli fiziksel aktivite

ile planlanmalıdır.

Normal vücut ağırlığındaki bir kişinin yalnızca reflü nedeniyle kilo vermesi gerekmez.

Kahve, Çikolata, Domates ve Baharat Reflüde Tamamen Yasak mı?

Hayır. Bu yiyeceklerin tüm reflü hastaları için ömür boyu yasaklanması gerektiğini gösteren güçlü kanıt bulunmamaktadır.

Kahve, çikolata, nane, domates, turunçgiller, acılı yiyecekler ve yüksek yağlı gıdalar bazı kişilerde belirtileri artırabilir.

En pratik yaklaşım, semptomlarla ilişkili gıdaları belirlemektir.

Bunun için kısa süreli bir beslenme-semptom günlüğü tutulabilir:

• Ne yediniz?
• Ne kadar yediniz?
• Saat kaçta yediniz?
• Ne zaman yattınız?
• Yanma veya regürjitasyon gelişti mi?

Bu yaklaşım gereksiz gıda yasaklarının önüne geçebilir.

Reflüde Su Nasıl Tüketilmeli?

Reflüsü olan kişilerin suyu yalnızca öğün aralarında içmesi gerektiğine dair genel bir tıbbi kural yoktur.

Günlük sıvı ihtiyacı kişinin yaşı, vücut ağırlığı, fiziksel aktivitesi, hava koşulları ve eşlik eden hastalıklarına göre değişir.

Yemek sırasında çok büyük miktarda sıvı tüketildiğinde mide dolgunluğu bazı kişilerde rahatsızlık oluşturabilir. Böyle bir durum varsa sıvının gün içine daha dengeli dağıtılması denenebilir.

Ancak yeterli sıvı alımını gereksiz yere kısıtlamak uygun değildir.

Gazlı içecekler bazı kişilerde geğirme ve reflü yakınmalarını artırabileceğinden semptomlarla ilişkiliyse azaltılabilir.

Reflüde Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aralıklı ve hafif yanma yakınmaları yaşam tarzı düzenlemeleriyle kontrol altına alınabilir. Ancak sık veya devam eden belirtilerde reflü hastalığının değerlendirilmesi gerekir.

Özellikle aşağıdaki durumlarda tıbbi değerlendirme önerilir:

• Yutma güçlüğü
• Yutarken ağrı
• Yiyeceklerin göğüste takıldığı hissi
• İstemsiz kilo kaybı
• Sürekli veya tekrarlayan kusma
• Kanlı kusma
• Siyah, katranımsı dışkılama
• Anemi saptanması
• Tedaviye rağmen devam eden reflü yakınmaları

durumlarında Gastroenteroloji değerlendirmesi gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Reflü Diyeti Nedir? Reflüye İyi Gelen Beslenme Alışkanlıkları Nelerdir?
2. American College of Gastroenterology (ACG). Acid Reflux / GERD
3. Katz PO, Dunbar KB, Schnoll-Sussman FH, et al. ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Eating, Diet & Nutrition for GER & GERD
5. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Treatment for GER & GERD