Yenidoğan İşitme Tarama Testi Nedir? Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?

İşitme; bebeğin konuşma, dil, öğrenme ve sosyal gelişiminde temel rol oynar. Yenidoğan dönemindeki işitme kaybı dışarıdan kolayca fark edilmeyebileceği için tüm bebeklerin sistematik olarak işitme taramasından geçirilmesi önemlidir.

Yenidoğan İşitme Tarama Testi Nedir?

Yenidoğan işitme tarama testi, bebeğin işitsel sisteminin sese uygun yanıt verip vermediğini değerlendirmek amacıyla doğumdan kısa süre sonra uygulanan hızlı ve ağrısız bir tarama testidir.

Tarama testinin amacı tek başına kesin işitme kaybı tanısı koymak değil, daha ileri odyolojik değerlendirmeye ihtiyaç duyabilecek bebekleri mümkün olan en erken dönemde belirlemektir.

Yenidoğan İşitme Taraması Neden Önemlidir?

Bebekler konuşmayı öğrenmeden çok önce çevrelerindeki sesleri dinlemeye başlar. Konuşma ve dil gelişiminin sağlıklı ilerleyebilmesi için işitsel uyaranlara erken dönemde erişim önemlidir.

Doğuştan veya erken çocukluk döneminde gelişen işitme kaybının geç fark edilmesi:

• Konuşma ve dil gelişiminde gecikmeye
• İletişim becerilerinin etkilenmesine
• Öğrenme süreçlerinde güçlüğe
• Sosyal ve duygusal gelişimin etkilenmesine

neden olabilir.

İşitme kaybının erken tanınması ve uygun müdahalenin erken başlaması, çocuğun iletişim ve dil gelişimini destekleyebilir.

Yenidoğan İşitme Tarama Testi Ne Zaman Yapılır?

Türkiye'deki Yenidoğan İşitme Taraması Programı kapsamında bebeğin mümkünse doğum yaptığı sağlık kuruluşundan taburcu olmadan önce işitme taramasının yapılması hedeflenir.

Uygulamada taramanın ilk 72 saat içerisinde tamamlanması tercih edilir.

Uluslararası erken işitme tanı ve müdahale yaklaşımında ise tüm bebeklerin işitme taramasının en geç 1 aylık olmadan önce tamamlanması temel hedeftir.

Yenidoğan İşitme Testi Nasıl Yapılır?

Yenidoğan işitme taraması ağrılı bir işlem değildir ve bebeğin aktif olarak yanıt vermesini gerektirmez.

Testin sakin bir ortamda ve bebeğin uyurken veya sakin olduğu dönemde yapılması ölçüm kalitesini artırabilir.

Tarama yöntemine göre bebeğin kulağına küçük bir prob veya kulaklık yerleştirilir. AABR yönteminde ayrıca bebeğin başına küçük elektrotlar yerleştirilerek işitsel sistemin sese verdiği elektriksel yanıtlar kaydedilir.

Test genellikle kısa sürede tamamlanır. Ancak bebeğin hareketli olması, kulak kanalında doğum sonrası sıvı veya debris bulunması ya da ortam gürültüsü gibi etkenler testin tekrarlanmasını gerektirebilir.

AABR ve OAE Testleri Nedir?

AABR – Otomatik İşitsel Beyin Sapı Yanıtı

AABR (Automated Auditory Brainstem Response), kulağa verilen seslere karşı işitme siniri ve beyin sapı düzeyinde oluşan elektriksel yanıtları elektrotlarla değerlendirir.

Bu yöntem yalnızca iç kulağın değil, işitme siniri ve beyin sapına uzanan işitsel yolun yanıtı hakkında da bilgi sağlayabilir.

OAE – Otoakustik Emisyon

OAE (Otoakustik Emisyon) testinde kulak kanalına yerleştirilen küçük bir prob aracılığıyla iç kulaktaki dış tüylü hücrelerin sese verdiği yanıtlar ölçülür.

OAE hızlı ve ağrısız bir tarama yöntemidir. Bununla birlikte yalnızca koklea düzeyindeki yanıtları değerlendirdiği için işitsel nöropati gibi bazı sinirsel işitme bozukluklarını tek başına saptamayabilir.

Bebeğin İşitme Tarama Testinden Geçememesi Ne Anlama Gelir?

Bir bebeğin ilk tarama testinden geçememesi kesin olarak işitme kaybı bulunduğunu göstermez.

Testin tekrarlanmasını gerektirebilecek nedenler arasında:

• Kulak kanalında doğum sonrası sıvı veya kalıntı bulunması
• Orta kulakta geçici sıvı
• Bebeğin test sırasında hareketli olması
• Çevresel gürültü
• Gerçek bir işitme kaybı

bulunabilir.

Bu nedenle taramadan geçemeyen bebekte belirlenen protokole göre tekrar tarama veya ileri odyolojik değerlendirme yapılır.

İşitme Kaybı Nasıl Kesinleştirilir?

