Marburg Virüsü Hastalığı Nedir? Belirtileri, Bulaşma Yolları ve Tedavisi

Marburg virüsü hastalığı (MVD), Marburg virüsü veya yakın akrabası Ravn virüsünün neden olduğu, nadir fakat ağır seyredebilən viral hemorajik ateş hastalığıdır.

Marburg ve Ebola hastalıklarına neden olan virüsler aynı Filoviridae ailesinde yer alır ve klinik olarak birbirine benzeyen ağır hastalıklara neden olabilir.

Hastalık ani başlayan ateş, şiddetli baş ağrısı, belirgin halsizlik ve kas ağrılarıyla başlayabilir. İlerleyen günlerde şiddetli ishal, karın ağrısı, bulantı ve kusma gelişebilir. Bazı ağır hastalarda kanama, şok ve çoklu organ yetmezliği görülebilir.

Filoviridae Nedir?

Filoviridae, insanlarda ve bazı primatlarda ağır viral hastalıklara yol açabilen virüsleri içeren bir virüs ailesidir.

Bu aile içerisinde insan sağlığı açısından en iyi bilinen virüs grupları:

• Marburg virüsü ve Ravn virüsü
• Ebola hastalıklarına neden olabilen orthoebolavirüsler

olarak sayılabilir.

Marburg ve Ebola hastalıkları farklı virüslerden kaynaklansa da ateş, gastrointestinal belirtiler, ağır sistemik hastalık ve bazı vakalarda kanama ile seyredebilmesi nedeniyle klinik olarak birbirine benzeyebilir.

Marburg Virüsü Hastalığı Nedir?

Marburg virüsü hastalığı, insanlarda ağır hastalık oluşturabilen zoonotik bir viral enfeksiyondur.

Hastalığın doğal hayvan rezervuarı olarak Mısır meyve yarasası (Rousettus aegyptiacus) kabul edilmektedir.

Virüs ilk olarak hayvandan insana geçebilir. İnsanlarda enfeksiyon oluştuktan sonra ise enfekte kişinin kanı ve diğer vücut sıvılarıyla doğrudan temas yoluyla insanlar arasında yayılabilir.

Marburg hastalığı daha önce “Marburg hemorajik ateşi” olarak da adlandırılmıştır. Ancak kanama hastalığın önemli komplikasyonlarından biri olmakla birlikte her hastada kanama gelişmediği için günümüzde “Marburg virus disease / Marburg virüsü hastalığı” terimi tercih edilmektedir.

Marburg Virüsü İlk Kez Ne Zaman Görüldü?

Marburg virüsü hastalığı ilk kez 1967 yılında Almanya'nın Marburg ve Frankfurt şehirleri ile dönemin Yugoslavya'sındaki Belgrad'da ortaya çıkan eş zamanlı salgınlarla tanımlandı.

Bu vakalar Uganda'dan Avrupa'ya getirilen Afrika yeşil maymunlarıyla yapılan laboratuvar çalışmalarıyla ilişkiliydi.

Daha sonraki yıllarda Afrika'nın farklı bölgelerinde sporadik vakalar ve salgınlar bildirildi.

Ancak ilk salgında maymunların enfeksiyon kaynağı olması, maymunların virüsün doğal rezervuarı olduğu anlamına gelmez. Günümüzde doğal rezervuar olarak Rousettus aegyptiacus türü meyve yarasaları kabul edilmektedir.

Marburg Virüsü Nasıl Bulaşır?

Yarasadan İnsana Bulaşma

İnsanlarda ilk enfeksiyonlar özellikle Rousettus meyve yarasalarının yaşadığı mağara veya madenlerde uzun süre bulunmakla ilişkili olabilir.

Bu nedenle virüsün bulunduğu bölgelerde:

• Yarasa kolonilerinin bulunduğu mağaralarda bulunmak
• Madenlerde çalışmak
• Enfekte vahşi hayvanlarla korunmasız temas

maruziyet riskini artırabilir.

İnsandan İnsana Bulaşma

Enfekte kişiden başka bir kişiye bulaşma özellikle virüs içeren kan veya vücut sıvılarının kişinin hasarlı derisine veya göz, burun ve ağız gibi mukozalarına temas etmesiyle gerçekleşebilir.

Bulaşmaya neden olabilecek materyaller arasında:

• Kan
• Kusmuk
• Dışkı
• İdrar
• Tükürük ve diğer vücut salgıları
• Virüsle kontamine olmuş tıbbi malzemeler
• Kirlenmiş giysi ve yatak takımları

bulunabilir.

Hastalığa bağlı yaşamını kaybeden kişilerin vücuduyla korumasız doğrudan temas da bulaşmaya neden olabilir. Bu nedenle salgın kontrolünde güvenli defin uygulamaları önemlidir.

Marburg Ne Zaman Bulaştırıcıdır?

