İş Stresi Check-Up Programı
Türkiye’de yeni bir uygulama
Kurumsal İş Stresi Check-Up Programı
MÜTF Vakfı olarak kuruluşlara yönelik stres ile mücadele programlarını başlatmış bulunuyoruz. Programlar, bu alandaki çalışmalarıyla tanınmış bir uzman olan, fakültemiz psikiyatri anabilim dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Hakan Yöney’in yönetiminde gerçekleştiriliyor. Program kapsamında, günümüzde sağlık sorunlarının en önemli nedenlerinden birisi olarak kabul edilen iş stresi çok yönlü olarak ele alınıyor. Böylelikle koruyucu hekimlik açısından çok önemi olan bir uygulama gerçekleştiriliyor. Gerektiği zaman zengin medikal kadromuzun da desteği alınarak, "oluşan ve oluşmakta olan tıbbi durumlar" zamanında belirlenip gereken önlemlerin alınmasına olanak sağlanabiliyor.
İş Stresi Nedir?
Bilindiği gibi iş stresi hemen tüm çalışanları etkileyen ve bütün dünyada ciddi olarak ele alınması gereğinin kabul edildiği bir konudur. Oluşum nedenleri ve yol açtığı bireysel ve kurumsal kayıplar çok büyük olabilmektedir. Hem çalışanların kendileri ve hem de yakınları acı çekerken, kurumlar da önemli mali kayıplara uğramaktadırlar. Görünmeyen giderler denilen işe gelmeme, motivasyon düşüklüğü, sağlık harcamalarında artış, konsantrasyon sorunları, hata ve kaza sayısında artış, müşterilerle ve iş arkadaşları ile çatışmalar gibi nedenler kurumlara önemli zararlar vermektedir.
Günümüzün hızlı değişen iş koşulları, şirket birleşmeleri ve değişim süreçleri, acımasız rekabet ortamı nedeniyle günümüz çalışanı her zamankinden daha fazla strese maruz kalmaktadır.
İş stresi kaçınılmaz olarak hemen her kurumda vardır ve yöneticilerin bu konuda bilinçli olmaları ve kaynak ayırmaları zorunlu hale gelmiştir.
İş Stresiyle Savaş
Bugün iş insan etkileşiminin zorluklarının iyi anlaşıldığı gelişmiş ülkelerde kurumlarda strese ilişkin hiçbir yakınma olmasa bile proaktif yaklaşımla stres açısından durum tespiti yapılmakta ve umulmayan derecede sorunların varlığı belirlenmektedir. Yapılan stresle mücadele çalışmalarının kısa sürede verim artışı, sağlık harcamalarında azalma, şikâyet mektuplarında azalma, iş tatmininde artış gibi olumlu sonuçların elde edilmesini sağladığı bildirilmektedir.
Çeşitli değerlendirme araçları kullanılarak kurum yöneticileri ile uyum ve işbirliği içinde tercihan kurumdan ilgililerin de (kurum doktoru, psikoloğu, insan kaynakları görevlileri, ilgili üst düzey yönetici gibi) katıldığı faaliyetlerin bir amacı da öğrenen ve kendi kendisine yeten kurumlar haline gelinmesidir.
İş stresi ile mücadelede kurumsal düzeyde yapılacak çalışmalar aşağıda özetlenmiştir.
Kurumsal check-up:
Sorunları Tanımlama
- Yöneticilerle birebir görüşmeler
- Gerektiğinde tıbbi değerlendirme (genel sağlık taraması)
- Personele anket uygulamaları
- Çalışanlarla grup ve gereğinde birebir değerlendirmeler
- Yerinde gözlemler ve çalışanların iş koşulları, stres, iş tatmini gibi konulardaki görüşlerinin anlaşılması
- Sorunlu bölgelerin ve stresli koşulların saptanması için verilerin değerlendirilmesi
Girişimlerin Planlanıp Uygulanması
Çalışmalar sonucunda kurum açısından yararlı olabilecek faaliyetler belirlenip kurum yetkilileri ile birlikte kararlaştırılarak uygulanır.
Stresin kaynağına yönelinerek gerekli organizasyonel değişikliklerle birlikte çeşitli bireysel ve grup çalışmaları başlatılır.
- Yönetici danışmanlığı (executive coaching) hizmetleri
- Bir kişi ile yapılan seanslar şeklinde yürütülür. Seanslar 90-120 dakika sürer.
- Genellikle toplam 6 aylık süreçler ilk üç ay 3-4 seans/ay, sonra 2-3 seans/ay, sonraki 6 ay 1 seans/ay ile devam önerilmektedir. Bunlar ihtiyaçlara göre değişebilir.
- İlk aşama farkındalık olup, süreç esas olarak gelecek ve aksiyon yönelimlidir. Bireyin kuvvetli yönlerini keşfedip onları geliştirmek ve iş yaşamına daha fazla yansıtılmasını sağlamak üzerinde durulur.
- Profesyonel gelişim programları (kurumlara yönelik, 16-24 kişilik gruplar)
İş stresi ve tükenmişlik
- Motivasyon
- Konsantrasyon
- Kendini yönetme
- Etkili iletişim
- Destekleyici yönetim
- Profesyonel ortamda rekabet
- Liderlik ve yöneticilik
- Profesyonel Ben
- Değişim süreçlerinde insan faktörü
(Kurumların isteklerine göre her program bir veya iki yarım gün Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Vakfı Çiftehavuzlar Tıp Merkezi toplantı salonunda veya kurumun belirleyeceği bir yerde uygulanacaktır.)
-Grup süreçleri
- Aynı iş yerinde çalışan (banka şubesi çalışanları, hemşireler gibi) kişilere yönelik grup süreçleri (4-8 kişilik). Özellikle motivasyon ve iletişim konularında gelişme amaçlanır. Birbirini anlama ve pozitif etkileşim üzerinde durulur.
-Kurumsal Danışmanlık
- Stresle başa çıkma projeleri, değişim, yeniden yapılanma, satın almalar ve şirket birleşmeleri gibi süreçleri yönetirken çalışanların duygu, düşünce ve endişelerine ilişkin konularda danışmanlık.
-Kuruma özel eğitim programları
- Kurumların kendi saptayacakları kendilerine has gereksinimlere yönelik faaliyetler.
Programlar Prof. Dr. Hakan Yöney tarafından kurumun özelliklerine göre hazırlanır ve onun yönetiminde uygulanır.
Değerlendirme
İş stresi ile mücadele devam eden bir süreç olarak düşünülmelidir. Bu nedenle hem kısa hem de uzun vadeli değerlendirmeler sürekli olarak yapılmalı ve gerekli görüldüğünde etkili girişimlerde bulunulmalıdır. Uzun vadede yaklaşım proaktif olmalı, periyodik anketler, tarama çalışmaları, vs. ile sorunlar daha oluşmadan önlenmeye çalışılmalıdır.
Değerlendirme ve iyileştirme faaliyetlerinde, ayakları yere basan, ölçerek hareket eden, kaynakların en iyi şekilde kullanıldığı bir yaklaşımla kurumun ve bireylerin yararları her açıdan gözetilir.
M.Ü. Tıp Fakültesi Vakfı
Organizasyonel Davranış Bilimleri
