Gastroskopi Nedir? Nasıl Yapılır, Neden İstenir ve Ne Kadar Sürer?

Endoskopik Yöntemler Nelerdir?

Endoskopi, vücuttaki organların ve boşlukların kamera içeren ince ve esnek cihazlarla doğrudan görüntülenmesini sağlayan yöntemlerin genel adıdır.

Sindirim sisteminin üst bölümünün incelenmesinde gastroskopi; kalın bağırsağın incelenmesinde ise kolonoskopi gibi farklı endoskopik yöntemler kullanılabilir.

Endoskopik işlemler yalnızca tanı amacıyla değil, gerektiğinde biyopsi alma ve bazı tedavi işlemlerini gerçekleştirme amacıyla da kullanılabilir.

Gastroskopi Nedir?

Gastroskopi, yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağının başlangıç bölümünün ince, esnek ve kameralı bir endoskop aracılığıyla incelenmesidir.

İşlem tıbbi kaynaklarda üst gastrointestinal sistem endoskopisi veya özofagogastroduodenoskopi (EGD) olarak da adlandırılabilir.

Gastroskopi sırasında mukozadaki iltihap, ülser, kanama, darlık, polip veya tümör gibi anormallikler doğrudan görüntülenebilir. Gerektiğinde aynı işlem sırasında doku örneği alınabilir.

Gastroskopi Nasıl Yapılır?

Hasta genellikle sol yanına yatırılır. Ağız içine endoskopun ve dişlerin korunmasına yardımcı olan bir ağızlık yerleştirilir.

Ucunda ışık kaynağı ve kamera bulunan esnek gastroskop ağızdan geçirilerek sırasıyla:

• Yemek borusu
• Mide
• On iki parmak bağırsağı

incelenir.

Görüntüler monitöre aktarılır ve gerekli alanlarda fotoğraf kaydı yapılabilir. Şüpheli bölgelerden biyopsi alınabilir veya işlem sırasında uygun endoskopik tedaviler uygulanabilir.

Gastroskopide Sedasyon Gerekir mi?

Gastroskopi sedasyonla veya seçilmiş hastalarda sedasyonsuz yapılabilir.

Sedasyon uygulanacaksa kullanılacak yöntemin derinliği:

• Hastanın genel sağlık durumuna
• Yaşına
• Kalp ve akciğer hastalıklarına
• Uyku apnesi ve hava yolu risklerine
• İşlemin süresi ve karmaşıklığına
• Hasta ve hekimin tercihine

göre planlanır.

Gastroskopi Öncesi Hazırlık Nasıl Olmalıdır?

Midenin boş olması hem görüntü kalitesi hem de aspirasyon riskinin azaltılması açısından önemlidir.

Güncel ESGE kalite ölçütlerinde üst gastrointestinal endoskopi öncesinde genel olarak en az 6 saat katı gıda ve 2 saat berrak sıvı açlığı önerilmektedir. Ancak hastanın durumu ve uygulanacak sedasyon yöntemine göre sağlık ekibi farklı bir hazırlık süresi önerebilir.

İşlem öncesinde kullanılan ilaçlar mutlaka sağlık ekibine bildirilmelidir. Özellikle:

• Kan sulandırıcı ilaçlar
• Antiplatelet ilaçlar
• Diyabet ilaçları ve insülin
• Demir preparatları
• Sedasyonu etkileyebilecek diğer ilaçlar

işlem planında değişiklik gerektirebilir.

İlaçlar kişinin kendi kararıyla kesilmemelidir.

Gastroskopi İşlemi Ne Kadar Sürer?

Gastroskopinin süresi yapılacak işlemin kapsamına göre değişir.

Basit bir diagnostik gastroskopi nispeten kısa sürebilir; ancak güncel kalite standartlarında yalnızca cihazı hızlıca ilerletip çıkarmak yerine yemek borusu, mide ve duodenumun sistematik ve dikkatli şekilde incelenmesi önemsenmektedir.

ESGE 2025 kalite ölçütlerinde diagnostik üst gastrointestinal endoskopide özofagus, mide ve duodenumun yeterli incelenmesi için endoskopun girişinden çıkışına kadar en az yaklaşık 7 dakikalık inceleme süresi kalite göstergelerinden biri olarak belirtilmiş; hasta başına ayrılan toplam zamanın ise hazırlık ve işlem dahil daha uzun tutulması önerilmiştir.

Biyopsi alınması, kanama kontrolü, polip veya yabancı cisim çıkarılması gibi ek işlemler süreyi uzatabilir.

Sedasyon uygulanmışsa gastroskopi bittikten sonra hasta ilaç etkileri yeterince geçene kadar gözlem alanında takip edilir. Bu nedenle hastanede geçirilen toplam süre yalnızca endoskopinin yapıldığı dakikalardan daha uzundur.

Gastroskopi Neden Yapılır?

