Kıl Dönmesi (Pilonidal Sinüs) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Kıl Dönmesi (Pilonidal Sinüs) Nedir?

Kıl dönmesi veya pilonidal sinüs hastalığı, çoğunlukla iki kalça arasındaki oluğun üst bölümünde, kuyruk sokumu çevresinde ortaya çıkan kronik inflamatuvar bir hastalıktır.

Ciltte bir veya daha fazla küçük çukur veya delik görülebilir. Bu açıklıkların altında kıllar, deri artıkları ve inflamatuvar doku içeren sinüs yolları gelişebilir.

Hastalık özellikle genç erişkinlerde görülür ve erkeklerde kadınlara göre daha sık saptanır.

Pilonidal sinüs günümüzde genellikle doğuştan bir “kist” olmaktan çok, kılların cilde girerek yabancı cisim reaksiyonu ve kronik inflamasyon oluşturduğu edinilmiş bir hastalık olarak kabul edilir.

Kıl Dönmesinin Belirtileri Nelerdir?

Pilonidal hastalık hiçbir belirti vermeden ciltte küçük çukurlar şeklinde bulunabileceği gibi kronik akıntı veya akut apseyle de ortaya çıkabilir.

Belirtiler arasında:

• Kuyruk sokumunda bir veya birkaç küçük delik
• Bölgede hassasiyet veya ağrı
• Şişlik
• Kızarıklık
• İltihaplı veya kanlı akıntı
• Tekrarlayan kötü kokulu akıntı
• Apse geliştiğinde belirgin ve hızla artan ağrı

görülebilir.

Akut enfeksiyon geliştiğinde hasta özellikle otururken belirgin ağrı hissedebilir.

Kıl Dönmesi Neden Olur?

Pilonidal hastalığın gelişiminde gevşek kılların kalçalar arasındaki oluğa birikmesi ve sürtünme, basınç ve cilt hareketleri sonucunda deri içine ilerlemesi önemli bir mekanizma olarak kabul edilir.

Cildin içine giren kıl yabancı cisim reaksiyonu oluşturabilir. Zaman içerisinde cilt altında sinüs yolları gelişebilir ve bu alan enfekte olabilir.

Bu nedenle hastalığın ortaya çıkışı yalnızca “kılın kendi kökünden ters dönerek büyümesi” şeklinde açıklanmaz.

Kıl Dönmesi İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Pilonidal hastalık özellikle genç erişkinlerde ve erkeklerde daha sık görülmektedir.

Hastalığın gelişimiyle ilişkili olabilecek faktörler arasında:

• Erkek cinsiyet
• Genç erişkin yaş grubu
• Ailede pilonidal hastalık öyküsü
• Kalçalar arasındaki oluğun derin olması
• Yoğun vücut kıllanması
• Bölgedeki sürtünme ve mekanik baskı
• Uzun süre oturma
• Fazla kilo ve obezite
• Sigara kullanımı gibi iyileşmeyi olumsuz etkileyebilen faktörler

bulunabilir.

Ancak bu faktörlerden birine sahip olmak kişinin mutlaka kıl dönmesi geliştireceği anlamına gelmez.

Kıl Dönmesinde Genetik Yatkınlık Var mıdır?

Aile öyküsü pilonidal hastalık için bilinen yatkınlık faktörlerinden biridir.

Ailesinde pilonidal hastalık bulunan kişilerde hastalığın görülme olasılığı artabilir. Ancak hastalık tek bir genetik nedenle açıklanamaz.

Vücut yapısı, kıl özellikleri ve çevresel veya mekanik faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.

Kıl Dönmesi Tanısı Nasıl Konur?

Kıl dönmesi tanısı çoğunlukla klinik muayene ile konur.

Kalçalar arasındaki olukta orta hatta bulunan küçük çukurlar, sinüs açıklıkları, akıntı veya apse tanıya yardımcı olur.

Rutin kan testi, ultrason, BT veya MR çoğu hastada gerekli değildir.

Hastalığın makat bölgesine çok yakın olduğu veya anal fistül, hidradenitis suppurativa ya da başka bir anorektal hastalıktan şüphelenildiği seçilmiş vakalarda ek değerlendirme gerekebilir.

Kıl Dönmesi Apsesi Nedir?

Sinüs yollarının enfekte olması sonucunda cilt altında irin birikirse akut pilonidal apse gelişebilir.

Bu durumda genellikle:

• Hızla artan ağrı
• Şişlik
• Kızarıklık
• Bölgede sıcaklık artışı
• İltihaplı akıntı

görülebilir.

Güncel ESCP kılavuzunda akut pilonidal apsenin temel tedavisi insizyon ve drenaj olarak belirtilmektedir.

Kıl Dönmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi hastalığın:

• Belirti verip vermemesine
• Akut apse bulunup bulunmamasına
• Sinüs yollarının sayısına ve yaygınlığına
• Daha önce tedavi uygulanıp uygulanmadığına
• Tekrarlayan hastalık olup olmamasına

göre kişiselleştirilir.

Belirti vermeyen pilonidal hastalıkta koruyucu cerrahi işlem rutin olarak önerilmez.

Belirti veren hastalarda ise minimal girişimlerden daha kapsamlı cerrahi yöntemlere kadar farklı seçenekler kullanılabilir.

Minimal Girişimsel Yöntemler Nelerdir?

Sınırlı ve komplike olmayan pilonidal hastalıkta daha küçük girişimlerle tedavi değerlendirilebilir.