Tarama testinden geçemeyen bir bebeğin işitme kaybının varlığı, tipi ve derecesi ayrıntılı odyolojik değerlendirme ile belirlenir.

Değerlendirmede bebeğin yaşına ve klinik durumuna göre:

• Tanısal ABR / BERA
• Otoakustik emisyon testleri
• Timpanometri ve diğer akustik immitans ölçümleri
• Kulak Burun Boğaz muayenesi
• Yaşa uygun davranışsal odyolojik testler

kullanılabilir.

Gerekli görülen durumlarda işitme kaybının nedenini araştırmak amacıyla ek tıbbi, genetik veya görüntüleme değerlendirmeleri planlanabilir.

Yenidoğan İşitme Taramasında 1-3-6 Kuralı Nedir?

Erken İşitme Tanı ve Müdahale programlarında kullanılan 1-3-6 hedefleri şu şekildedir:

Türkiye'nin 2026 klinik rehberi, gerekli altyapının bulunduğu merkezlerde sürecin mümkün olduğunca daha da hızlandırılarak tanının 2. aydan, müdahalenin ise 3. aydan önce tamamlanmasını teşvik etmektedir.

Bebekte İşitme Kaybı Saptanırsa Ne Yapılır?

Kalıcı işitme kaybı doğrulandığında amaç, bebeğin işitsel ve iletişimsel gelişimini mümkün olduğunca erken desteklemektir.

İşitme kaybının tipi ve derecesine göre:

• İşitme cihazı
• İşitsel rehabilitasyon ve erken eğitim
• Konuşma ve dil gelişiminin düzenli takibi
• KBB ve odyoloji takibi
• Uygun hastalarda koklear implant değerlendirmesi
• Ailenin tercihleri doğrultusunda uygun iletişim ve erken müdahale programları

planlanabilir.

Her işitme kaybı olan bebeğin otomatik olarak aynı cihazla tedavi edilmesi gerekmez. Tedavi işitme kaybının tipi, derecesi, iki kulağın durumu ve bebeğin gelişimsel özelliklerine göre kişiselleştirilir.

Hangi Bebeklerde İşitme Kaybı Riski Daha Yüksektir?

İşitme kaybı hiçbir risk faktörü olmayan bebeklerde de görülebilir. Bu nedenle yalnızca riskli bebeklerin değil, tüm yenidoğanların taranması önemlidir.

Bununla birlikte daha yakın işitme takibi gerektirebilecek durumlar arasında:

• Ailede çocukluk çağında kalıcı işitme kaybı öyküsü
• Yenidoğan yoğun bakımında uzun süreli yatış
• İşitme kaybıyla ilişkili bazı doğumsal enfeksiyonlar
• Baş ve yüz bölgesindeki bazı doğumsal anomaliler
• İşitme kaybıyla ilişkili genetik sendromlar
• Menenjit gibi bazı ciddi enfeksiyonlar
• Baş travması
• İşitme üzerinde toksik etkisi olabilecek belirli ilaçlara maruziyet

bulunabilir.

Bu bebeklerde yenidoğan taraması normal olsa bile takip programı gerekebilir.

Tarama Testinden Geçen Bebekte Sonradan İşitme Kaybı Olabilir mi?

Evet.

Yenidoğan işitme taraması bebeğin testin yapıldığı dönemdeki işitsel yanıtını değerlendirir. Bazı işitme kayıpları doğumdan sonra gelişebilir veya zaman içerisinde ilerleyebilir.

Bu nedenle taramadan geçmiş olsa bile bebeğin:

• Seslere tepki vermemesi
• İsmi söylendiğinde dönmemesi
• Konuşma ve dil gelişiminin beklenenden geri olması
• Daha önce verdiği işitsel tepkilerin azalması

gibi durumlarda yaşına bakılmaksızın işitme değerlendirmesi yapılmalıdır.

Yenidoğan İşitme Tarama Testlerinin Amacı Nedir?

Yenidoğan işitme taramasının temel amacı kalıcı işitme kaybı bulunan bebekleri mümkün olduğunca erken belirlemek ve tanı ile müdahale arasındaki süreyi kısaltmaktır.

Erken tanı ve uygun müdahale:

• Konuşma ve dil gelişiminin desteklenmesine
• İletişim becerilerinin geliştirilmesine
• Ailenin erken dönemde bilgilendirilmesine
• Eğitim ve rehabilitasyonun zamanında planlanmasına

katkı sağlayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Yenidoğanlarda İşitme Tarama Testleri
2. T.C. Sağlık Bakanlığı. Çocuklarda İşitme Kaybı Klinik Rehberi, 2026
3. T.C. Sağlık Bakanlığı. Yenidoğan İşitme Taraması Programı
4. Centers for Disease Control and Prevention. Screening for Hearing Loss
5. Centers for Disease Control and Prevention. Newborn Hearing Screening
6. Joint Committee on Infant Hearing. Position Statements and Early Hearing Detection and Intervention Guidance