Boyun Fıtığı Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Boyun Fıtığı Nedir?

Boyun fıtığı (servikal disk hernisi), boyun omurları arasındaki disk materyalinin normal sınırlarının dışına taşarak yakındaki sinir kökünü veya daha nadiren omuriliği etkileyebilmesi durumudur.

Boyun bölgesinde yedi omur bulunur. Omurlar arasındaki diskler hareket sırasında yük dağılımına katkıda bulunur ve omurgaya esneklik sağlar.

Diskin dış kısmındaki lifli yapı zayıfladığında veya yırtıldığında içteki disk materyali dışarı doğru taşabilir. Ancak görüntülemede disk çıkıntısı görülmesi her zaman hastanın şikâyetlerinin nedeninin bu olduğu anlamına gelmez.

Boyun Fıtığı Neden Olur?

Boyun fıtığının gelişiminde en önemli mekanizmalardan biri yaşla birlikte disklerde ortaya çıkan dejeneratif değişikliklerdir.

Zamanla diskler su içeriğini ve esnekliğini kaybedebilir. Disk yüksekliği azalabilir ve çevrede kemik çıkıntıları oluşabilir. Bu değişiklikler sinirlerin omurgadan çıktığı kanalların daralmasına katkıda bulunabilir.

Daha genç kişilerde ise bazı disk hernileri ani zorlanma, travma veya yüklenme sonrasında gelişebilir. Bununla birlikte her hastada belirgin bir travma öyküsü bulunmaz.

Boyun Fıtığı İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Boyun ve disk sağlığını etkileyebilen faktörler arasında:

• Yaşa bağlı disk dejenerasyonu
• Tekrarlayan ağır yüklenmeler
• Boyun travmaları
• Sigara kullanımı
• Uzun süre değişmeden sürdürülen ergonomik olmayan çalışma pozisyonları
• Tekrarlayan boyun zorlanmaları

yer alabilir.

Uzun süre bilgisayar veya telefon kullanmak boyun ağrısını artırabilir; ancak “yanlış duruş tek başına boyun fıtığının nedenidir” şeklinde kesin bir neden-sonuç ilişkisi kurmak doğru değildir.

Boyun Fıtığının Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler fıtığın hangi yapıya baskı yaptığına ve basının derecesine göre değişir.

Olası belirtiler:

• Boyun ağrısı
• Omuzdan kola ve ele yayılan ağrı
• Kol veya elde uyuşma ve karıncalanma
• Belirli kas gruplarında kuvvet kaybı
• Refleks değişiklikleri
• Bazı boyun hareketleriyle kol ağrısının artması

görülebilir.

Servikal Radikülopati Nedir?

Servikal radikülopati, boyundaki bir sinir kökünün sıkışması veya tahriş olması sonucunda ortaya çıkan klinik tablodur.

Boyun fıtığı bunun nedenlerinden biridir. Yaşa bağlı kemik çıkıntıları ve kanal daralmaları da sinir kökünü sıkıştırabilir.

Radikülopatide ağrı çoğunlukla boyundan omuza, kola ve ele doğru yayılır. Etkilenen sinire göre uyuşma, karıncalanma, refleks değişiklikleri ve kas güçsüzlüğü gelişebilir.

Omurilik Basısı ve Servikal Miyelopati Nedir?

Disk hernisi veya eşlik eden kanal darlığı yalnızca sinir kökünü değil, boyun bölgesindeki omuriliği de sıkıştırabilir.

Omurilik fonksiyonunun etkilenmesine servikal miyelopati denir.

Miyelopati belirtileri arasında:

• Yürümede dengesizlik
• Bacaklarda sertlik veya güçsüzlük
• Ellerde beceri kaybı
• Düğme ilikleme veya yazı yazma gibi ince el hareketlerinde zorlanma
• El ve kollarda uyuşma
• İleri durumlarda mesane veya bağırsak kontrolünde değişiklikler

görülebilir.

Hangi Belirtilerde Gecikmeden Değerlendirme Gerekir?

Aşağıdaki durumlarda tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir:

• Yeni başlayan veya ilerleyen kol ya da el güçsüzlüğü
• Yürüme ve denge bozukluğu
• El becerilerinin giderek azalması
• Bacaklarda güçsüzlük veya sertlik
• Mesane veya bağırsak kontrolünde yeni değişiklik
• Ciddi travma sonrası başlayan boyun ve kol şikâyetleri
• Ateş veya sistemik hastalık belirtileriyle birlikte şiddetli boyun ağrısı

Boyun Fıtığı Tanısı Nasıl Konur?

Tanı yalnızca MR görüntüsüne bakılarak konulmamalıdır.

Değerlendirme hastanın şikâyetlerinin ayrıntılı sorgulanması ve nörolojik muayeneyle başlar.

Muayenede:

• Kas gücü
• Duyu
• Refleksler
• Boyun hareketleri
• Yürüme ve denge
• Omurilik basısını düşündüren nörolojik bulgular

değerlendirilir.

Görüntüleme gerekli olduğunda servikal omurga MR'ı diskler, sinir kökleri, omurilik ve spinal kanal hakkında ayrıntılı bilgi sağlar.

