Bel Fıtığı Nedir? Belirtileri, Tedavisi ve Endoskopik Diskektomi

Bel Fıtığı Nedir?

Bel fıtığı veya lomber disk hernisi, omurlar arasında bulunan disk materyalinin normal sınırlarının dışına taşması ve bazı hastalarda sinir köklerine baskı oluşturması durumudur.

Omurlar arası disklerin merkezinde daha yumuşak bir yapı olan nucleus pulposus, çevresinde ise annulus fibrosus adı verilen daha dayanıklı lifli tabaka bulunur. Diskte gelişen dejenerasyon veya yırtılma sonucunda disk materyali dışarı doğru taşabilir.

Ancak MR'da disk taşması görülmesi her zaman şikâyet olduğu anlamına gelmez. Bel fıtığının klinik açıdan önemli kabul edilmesi için görüntüleme bulgularının hastanın ağrı dağılımı, nörolojik muayenesi ve diğer belirtileriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bel Fıtığı Neden Olur?

Bel fıtığı çoğu zaman tek bir ani olaydan ziyade disklerde zaman içinde gelişen dejeneratif değişikliklerin sonucudur.

Diskler yaşla birlikte su içeriklerini ve esnekliklerini kaybedebilir. Bu değişiklikler diskin dış liflerinin zorlanmasını ve disk materyalinin dışarı taşmasını kolaylaştırabilir.

Bel fıtığı gelişimiyle ilişkili olabilecek faktörler arasında:

• Yaşa bağlı disk dejenerasyonu
• Tekrarlayan ağır kaldırma ve fiziksel zorlanma
• Uygun olmayan kaldırma teknikleri
• Fazla vücut ağırlığı
• Sigara kullanımı
• Uzun süreli fiziksel inaktivite
• Bazı mesleki yüklenmeler
• Genetik yatkınlık

bulunabilir.

Bel Fıtığının Belirtileri Nelerdir?

Bel fıtığı hiçbir belirti vermeyebilir veya sinir kökü etkilenmesine bağlı olarak farklı yakınmalara neden olabilir.

• Bel ağrısı
• Kalça ve bacağa yayılan ağrı
• Bacakta uyuşma veya karıncalanma
• Yanma veya elektrik çarpması benzeri ağrı
• Belirli kas gruplarında güç kaybı
• Bazı reflekslerde azalma

Öksürme, hapşırma veya ıkınma gibi karın içi basıncı artıran durumlar bazı hastalarda bacağa yayılan ağrıyı artırabilir.

Bel Fıtığı Siyatik Ağrıya Neden Olur mu?

Evet. Bel fıtığı siyatik olarak adlandırılan bacağa yayılan sinir kökü ağrısının önemli nedenlerinden biridir.

Disk materyali bir sinir kökünü sıkıştırdığında ağrı belden veya kalçadan başlayıp uyluk, baldır veya ayağa doğru yayılabilir. Ağrının yeri hangi sinir kökünün etkilendiğine göre değişir.

Bel Fıtığında Hangi Belirtiler Acildir?

İdrar veya bağırsak fonksiyon bozukluğu ile perine bölgesinde duyu kaybının birlikte görülmesi cauda equina sendromu açısından acil değerlendirme gerektirir.

Bel Fıtığı Tanısı Nasıl Konur?

Tanı öykü ve nörolojik muayeneyle başlar.

Muayenede kas gücü, duyu, refleksler, bacak germe testleri, yürüme ve ayak fonksiyonları değerlendirilebilir.

MR Ne Zaman Kullanılır?

Manyetik rezonans görüntüleme (MR), disk hernisinin yeri, sinir kökü basısı ve omurga kanalındaki diğer yapıların değerlendirilmesinde en sık kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Ancak kısa süreli ve komplikasyonsuz bel-bacak ağrısı bulunan her hastada hemen MR çekilmesi gerekli olmayabilir.

Bel Fıtığı Nasıl Tedavi Edilir?

Bel fıtığı tedavisi hastanın nörolojik durumu, ağrının şiddeti, yakınmaların süresi ve günlük yaşam üzerindeki etkisine göre planlanır.

Bel fıtığına bağlı siyatik yakınmalarının önemli bir bölümü zaman içinde cerrahi olmadan gerileyebilir.

Aktivitenin Düzenlenmesi

Akut ağrı döneminde ağrıyı belirgin artıran hareketler geçici olarak azaltılabilir. Ancak uzun süreli tam yatak istirahati genellikle önerilmez.

İlaç Tedavisi

Uygun hastalarda ağrı kontrolü için hekim değerlendirmesiyle analjezik veya antienflamatuar ilaçlar kullanılabilir.

Fizik Tedavi ve Egzersiz

Akut ağrı kontrol altına alındıktan sonra kişiye özel egzersiz programları hareket kapasitesini geliştirmeye, gövde kaslarını desteklemeye ve günlük aktiviteye dönüşü kolaylaştırmaya yardımcı olabilir.