Gastroskopi üst sindirim sistemine ait çeşitli şikâyetlerin ve hastalıkların değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Başlıca nedenler arasında:

• Uzun süren veya açıklanamayan üst karın ağrısı
• Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı
• Tedaviye rağmen devam eden reflü yakınmaları
• Tekrarlayan veya açıklanamayan kusma
• Üst gastrointestinal sistem kanaması
• Siyah, katranımsı dışkılama
• Açıklanamayan demir eksikliği anemisi
• Şüpheli ülser veya tümör
• Çölyak hastalığı gibi bazı hastalıklarda biyopsi gereksinimi
• Barrett özofagusu veya bazı premalign durumlarda takip

bulunabilir.

Hangi Belirtilerde Gastroskopi Gündeme Gelir?

Gastroskopi kararı yalnızca tek bir belirtiye göre verilmez. Hastanın yaşı, şikâyetin süresi, aile öyküsü, kullanılan ilaçlar ve diğer klinik bulgular birlikte değerlendirilir.

Özellikle aşağıdaki alarm bulgularında üst gastrointestinal sistemin daha ileri değerlendirilmesi gündeme gelebilir:

• Yutma güçlüğü
• Üst gastrointestinal kanama veya siyah dışkılama
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Açıklanamayan demir eksikliği anemisi
• Tekrarlayan veya sürekli kusma
• Görüntülemede şüpheli üst gastrointestinal sistem lezyonu

Gastroskopide Biyopsi Neden Alınır?

Gastroskopi sırasında endoskop içinden geçirilen küçük bir biyopsi forsepsiyle mide, yemek borusu veya duodenumdan küçük doku örnekleri alınabilir.

Biyopsi yalnızca kanser şüphesi olduğunda yapılmaz.

Örneğin biyopsi:

• Gastrit veya mukozal değişikliklerin değerlendirilmesi
• Helicobacter pylori araştırılması
• Çölyak hastalığının değerlendirilmesi
• Barrett özofagusu gibi değişikliklerin incelenmesi
• Ülser veya şüpheli lezyonların değerlendirilmesi
• Kanser veya kanser öncüsü değişikliklerin araştırılması

amacıyla alınabilir.

Doku örneği patolog tarafından mikroskop altında değerlendirilir.

Gastroskopi Kanseri Gösterir mi?

Gastroskopi, yemek borusu ve mide kanserlerinin araştırılmasında önemli bir yöntemdir.

Endoskopi sırasında şüpheli bir alan doğrudan görüntülenebilir ve biyopsi alınabilir. Ancak yalnızca endoskopik görüntüye bakılarak her durumda kesin kanser tanısı konulmaz.

Kesin tanı çoğunlukla biyopsi materyalinin patolojik incelenmesiyle konur.

Gastroskopi aynı zamanda bazı kanser öncüsü değişikliklerin saptanması ve uygun hastalarda takip edilmesine yardımcı olabilir.

Gastroskopi ile Tedavi Yapılabilir mi?

Evet. Gastroskopi yalnızca görüntüleme amacıyla kullanılan bir yöntem değildir.

Uygun durumlarda endoskop aracılığıyla:

• Üst gastrointestinal sistem kanamalarına müdahale
• Darlıkların genişletilmesi
• Bazı polip ve yüzeyel lezyonların çıkarılması
• Yabancı cisimlerin çıkarılması
• Beslenme tüpü gibi bazı girişimlerin gerçekleştirilmesi

mümkün olabilir.

Gastroskopi Sonrası Nelere Dikkat Edilir?

Gastroskopi sonrasında kısa süreli boğaz hassasiyeti veya mideye verilen hava nedeniyle şişkinlik hissi görülebilir.

Sedasyon uygulanmışsa hasta ilaçların etkileri azalana kadar gözlem altında tutulur.

Sedasyon sonrası:

• Araç kullanılmamalıdır.
• Tehlikeli makine kullanılmamalıdır.
• Önemli kararlar veya hukuki işlemler ertelenmelidir.
• Hastanın eve dönüşünde yanında bir refakatçi bulunması gerekebilir.

Yeme-içmeye ne zaman başlanacağı kullanılan boğaz anestezisine, sedasyona ve yapılan ek işleme göre sağlık ekibi tarafından belirtilir.

Gastroskopinin Riskleri Nelerdir?

Diagnostik gastroskopi genel olarak düşük riskli bir işlemdir. Bununla birlikte hiçbir tıbbi girişim tamamen risksiz değildir.

Nadir komplikasyonlar arasında:

• Sedasyona bağlı solunum veya dolaşım problemleri
• Kanama
• Sindirim sistemi duvarında perforasyon
• Aspirasyon
• İlaç reaksiyonları

yer alabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Gastroskopi
2. American Society for Gastrointestinal Endoscopy. Understanding Upper Endoscopy
3. European Society of Gastrointestinal Endoscopy. Performance Measures for Upper Gastrointestinal Endoscopy – Update 2025
4. European Society of Gastrointestinal Endoscopy / ESGENA. Sedation for Gastrointestinal Endoscopy Guideline, 2026
5. American College of Gastroenterology. Upper GI Endoscopy (EGD)