WhatsApp
Karın Ağrısı Neden Olur? Karın Ağrısının Nedenleri ve Acil Belirtileri
İçindekiler
- Karın Ağrısı Nedir?
- Karın Ağrısının Nedenleri Nelerdir?
- Ağrının Yerine Göre Olası Nedenler Nelerdir?
- Sağ Alt Karın Ağrısı Neden Olur?
- Sağ Üst Karın Ağrısı Neden Olur?
- Sol Alt Karın Ağrısı Neden Olur?
- Kadınlarda Karın Ağrısının Özel Nedenleri Nelerdir?
- Hangi Karın Ağrıları Acildir?
- Karın Ağrısının Nedeni Nasıl Belirlenir?
- Hangi Kan ve İdrar Testleri Yapılabilir?
- Ultrason, BT ve MR Ne Zaman Kullanılır?
- Karın Ağrısında Ağrı Kesici Kullanılabilir mi?
- Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
- Sıkça Sorulan Sorular
Karın Ağrısı Nedir?
Karın ağrısı, göğüs kafesinin alt kısmı ile kasık bölgesi arasında hissedilen ağrı veya rahatsızlıktır.
Ağrı hafif ve geçici olabileceği gibi aniden başlayan, çok şiddetli veya uzun süren bir özellik de gösterebilir.
Karın bölgesinde yalnızca mide ve bağırsaklar bulunmadığı için karın ağrısının nedeni her zaman sindirim sistemi değildir. Safra kesesi, karaciğer, pankreas, böbrekler, idrar yolları, üreme organları, damarlar ve hatta bazı göğüs hastalıkları karın ağrısı şeklinde belirti verebilir.
Karın Ağrısının Nedenleri Nelerdir?
Karın ağrısının çok sayıda olası nedeni vardır.
Sık karşılaşılan nedenler arasında:
- Gaz ve şişkinlik
- Hazımsızlık
- Kabızlık
- Gastroenterit
- Gastrit veya peptik ülser
- İrritabl bağırsak sendromu
- Safra taşı ve safra kesesi iltihabı
- Böbrek veya idrar yolu taşı
- İdrar yolu enfeksiyonu
- Apandisit
- Divertikülit
- Pankreatit
- Bağırsak tıkanıklığı
- İnflamatuvar bağırsak hastalıkları
bulunabilir.
Daha seyrek ancak ciddi nedenler arasında bağırsak veya mide perforasyonu, mezenter iskemi, karın içi kanama ve abdominal aort anevrizması gibi acil durumlar da yer alır.
Ağrının Yerine Göre Olası Nedenler Nelerdir?
Ağrının yeri tanı açısından önemli ipuçları sağlayabilir ancak tek başına kesin tanı koydurmaz.
- Üst orta karın: Gastrit, peptik ülser, reflü, pankreas veya safra sistemi hastalıkları düşünülebilir.
- Sağ üst karın: Safra taşı, kolesistit ve bazı karaciğer hastalıkları düşünülebilir.
- Sağ alt karın: Apandisit önemli nedenlerden biridir.
- Sol alt karın: Özellikle yetişkinlerde divertikülit düşünülebilir.
- Yan veya belden kasığa yayılan ağrı: Böbrek veya üreter taşı düşünülebilir.
- Yaygın karın ağrısı: Gastroenterit, bağırsak tıkanıklığı veya farklı karın içi hastalıklar söz konusu olabilir.
Sağ Alt Karın Ağrısı Neden Olur?
Sağ alt karın ağrısının önemli nedenlerinden biri apandisittir.
Apandisitte ağrı başlangıçta göbek çevresinde başlayıp saatler içerisinde sağ alt karına yerleşebilir. İştahsızlık, bulantı, kusma ve ateş eşlik edebilir.
Ancak böbrek taşı, bağırsak hastalıkları ve kadınlarda yumurtalık veya gebelikle ilişkili durumlar da sağ alt karın ağrısı yapabilir.
Sağ Üst Karın Ağrısı Neden Olur?
Sağ üst karın ağrısı özellikle safra kesesi ve safra yollarıyla ilişkili olabilir.
Safra taşı veya akut kolesistitte ağrı sağ üst karında hissedilebilir, sırta veya sağ omuza yayılabilir ve bulantı, kusma veya ateş eşlik edebilir.
Bu bölgede ağrı bulunduğunda ilk görüntüleme yöntemlerinden biri genellikle abdominal ultrasonografidir.
Sol Alt Karın Ağrısı Neden Olur?
Sol alt karın ağrısında kabızlık, bağırsak hastalıkları ve özellikle ileri yaşlarda divertikülit düşünülebilir.
Divertikülitte ağrıya ateş, bağırsak alışkanlığında değişiklik, bulantı veya hassasiyet eşlik edebilir.
Tanıdan emin olunmadığında veya komplikasyon şüphesi bulunduğunda BT görüntüleme gerekebilir.
Kadınlarda Karın Ağrısının Özel Nedenleri Nelerdir?
Üreme çağındaki kadınlarda alt karın ve kasık ağrısının değerlendirilmesinde jinekolojik nedenler de düşünülmelidir.
Bunlar arasında:
- Adet ağrıları
- Yumurtalık kistleri
- Over torsiyonu
- Pelvik inflamatuvar hastalık
- Endometriozis
- Dış gebelik
yer alabilir.
Gebelik ihtimali bulunan üreme çağındaki kadınlarda akut karın ağrısının değerlendirilmesinde gebelik testi önemli bir basamaktır.