WHO'ya göre kişiler belirtileri başlamadan önce Marburg hastalığını başkalarına bulaştırmaz.

Bulaştırıcılık hastalık başladıktan sonra ve virüs kanda veya diğer enfeksiyöz vücut sıvılarında bulunduğu sürece devam edebilir.

Hastalık ağırlaştıkça vücut sıvılarındaki virüs miktarı ve temas yoluyla bulaşma riski artabilir.

Virüs bazı iyileşmiş hastalarda testis ve göz gibi bağışıklık sisteminin farklı özellik gösterdiği dokularda bir süre kalabilir.

İyileşmiş erkek hastaların semeninde virüsün devam edebilmesi nedeniyle hastalıktan iyileşen kişiler cinsel bulaş riskini azaltmaya yönelik WHO'nun test ve güvenli cinsel ilişki önerilerine uymalıdır.

Kimler Marburg Virüsü Açısından Daha Fazla Risk Altındadır?

Genel toplumda Marburg virüsü hastalığı oldukça nadirdir.

Bulaşma riski özellikle:

• Marburg vakasına uygun korunma olmadan bakım veren sağlık çalışanlarında
• Hastanın aile üyeleri ve yakın bakım verenlerinde
• Enfekte kişinin kan veya vücut sıvılarıyla doğrudan temas edenlerde
• Uygun koruma olmadan cenaze veya defin işlemlerine katılanlarda
• Virüsün bulunduğu bölgelerde Rousettus yarasalarının yaşadığı mağara veya madenlere girenlerde
• Enfekte primatlar veya biyolojik materyallerle çalışan laboratuvar personelinde

daha yüksektir.

Marburg Virüsü Belirtileri Nelerdir?

Hastalık genellikle ani başlayan belirtilerle ortaya çıkar.

Erken Dönem Belirtileri

• Yüksek ateş veya ateş hissi
• Şiddetli baş ağrısı
• Belirgin halsizlik
• Kas ağrıları
• Titreme
• Yorgunluk

İlerleyen Günlerde Görülebilen Belirtiler

Hastalığın birkaç gün içinde ilerlemesiyle:

• Şiddetli sulu ishal
• Karın ağrısı ve kramp
• Bulantı
• Kusma
• Göğüs ağrısı veya nefes darlığı
• Baş ağrısında artış
• Kaşıntısız deri döküntüsü
• Gözlerde kızarıklık

görülebilir.

Ağır Hastalıkta

Bazı hastalarda:

• Kanama
• Bilinç bulanıklığı
• Ajitasyon veya nörolojik belirtiler
• Düşük tansiyon
• Şok
• Çoklu organ yetmezliği

gelişebilir.

Her Marburg Hastasında Kanama Olur mu?

Hayır. Hastalığın “viral hemorajik ateş” grubunda bulunması her hastanın mutlaka iç veya dış kanama yaşayacağı anlamına gelmez.

CDC, kanamanın bütün hastalarda görülmediğini belirtmektedir.

Kanama geliştiğinde:

• Burun veya diş eti kanaması
• Ciltte küçük kanama odakları
• Damar yolu açılan alanlardan sızıntı
• Kusmukta veya dışkıda kan
• Diğer mukozal kanamalar

görülebilir.

Ağır kanama daha çok hastalığın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkabilir.

Marburg Virüsünün Kuluçka Süresi Ne Kadardır?

Kuluçka süresi 2–21 gündür.

Kuluçka süresi virüsün vücuda girmesi ile ilk belirtilerin ortaya çıkması arasındaki dönemdir.

Bu süre içinde kişi enfekte olmuş olabilir ancak henüz hastalık belirtileri yoktur.

WHO'ya göre kişiler belirtiler başlamadan önce hastalığı başkalarına bulaştırmaz.

Bu nedenle doğrulanmış veya olası bir vaka ile temas eden kişiler halk sağlığı ekipleri tarafından genellikle 21 gün boyunca semptom gelişimi açısından takip edilir.

Marburg Virüsünün Ölüm Oranı Nedir?

Marburg virüsü hastalığının vaka ölüm oranı salgından salgına önemli ölçüde değişmiştir.

WHO verilerine göre:

• Geçmiş salgınlarda oran yaklaşık %24 ile %88 arasında değişmiştir.
• Genel ortalama vaka ölüm oranı yaklaşık %50 düzeyindedir.

Bu oran, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu, salgındaki virüs özellikleri, tanının ne kadar erken konduğu ve özellikle yoğun destek tedavisine ne kadar erken erişilebildiği gibi birçok faktörden etkilenebilir.

Bu nedenle “Marburg virüsünün ölüm oranı %88'dir” şeklinde sabit bir oran vermek doğru değildir.

Marburg Virüsü Tanısı Nasıl Konur?

Marburg virüsü hastalığının erken belirtileri yalnızca bu hastalığa özgü değildir.

