Bel Ağrısı
- Toplumda her 100 kişiden 80’i hayatının bir döneminde bel ağrısından yakınır.
- Bel ağrısı olan hastaların % 70-85'i 6 hafta içinde kendiliğinden iyileşir.
- Bel ağrısı; kas spazmı, bel kayması, kireçlenme, romatizma, kemik erimesi, omurlarda kırık ve bel fıtığı gibi çeşitli nedenlerden oluşabilir.
- Bel ağrılarının ancak % 2'si bel fıtığıdır. Gerçek bel fıtıklarının ancak % 15’i cerrahi tedavi gerektirir.
Bel Ağrısı Kimlerde Olur?
- Hareketsiz iş ve yaşam düzeni olanlar.
- Fazla kilolu olanlar.
- Ağır kaldıranlar, eğilme hareketini yanlış yapanlar.
- Uzun süreli araç kullananlar.
- Doğuştan belinde kayma olanlar.
- Duruş bozukluğu olanlar.
- Zayıf karın ve bel kasları olanlar.
- Ortası çukurlaşmış yatakta uyuyanlar.
- Hamileliğin son aylarında olanlar.
- Ağır sporlarla uğraşanlar.
- Sigara içenler.
- Stres ve depresyonda olanlar.
Omurga Anatomisi
- Omurgada 3 adet doğal kavis vardır.
- Bu kavisler sayesinde omurgamız üzerine düşen yük miktarını en aza indirir ve esnek bir şekilde hareket etmemizi sağlar.
- Bel bölgesi 5 adet omur ve sakrum (sağrı) kemiğinden oluşur.
- Omurlar üst üste gelerek içinden omuriliğin geçtiği omurga kanalını oluştururlar.
- Omurga omuriliği ve omurilikten çıkan sinirleri korur.
- Omurlar, önde disk denilen yastıkçıklar, arkada faset denilen eklemler ile tutunurlar.
- Diskler omurların birbirlerine sürtünmesi engelleyen jöle kıvamında amortisörlerdir.
- Diskler yükü eşit olarak dağıtır ve dengeli bir şekilde alt seviyelere iletirler.
- Diskler iki bölümden oluşur: sağlam, lifli dış bölüm ve yumuşak jölemsi iç bölüm.
- Dış bölüm, iç bölümü korur ve esnek hareketi sağlar.
- Omurlar birbirlerine arkada 2 adet faset eklemi ile tutunurlar.
- Faset eklemleri vücut yükünün %5-20’sini taşırlar.
- Kötü kullanıma bağlı olarak eklemlere uygulanan yük miktarı artar ise eklemlerde bozulmalar ve ayrılmalar oluşur.
- Omurga ayrıca bağlar (ligaman) ve kaslar tarafından desteklenir. Kaslar hareketi denetler, omurgayı destekler ve sağlamlık kazandırır.
- Omurilik beynimizin verdiği emirleri vücudumuzun diğer bölümlerine taşınmasından sorumludur.
- Bacak kaslarına, idrar kesesine, cinsel organlara sinir dallarını verir.
- Bu sinirler, bacak hareketini, hissini, idrar-dışkılama kontrolünü ve cinsel fonksiyonları sağlar.
Kötü Duruş, Beli Kötü Kullanma
- Uzun süre aynı pozisyonda durmak belin en büyük düşmanıdır. Günlük hayatta bel mekaniğine uygun olmayan her yanlış hareket veya kötü duruş belde yıpranmaya neden olur.
Bel Tutulması, Kas Spazmı
- Genellikle beli destekleyen kasların veya bağların aşırı gerilmesi veya kopmasıyla oluşur. Vücudun buna cevabı ağrılı kas spazmıdır.
- Mevsimsel ısı değişimleri, rüzgar ve hava akımı kas spazmını arttırır.
Bel Fıtığı
- Her iki bel omuru arasında yastık görevi yapan jölemsi kıkırdak dokunun kayması veya taşmasıdır.
- Kıkırdak parçası belden çıkarak bacağımıza, ayağımıza giden sinire baskı yaparak ağrıya ve siyatik şikayetlerine sebep olur.
- Öksürmekle, ıkınmakla, hapşırmakla bel ve bacak ağrısı artar.
- Hastaların çoğu yatak istirahatı ve ilaç tedavisi ile şikâyetinden kurtulur.
- Sinir ve omuriliğe bası devam ederse bacak kaslarında kuvvet kaybı, his kusuru, reflekslerde azalma, idrar tutamama gibi şikayetler oluşabilir.
Omurga Kanalında Daralma
- Omurilik ve sinirlerin geçtiği kanalların daralması, sinirlerin sıkışması ile oluşur.
- Özellikle ileri yaşlarda görülür.
- Belirli bir mesafe yürüdükten sonra bacaklarda ağrı, uyuşma ve topallama ile kendini gösterir
Omurlarda Kayma (Spondilolistezis)
- Bel omurlarının birbirlerinin üzerinden kaymasıyla karakterize "Spondilolistezis" de bel ağrısı sebebidir. Hareketle ağrı artar.
Biçim Bozuklukları
Ayrıca beldeki
- eğrilikler (skolyoz),
- düzleşmeler (lordoz),
- beldeki açıklıklar (spina bifida),
- fazla veya eksik bel omuru (lumbalizasyon- sakralizasyon) bel ağrısı nedeni olabilir.
Gerilim, Stres, Sigara
- Stres, bel ağrısını arttıran ve kronikleştiren en önemli sebeptir. Ekonomik, sosyal ve psikolojik sorunlarınız bel ağrısını artırır.