Epidural Enjeksiyon

Bacağa yayılan şiddetli radiküler ağrısı bulunan bazı hastalarda epidural steroid enjeksiyonları kısa veya orta vadeli ağrı kontrolü amacıyla değerlendirilebilir. Enjeksiyon fıtığı ortadan kaldırmaz.

Bel Fıtığında Ne Zaman Ameliyat Gerekir?

Bel fıtığı olan hastaların çoğu ameliyat gerektirmez.

Cerrahi özellikle:

• Uygun cerrahi dışı tedaviye rağmen devam eden ve yaşamı ciddi etkileyen bacak ağrısı
• İlerleyen motor güç kaybı
• Belirgin nörolojik fonksiyon kaybı
• Cauda equina sendromu

gibi durumlarda değerlendirilebilir.

Bel Fıtığı Ameliyatı Yöntemleri Nelerdir?

Cerrahide temel amaç sinir köküne baskı yapan disk materyalini çıkarmak ve sinir üzerindeki basıyı azaltmaktır.

• Standart diskektomi
• Mikrodiskektomi
• Endoskopik diskektomi

Hangi tekniğin kullanılacağı fıtığın yeri, anatomik özellikler, geçirilmiş ameliyatlar, sinir basısının şekli ve cerrahın deneyimine göre belirlenir.

Mikrodiskektomi Nedir?

Mikrodiskektomi, küçük bir cerrahi kesi üzerinden mikroskop veya optik büyütme kullanılarak sinir köküne baskı yapan disk materyalinin çıkarıldığı yaygın bir cerrahi yöntemdir.

Tam Kapalı Bel Fıtığı Ameliyatı: Endoskopik Diskektomi Nedir?

Endoskopik diskektomi, çalışma kanalı ve kamera içeren ince bir endoskop aracılığıyla sinir köküne baskı yapan disk materyalinin çıkarılmasını amaçlayan minimal invaziv bir yöntemdir.

Fıtığın yerine ve anatomik özelliklerine göre transforaminal veya interlaminar gibi farklı cerrahi giriş yolları kullanılabilir.

Kesi boyutu kullanılan sistem ve cerrahi yaklaşıma göre değişebilir. Bu nedenle endoskopik diskektomiyi her hastada sabit “7 mm kesi” ile yapılan bir işlem olarak tanımlamak doğru değildir.

Endoskopik Diskektominin Avantajları Nelerdir?

Uygun hastalarda endoskopik cerrahinin olası avantajları:

• Küçük cerrahi kesi
• Kas ve yumuşak dokularda daha sınırlı cerrahi travma
• Bazı hastalarda ameliyat sonrası ağrının daha az olması
• Erken mobilizasyon
• Bazı hastalarda kısa hastane yatışı veya aynı gün taburculuk
• Günlük aktivitelere daha erken dönüş potansiyeli
• Daha küçük cilt skarı

Endoskopik cerrahide ameliyat sonrası ağrı kesici ihtiyacı azalabilir ancak “çoğu hastada hiç ağrı kesici gerekmez” şeklinde genel bir garanti verilemez.

Her Bel Fıtığı Endoskopik Cerrahiye Uygun mudur?

Hayır. Endoskopik diskektomi birçok farklı disk hernisinde uygulanabilse de her hastada otomatik olarak en uygun seçenek değildir.

• Fıtığın bulunduğu seviye
• Fıtığın konumu
• Disk parçasının göçü
• Disk aralığının anatomisi
• Kemik yapılar
• Eşlik eden spinal stenoz
• Omurga instabilitesi veya kayma
• Daha önce geçirilmiş ameliyatlar

gibi faktörler değerlendirilir.

Bel Fıtığı Ameliyatı Sonrası İyileşme Nasıldır?

İyileşme süreci uygulanan cerrahi teknik, fıtığın özellikleri, hastanın yaşı, kas gücü ve nörolojik durumuna göre değişir.

Minimal invaziv cerrahi sonrasında birçok hasta erken dönemde ayağa kaldırılabilir.

Taburculuk bazı hastalarda aynı gün mümkün olabilirken bazı hastalarda bir gece veya daha uzun takip gerekebilir.

Bacağa yayılan sinir ağrısı cerrahi sonrasında hızlı şekilde azalabilir. Ancak uzun süredir bulunan uyuşma, kas güçsüzlüğü veya duyu değişiklikleri daha yavaş iyileşebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Bel Fıtığı ve Tam Kapalı Bel Fıtığı Ameliyatı: Endoskopik Diskektomi
2. North American Spine Society. Diagnosis and Treatment of Lumbar Disc Herniation with Radiculopathy
3. World Federation of Neurosurgical Societies Spine Committee. Role of Surgery in Primary Lumbar Disk Herniation