Benzer belirtiler:

• Sıtma
• Tifo
• Menenjit
• Bazı bakteriyel enfeksiyonlar
• Ebola ve diğer viral hemorajik ateşler

gibi hastalıklarda da görülebilir.

Bu nedenle tanıda hem klinik belirtiler hem de epidemiyolojik maruziyet öyküsü önemlidir.

Kesin tanı için özel laboratuvar yöntemleri gerekir.

Kullanılabilecek yöntemler arasında:

• RT-PCR ile viral genetik materyalin gösterilmesi
• Antijen saptama testleri
• Antikor temelli ELISA testleri
• Özel yüksek biyogüvenlik koşullarında virüs izolasyonu

bulunur.

Marburg Virüsü Nasıl Tedavi Edilir?

11 Ağustos 2026 itibarıyla Marburg virüsü hastalığı için düzenleyici otoriteler tarafından onaylanmış özgül bir antiviral tedavi bulunmamaktadır.

Tedavinin temelini erken ve yoğun destek tedavisi oluşturur.

Hastanın durumuna göre:

• Ağızdan veya damar yoluyla sıvı tedavisi
• Elektrolit bozukluklarının düzeltilmesi
• Oksijen desteği
• Kan basıncının ve dolaşımın desteklenmesi
• Kanama ve pıhtılaşma bozukluklarının yönetimi
• Gerekli hastalarda kan ve kan ürünleri
• Böbrek, solunum ve diğer organ fonksiyonlarının desteklenmesi
• Eşlik eden ikincil enfeksiyonların tedavisi

uygulanabilir.

Marburg virüsüne yönelik aday monoklonal antikorlar, antiviral ilaçlar ve diğer tedaviler araştırılmaktadır ancak bunlar henüz standart onaylı tedavi değildir.

Marburg Virüsü Aşısı Var mı?

11 Ağustos 2026 itibarıyla Marburg virüsü hastalığına karşı genel kullanıma onaylanmış bir aşı bulunmamaktadır.

Bununla birlikte farklı aşı adayları klinik araştırmalarda değerlendirilmektedir.

Salgınlar sırasında araştırma protokolleri kapsamında sağlık çalışanları ve diğer yüksek riskli gruplarda aday aşıların değerlendirilmesi mümkün olabilmektedir.

Ebola virüsüne karşı geliştirilen ve onaylanmış bazı aşıların bulunması, bu aşıların Marburg virüsüne karşı da koruma sağladığı anlamına gelmez. Marburg farklı bir filovirüstür.

Marburg Virüsünden Nasıl Korunulur?

Yarasa ve Vahşi Hayvan Maruziyetini Azaltmak

Marburg virüsünün görüldüğü bölgelerde:

• Rousettus yarasalarının bulunduğu mağara ve madenlerde gereksiz temastan kaçınılması
• Bu ortamlarda çalışılması gerekiyorsa uygun koruyucu ekipman kullanılması
• Hasta veya ölü vahşi hayvanlarla çıplak elle temas edilmemesi

önemlidir.

Hasta Kişilerle Temasta Korunma

• Hastanın kanı ve vücut sıvılarıyla doğrudan temastan kaçınmak
• Sağlık çalışanlarının uygun kişisel koruyucu ekipman kullanması
• El hijyenine dikkat etmek
• Kontamine olmuş malzemeleri uygun biçimde dezenfekte veya bertaraf etmek
• Tek kullanımlık iğne ve güvenli enjeksiyon uygulamalarına uymak

temel korunma yöntemlerindendir.

Temaslıların Takibi

Doğrulanmış Marburg hastasıyla temas eden kişiler halk sağlığı ekiplerince son olası temas tarihinden itibaren 21 gün boyunca semptomlar açısından takip edilebilir.

Şüpheli Marburg Teması Sonrasında Ne Yapılmalı?

Son 21 gün içinde Marburg hastalığının bildirildiği bir bölgede bulunmuş ve:

• Doğrulanmış veya şüpheli hasta ile yakın temas etmiş
• Hastanın kanı veya vücut sıvılarıyla temas etmiş
• Yarasa kolonilerinin bulunduğu mağara veya madene girmiş

bir kişide ateş, şiddetli halsizlik, baş ağrısı, kas ağrısı, kusma veya ishal gibi belirtiler gelişirse gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.

Sadece ateş, ishal veya baş ağrısı olması tek başına Marburg hastalığı anlamına gelmez. Özellikle seyahat ve temas öyküsü tanısal değerlendirmede belirleyicidir; sıtma ve tifo gibi daha sık görülen hastalıklar da benzer belirtiler oluşturabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Marburg Virüsü Nedir? Belirtileri Nelerdir?
2. World Health Organization. Marburg Virus Disease – Fact Sheet
3. World Health Organization. Marburg Virus Disease
4. Centers for Disease Control and Prevention. About Marburg
5. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Overview of Marburg Virus Disease
6. World Health Organization. Marburg Virus Disease – Ethiopia, January 2026