- Sigara içenlerde bel bölgesine giden damarlarda tıkanıklıklar oluştuğundan diskte harabiyet daha hızlı, kemikte iyileşme daha geç olur.
- Gülmek, çalışmak, sosyal uğraşılar ve hayata bağlılık bel ağrısına karşı en önemli silahımızdır.
Fazla Kilo
- Belimizin taşıdığı yük miktarını artırdığı için sakıncalıdır.
Kireçlenme-Osteoartirit
- Yaşın ilerlemesi ile kemik yapıda, bağlarda ve disklerde yıpranma başlar.
- Kemik kalsiyum içeriğini kaybeder ve daha kolay kırılır.
- Bunu engellemek için vücut doğal tepkisi olarak bu yıpranmış dokuları
- kireçlendirir ve buraları hareketsiz kılmak ister.
- Oluşan yeni kemikçikler, taşlaşmış bağlar ve daralmış disk mesafeleri sinirlere bası yaparak sırt, bel, bacak ve genel vücut ağrısına sebep olabilir.
Osteoporoz (Kemik Erimesi)
- Osteoporoz temel olarak kadın hastalığıdır.Kemiklerde kofluğa ve yumuşamaya yol açarak kolay kırılmaya ve dolayısıyla ağrıya sebebiyet verir.
- Beslenmede kalsiyum ve D vitamini eksikliği, hareketsiz yaşam, erken menopoz, aşırı alkol tüketimi, sigara, kortikosteroidler osteoporoz riskini arttırır.
Romatizma
- Vücudun bağışıklık sisteminin kendi öz hücrelerine savaş açması sonucu gelişir. Omurgadaki normal kemik ve kıkırdak dokuları hasara uğrar.
- Romatoid Artrit, Ankilozan Spondilit gibi hastalıklar eklemlerde ağrı ve şişmeye sebebiyet verir ve günlük hareketi kısıtlar.
- Sabahları görülen eklem sertliği ve tutulmalar romatizmal hastalıklar için uyarıcıdır.
Tedavi
- Bel ağrıları, ilaç, cerrahi yöntem veya güncel cerrahi dışı tekniklerle tedavi edilebilir. Tedavinin şekli hastanın öyküsü, klinik muayene ve radyolojik tetkiklerle elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucu hekim tarafından belirlenir.
- İlaç tedavisinde yatak istirahatı ile birlikte, ağrı kesici, anti-enflamatuar ve kas gevşetici ilaçlar kullanılır.
Kimlere Cerrahi Tedavi Önerilir?
- Omurgada tümörü veya apsesi olanlara,
- İdrar ve dışkı denetimini yitirenlere (Kauda Eküina Sendromu), (Acil Cerrahi tedavi gerektirir)
- İlerleyeci kas gücü kaybı, duyu ve refleks kaybı olanlara, (Nörolojik defisiti olanlar)
- Tedaviye rağmen şikayetleri 4-6 hafta sürenlere,
- Bazı tip omurga kırığı olanlara,
- Omurgada Spondilolistezis (Bel kayması) veya anormal bel hareketliliği olanlara.
Güncel Cerrahi Dışı Teknikler
- Enjeksiyon
- Radyofrekans
- Epidural Enjeksiyon
- Faset Bloğu
- Faset Denervasyonu
- Nükleoplasti
- Vertebroplasti
- Kifoplasti
Bel ağrısı çekmemek için
Belinizi iyi kullanın
Bel ağrılarından kurtulmak ya da bel ağrısı çekmemek için ağrıya neden olan etkenlerden uzak durmak gerekir.
Egzersiz yapın
- Bel ve omurganın zayıf kaslarını güçlendirir.
- Mekanik yüklenmeyi azaltarak, hareket kabiliyetini arttırır.
- Yanlış postürü ve duruşu düzeltir.
- Ağrıyı azaltır.
Duruşunuzu düzeltin
- Sırtınızı ve belinizi düz tutun.
- Kötü duruş; sırttaki kamburluğu, beldeki içe çöküklüğü artırır.
- Sık pozisyon değiştirin.
- Özellikle belin normal eğriliğini korumaya özen gösterin.
Ağır taşımayın
- Taşıyacağınız yükleri eşit olarak her iki elinize bölün.
- Hareketlerinizi önceden planlayın.
- Asla ağır cisimleri kaldırmayın.
Belinizi zorlamayın
- Yerden bir şey alırken eğilmeyin, dizlerinizi büküp çömelin.
- Belinizle değil bacaklarınızla yükü kaldırın.
- Ağırlığı mümkün olduğu kadar belinizden yukarı ve vücudunuza yakın tutun.
- Dönmeniz gerekiyorsa belinizle değil, vücudunuzla dönün.
Oturuşunuzu düzeltin
- Ağır cisimleri çekmeyin, itmeyin ve yukarı doğru kaldırmayın.
- Koltuğa düzgün oturun.
- Gerekirse bel kıvrımınıza uyan yastıkla belinizi takviye edin.
- Otururken sırtı düz tutun ve yaslanın.
Yatışınızı düzeltin
- Yatarken sert ve ortopedik yatakları tercih edin.
- Salt yer ve tahta üzerine yatmak doğru değildir.
- Sırt üstü yatarken baldırlarınızın altına koyulacak küçük bir yastık sizi rahat ettirecektir.
Unutmayın!
Belinizi en iyi siz koruyabilirsiniz. Doktorunuz bu konuda sadece yol gösterici ve yardımcı olabilir.
