Sinüzit (Rinosinüzit) Nedir? Belirtileri, Türleri ve Tedavisi

Sinüzit, burun çevresindeki paranazal sinüslerin ve çoğu zaman burun mukozasının birlikte inflamasyonu sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu nedenle güncel tıbbi kullanımda rinosinüzit terimi de sıklıkla kullanılır.

Akut rinosinüzitin büyük bölümü soğuk algınlığı gibi viral üst solunum yolu enfeksiyonlarıyla ilişkilidir ve antibiyotik gerektirmeden iyileşebilir. Buna karşılık belirtilerin uzaması, önce düzelip ardından yeniden kötüleşmesi veya kronikleşmesi farklı bir değerlendirme gerektirir.

Sinüs Nedir?

Sinüsler, burun ve göz çevresindeki yüz kemiklerinin içinde bulunan hava dolu boşluklardır.

Paranazal sinüsler:

• Maksiller sinüsler: Yanak bölgesinde
• Frontal sinüsler: Alın bölgesinde
• Etmoid sinüsler: Gözlerin arasında
• Sfenoid sinüsler: Burun boşluğunun daha arka bölümünde

yer alır.

Sinüslerin iç yüzeyi solunum yolu mukozasıyla kaplıdır. Bu mukoza mukus üretir ve mukus küçük açıklıklardan burun boşluğuna taşınır.

Sinüslerin sağlıklı çalışabilmesi için bu drenaj yollarının açık olması ve mukosiliyer temizleme mekanizmasının düzgün çalışması önemlidir.

Sinüzit (Rinosinüzit) Nedir?

Sinüs ve burun mukozasında inflamasyon geliştiğinde mukoza şişebilir, salgılar artabilir ve sinüslerin buruna açılan kanalları daralabilir.

Sonuç olarak:

• Burun tıkanıklığı
• Burun veya geniz akıntısı
• Yüzde ağrı, basınç veya dolgunluk
• Koku duyusunda azalma

gibi şikâyetler ortaya çıkabilir.

Rinosinüzit her zaman bakteriyel enfeksiyon anlamına gelmez. Akut olguların önemli bölümü virüslerle ilişkilidir; kronik rinosinüzit ise yalnızca devam eden bir enfeksiyondan ziyade uzun süreli inflamatuvar bir hastalık olarak değerlendirilir.

Sinüzit Türleri Nelerdir?

Akut Rinosinüzit

Burun akıntısı ile birlikte burun tıkanıklığı veya yüz ağrısı/basıncı gibi belirtilerin 4 haftaya kadar sürdüğü tablodur.

Akut rinosinüzitin çoğu viral enfeksiyonla ilişkilidir.

Akut Bakteriyel Rinosinüzit

Akut rinosinüzit belirtilerinin bakteriyel enfeksiyonla ilişkili olduğu düşünülen durumdur.

Özellikle:

• Belirtilerin 10 gün veya daha uzun süre düzelmeden devam etmesi
• Hastanın başlangıçta düzelmeye başladıktan sonra yeniden kötüleşmesi

bakteriyel rinosinüzit olasılığını artırır.

Tekrarlayan Akut Rinosinüzit

Akut rinosinüzit ataklarının tekrarladığı ancak ataklar arasında kişinin semptomsuz veya normal durumuna yakın olduğu tablodur.

Kronik Rinosinüzit

Kronik rinosinüzit, sinonazal inflamasyon ve ilişkili belirtilerin 12 haftadan uzun sürmesiyle karakterizedir.

Kronik rinosinüzit:

• Nazal polipli
• Nazal polipsiz

formlarda görülebilir.

Sinüzit Neden Olur?

Akut sinüzitin en sık tetikleyicilerinden biri viral üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır.