Bunlar arasında:

• Pit-picking olarak adlandırılan küçük sinüs ağızlarının çıkarılması
• Sinüs yollarının temizlenmesi
• Fenol uygulaması
• Fibrin yapıştırıcı
• Endoskopik pilonidal sinüs tedavisi (EPSiT)
• Bazı merkezlerde sinüs yoluna yönelik lazer uygulamaları

yer alabilir.

Bu yöntemlerin önemli avantajları daha küçük yara, daha kısa iyileşme süresi ve günlük yaşama daha hızlı dönüş olabilmesidir.

Ancak her hastalık tipi için uygun değildir ve minimal girişimlerin bir bölümünde uzun dönem sonuçlara ilişkin bilimsel kanıt cerrahi yöntemlere göre daha sınırlıdır.

Fenol, Lazer ve Endoskopik Tedaviler Kullanılır mı?

Evet. Güncel Avrupa kılavuzunda seçilmiş hastalarda fenol, endoskopik tedavi ve lazer temelli minimal girişimlerin kullanılabileceği belirtilmektedir.

Ancak bu yöntemlerden hiçbiri tüm pilonidal sinüs hastaları için tek ve üstün tedavi olarak kabul edilmez.

Hastalığın yaygınlığı, önceki tedaviler, sinüs yollarının yapısı ve cerrahın deneyimi yöntem seçiminde önemlidir.

Özellikle endoskopik yöntemlerde küçük bir kamera yardımıyla sinüs yollarının içi görüntülenebilir, kıllar ve inflamatuvar dokular temizlenebilir ve sinüs yolu içeriden tedavi edilebilir.

Kıl Dönmesinde Cerrahi Tedavi Nasıl Yapılır?

Daha yaygın, komplike, tekrarlayan veya minimal girişime uygun olmayan hastalıkta cerrahi tedavi gerekebilir.

Sinüs yolları ve hastalıklı dokular çıkarıldıktan sonra yara:

• Açık bırakılarak ikincil iyileşmeye bırakılabilir
• Marsupializasyon uygulanabilir
• Orta hattın dışında kapatılabilir
• Gerekli hastalarda flep yöntemleriyle kapatılabilir

Hangi yöntemin uygun olduğu hastalığın yaygınlığına ve hastaya göre belirlenir.

Flep ve Off-Midline Kapatma Nedir?

Eksizyon sonrasında yara kapatılacaksa güncel ESCP kılavuzu orta hattın dışında yapılan kapatmayı (off-midline closure) tercih edilen yaklaşım olarak belirtmektedir.

Bu yaklaşımda cerrahi kesi ve dikiş hattının kalçalar arasındaki derin oluğun tam ortasında kalmaması amaçlanır.

Limberg veya Karydakis gibi flep yöntemleri, seçilmiş hastalarda yara hattını orta hattan uzaklaştırmak ve kalçalar arasındaki oluğu daha sığ hale getirmek amacıyla kullanılabilir.

Antibiyotik Kıl Dönmesini Tedavi Eder mi?

Antibiyotikler pilonidal sinüs yollarını ortadan kaldırmaz ve tek başına kalıcı tedavi sağlamaz.

Çevre dokularda belirgin enfeksiyon veya klinik olarak antibiyotik gerektiren başka bir durum varsa hekim tarafından antibiyotik tedavisi düşünülebilir.

Akut apse varlığında temel yaklaşım uygun drenajdır ve antibiyotik gerekli girişimin geciktirilmesi amacıyla kullanılmamalıdır.

Kıl Dönmesi Tekrarlar mı?

Evet. Pilonidal hastalık tedaviden sonra tekrar edebilir.

Nüks riski:

• Hastalığın yaygınlığına
• Uygulanan yönteme
• Daha önce geçirilmiş operasyonlara
• Yara iyileşmesine
• Kişisel anatomik ve risk faktörlerine

göre değişebilir.

Bu nedenle herhangi bir yöntem için tüm hastalarda geçerli tek bir “başarı yüzdesi” vermek doğru değildir.

Kıl Dönmesi Nasıl Önlenebilir?

Pilonidal hastalığın tamamen önlenmesini garanti eden bir yöntem yoktur.

Kalçalar arasındaki oluğun temiz tutulması, bölgedeki gevşek kılların uzaklaştırılması ve özellikle saç kesimi sonrasında duş alınması gibi genel hijyen önlemleri uygulanabilir.

Uzun süreli basınç ve sürtünmenin azaltılması, kilo kontrolü ve sigara kullanılıyorsa bırakılması genel sağlık ve yara iyileşmesi açısından yararlı olabilir.

Bununla birlikte her hastanın kuyruk sokumu bölgesini düzenli olarak jiletle tıraş etmesinin kıl dönmesini veya nüksü kesin olarak önlediği gösterilmiş değildir.

2024 ESCP kılavuzunda ameliyat öncesi veya sonrası rutin kıl temizliğinin nüksü azaltmak amacıyla zorunlu olduğuna ilişkin yeterli kanıt olmadığı belirtilmektedir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Kıl Dönmesi (Pilonidal Sinüs) Nedir?
2. European Society of Coloproctology. Guidelines for the Management of Pilonidal Disease
3. American Society of Colon and Rectal Surgeons. Clinical Practice Guidelines for the Management of Pilonidal Disease
4. German National Guideline. Management of Pilonidal Disease