Hangi Karın Ağrıları Acildir?
Karın ağrısının şiddeti önemlidir ancak tek başına aciliyetin ölçüsü değildir.
Özellikle aşağıdaki durumlarda hızlı değerlendirme gerekir:
- Ani başlayan çok şiddetli ağrı
- Karında sertleşme veya belirgin hassasiyet
- Bayılma, soğuk terleme veya tansiyon düşüklüğü
- Kanlı kusma
- Siyah, katranımsı dışkı veya belirgin dışkıda kan
- Sürekli kusma
- Gaz ve dışkı çıkaramama ile birlikte belirgin karın şişliği
- Yüksek ateş ve kötüleşen karın ağrısı
- Sarılık
- Gebelikte veya gebelik ihtimali bulunan kişide şiddetli ağrı ve kanama
gibi bulgular önemlidir.
Yaşlılarda ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ciddi karın içi hastalıklar daha hafif muayene bulgularıyla seyredebilir.
Karın Ağrısının Nedeni Nasıl Belirlenir?
Tanı süreci ayrıntılı öykü ve fizik muayene ile başlar.
Doktor:
- Ağrının ne zaman başladığını
- Ani veya yavaş başlayıp başlamadığını
- Ağrının yerini ve başka bölgelere yayılıp yayılmadığını
- Yemek, hareket, dışkılama veya idrarla ilişkisini
- Ateş, kusma, ishal, kabızlık, kanama veya idrar yakınmalarının bulunup bulunmadığını
- Geçirilmiş ameliyatları ve mevcut hastalıkları
- Kullanılan ilaçları
değerlendirir.
Muayenede tansiyon, nabız, ateş ve genel durumun yanı sıra karında hassasiyet, savunma, sertlik, şişlik veya kitle gibi bulgular araştırılır.
Hangi Kan ve İdrar Testleri Yapılabilir?
Her karın ağrısında aynı testler gerekmez.
Klinik şüpheye göre:
- Tam kan sayımı
- CRP gibi inflamasyon testleri
- Böbrek fonksiyon testleri ve elektrolitler
- Karaciğer ve safra yolu testleri
- Lipaz
- İdrar tahlili
- Gebelik testi
istenebilir.
Test sonuçları tek başına değerlendirilmez; hastanın öyküsü, muayenesi ve gerektiğinde görüntülemeyle birlikte yorumlanır.
Ultrason, BT ve MR Ne Zaman Kullanılır?
Görüntüleme yöntemi yalnızca ağrının şiddetine göre değil, ağrının yeri ve düşünülen hastalığa göre seçilir.
Ultrasonografi
Özellikle sağ üst karın ağrısı ve safra kesesi hastalığı şüphesinde ultrasonografi temel ilk incelemelerden biridir.
Pelvik ve gebelikle ilişkili ağrılarda da ultrasonografi önemli rol oynar.
Bilgisayarlı Tomografi
Yaygın veya nedeni belirsiz akut karın ağrısında, divertikülit, bağırsak tıkanıklığı, perforasyon ve birçok akut karın içi hastalığın değerlendirilmesinde BT gerekebilir.
Sağ alt karın ağrısı ve apandisit şüphesinde erişkinlerde BT önemli tanısal yöntemlerden biridir.
Manyetik Rezonans
MR özellikle radyasyondan kaçınılması gereken bazı klinik durumlarda kullanılabilir. Gebelikte ultrasonun yetersiz kaldığı bazı akut karın ağrılarında BT yerine MR tercih edilebilir.
Karın Ağrısında Ağrı Kesici Kullanılabilir mi?
Eski yaklaşımda akut karın ağrısında ağrı kesici kullanımının muayene bulgularını gizleyebileceği ve tanıyı geciktirebileceği düşünülürdü.
Güncel kanıtlar ise akut karın ağrısında uygun analjezinin hastanın ağrısını azaltırken tanısal doğruluğu veya fizik muayeneyi anlamlı biçimde bozmadığını göstermektedir.
Bu nedenle sağlık kuruluşunda akut karın ağrısı bulunan hastaya uygun ağrı kontrolü sağlanabilir.
Karın Ağrısında Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Hafif ve kısa süreli karın ağrıları kendiliğinden düzelebilir. Ancak ağrı devam ediyor, tekrarlıyor veya günlük yaşamı etkiliyorsa değerlendirme uygun olur.
Aşağıdaki durumlarda acil değerlendirme gerekir:
- Ani ve çok şiddetli karın ağrısı
- Karında sertleşme
- Bayılma veya dolaşım bozukluğu belirtileri
- Kanlı kusma veya siyah dışkı
- Kontrol edilemeyen kusma
- Gaz ve dışkı çıkaramama ile karın şişliği
- Şiddetli ağrıya ateş veya sarılığın eşlik etmesi
- Gebelik ihtimali ile birlikte şiddetli ağrı, vajinal kanama, baş dönmesi veya bayılma
Tekrarlayan Karın Ağrısını İhmal Etmeyin
Tekrarlayan veya uzun süren karın ağrısı, bağırsak alışkanlığında değişiklik, bulantı, kusma ya da kilo kaybı gibi yakınmalarda nedenin belirlenmesi için değerlendirme planlanabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynakça
- Academic Hospital. Karın Ağrısının Nedenleri Nelerdir?
- American Academy of Family Physicians. Acute Abdominal Pain in Adults: Evaluation and Diagnosis
- American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria: Right Upper Quadrant Pain
- American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria: Acute Nonlocalized Abdominal Pain