Her Boyun Ağrısında MR Gerekir mi?

Hayır.

Her yeni başlayan boyun ağrısında otomatik olarak MR çekilmesi gerekli değildir.

Görüntüleme kararı:

• Ağrının süresine
• Kola yayılan sinir kökü belirtilerine
• Nörolojik muayene bulgularına
• Travma öyküsüne
• Enfeksiyon veya tümör gibi alarm bulgularına
• Şikâyetlerin tedaviye rağmen devam edip etmediğine

göre verilir.

Kronik boyun ağrısıyla birlikte radikülopati bulunan hastalarda kontrastsız servikal MR uygun temel görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Boyun Fıtığı Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi fıtığın MR'daki büyüklüğünden çok, hastanın şikâyetleri ve nörolojik bulgularıyla birlikte planlanır.

Servikal radikülopati bulunan hastaların önemli bir bölümü cerrahi gerektirmeden iyileşebilir.

Tedavi seçenekleri genel olarak:

• Aktivitenin uygun şekilde düzenlenmesi
• İlaç tedavisi
• Fizik tedavi ve egzersiz
• Seçilmiş hastalarda girişimsel ağrı tedavileri
• Gerekli hastalarda cerrahi dekompresyon

şeklinde olabilir.

Boyun Fıtığında Ameliyatsız Tedavi Yöntemleri

Nörolojik kaybı ilerlemeyen birçok hastada başlangıçta konservatif tedavi uygulanabilir.

Hastanın durumuna göre:

• Kısa süreli ağrı kesici veya uygun hastalarda antiinflamatuvar ilaçlar
• Fizyoterapi
• Postür ve ergonomi düzenlemeleri
• Boyun ve omuz çevresi kaslarına yönelik kontrollü egzersizler
• Günlük aktivitelere kademeli dönüş

planlanabilir.

Uzun süreli tam yatak istirahati çoğu hasta için gerekli değildir. Aktivite kişinin ağrısı ve nörolojik durumu dikkate alınarak düzenlenmelidir.

Boyun Fıtığı Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Her boyun fıtığı ameliyat gerektirmez.

Cerrahi özellikle:

• Uygun ameliyatsız tedaviye rağmen devam eden veya yaşam kalitesini belirgin etkileyen radiküler ağrıda
• İlerleyici kas güçsüzlüğünde
• Belirgin nörolojik kayıpta
• Omurilik basısı ve miyelopati bulgularında

değerlendirilebilir.

Cerrahinin temel amacı sinir kökü veya omurilik üzerindeki basıyı kaldırmaktır.

Boyun Fıtığında Hangi Cerrahi Yöntemler Kullanılır?

Boyun fıtığı için herkese uygulanan tek bir “altın standart mikrodiskektomi” yöntemi yoktur.

Uygun yöntem fıtığın bulunduğu seviye, sinir veya omurilik basısının yönü, omurga dizilimi, instabilite, kanal darlığı ve hastanın özelliklerine göre belirlenir.

Kullanılabilecek cerrahi yöntemler arasında:

• Anterior servikal diskektomi ve füzyon (ACDF)
• Servikal disk protezi / yapay disk replasmanı
• Posterior servikal laminoforaminotomi veya foraminotomi
• Seçilmiş hastalarda minimal invaziv veya endoskopik diskektomi/dekompresyon

bulunabilir.

Bu tekniklerin birbirine mutlak üstünlüğü yoktur; uygun hasta seçimi önemlidir.

Endoskopik Boyun Fıtığı Ameliyatı Nedir?

Endoskopik diskektomi, seçilmiş boyun fıtığı hastalarında küçük bir cerrahi giriş yoluyla endoskop ve özel cerrahi aletler kullanılarak sinir üzerindeki basının azaltılmasını amaçlayan minimal invaziv bir cerrahi yaklaşımdır.

Ancak her servikal disk hernisi endoskopik yöntem için uygun değildir.

Hasta seçiminde:

• Fıtığın seviyesi ve yerleşimi
• Sinir kökü veya omurilik basısının tipi
• Eşlik eden kanal darlığı
• Omurga stabilitesi
• Servikal dizilim

gibi faktörler değerlendirilir.

Bu nedenle endoskopik cerrahi, ACDF veya diğer yöntemlerin her hasta için otomatik alternatifi değildir.

Boyun Sağlığını Korumak İçin Neler Yapılabilir?

Boyun fıtığının her zaman önlenmesi mümkün değildir; özellikle yaşa bağlı disk dejenerasyonu tamamen engellenemez.

Bununla birlikte boyun ve genel omurga sağlığını desteklemek için:

• Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak
• Çalışma alanını ergonomik düzenlemek
• Ekranı uzun süre aşağı bakmayı gerektirmeyecek konumda kullanmak
• Düzenli fiziksel aktivite yapmak
• Ağır yükleri kontrollü teknikle kaldırmak
• Sigara kullanmamak

yararlı olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Boyun Fıtığının Nedenleri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?
2. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Cervical Radiculopathy (Pinched Nerve)
3. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Cervical Radiculopathy: Surgical Treatment Options
4. American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria: Cervical Pain or Cervical Radiculopathy