Sinonazal inflamasyon ve sinüzit gelişimine katkıda bulunabilecek faktörler arasında:

• Viral üst solunum yolu enfeksiyonları
• Bazı bakteriyel enfeksiyonlar
• Alerjik rinit
• Sigara ve pasif sigara dumanı
• Nazal polipler
• Bazı anatomik darlıklar
• Bağışıklık sistemi bozuklukları
• Astım
• Aspirinle alevlenen solunum yolu hastalığı
• Kistik fibrozis veya siliyer fonksiyon bozuklukları gibi daha nadir durumlar

yer alabilir.

Sinüzit Riskini Artıran Faktörler Nelerdir?

Sinüzit herkeste gelişebilir ancak bazı durumlarda risk artabilir.

• Sık üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmek
• Alerjik rinit
• Nazal polipler
• Sigara veya pasif sigara dumanına maruz kalmak
• Astım
• Bağışıklık sisteminin baskılanmış olması
• Mukosiliyer temizliği etkileyen hastalıklar

risk artışıyla ilişkili olabilir.

Septum deviasyonu veya diğer anatomik farklılıklar bazı kişilerde sinüs drenajını etkileyebilir; ancak sinüzitin tek veya her zaman en önemli nedeni olarak kabul edilmez.

Sinüzitin Belirtileri Nelerdir?

Sinüzitte görülebilecek başlıca belirtiler:

• Burun tıkanıklığı
• Burun akıntısı
• Geniz akıntısı
• Yüzde ağrı, basınç veya dolgunluk
• Koku duyusunda azalma veya kayıp
• Baş ağrısı
• Öksürük
• Ağız kokusu
• Yorgunluk
• Akut enfeksiyonda ateş

olabilir.

Belirtiler sinüzite özgü değildir. Migren, alerjik rinit, diş hastalıkları ve başka burun-yüz bölgesi hastalıkları da benzer yakınmalara neden olabilir.

Viral ve Bakteriyel Sinüzit Nasıl Ayırt Edilir?

Akut rinosinüzitte en önemli sorulardan biri antibiyotik gerektirebilecek bakteriyel bir enfeksiyon bulunup bulunmadığıdır.

Viral akut rinosinüzit daha olasıdır:

• Belirtiler 10 günden kısa süredir devam ediyorsa
• Hastalık giderek kötüleşmiyorsa

Akut bakteriyel rinosinüzit daha olasıdır:

• Belirtiler 10 gün veya daha uzun süre belirgin düzelme göstermeden devam ediyorsa
• Hasta önce iyileşmeye başlamışken yaklaşık ilk 10 gün içinde yeniden kötüleşiyorsa

Bu ikinci durum bazen “çift kötüleşme” olarak adlandırılır.

Sinüzit Tanısı Nasıl Konur?

Akut rinosinüzit tanısı çoğunlukla:

• Belirtilerin türü
• Ne kadar süredir devam ettiği
• Hastalığın zaman içindeki seyri
• Burun ve KBB muayenesi

ile konur.

Komplikasyonsuz tipik akut rinosinüzitte rutin olarak röntgen veya BT çekilmesi gerekmez.

Kronik rinosinüzit düşünüldüğünde ise klinik belirtilere ek olarak sinonazal inflamasyonun objektif olarak gösterilmesi gerekir.

Bu amaçla:

• Ön rinoskopi
• Nazal endoskopi
• Gereken durumlarda paranazal sinüs BT

kullanılabilir.

Sinüzitte BT Ne Zaman Gerekir?

Bilgisayarlı tomografi her akut sinüzit hastasına yapılmaz.

Paranazal sinüs BT özellikle:

• Kronik rinosinüzitin objektif değerlendirilmesinde
• Sinüs cerrahisi planlanırken anatomiyi değerlendirmede
• Komplikasyon düşünüldüğünde
• Alternatif bir tanıdan şüphelenildiğinde

gündeme gelebilir.

BT'deki mukozal kalınlaşmalar tek başına hastanın bütün şikâyetlerinin sinüzite bağlı olduğunu kanıtlamaz; görüntüleme bulguları klinik tabloyla birlikte yorumlanmalıdır.

Akut Sinüzit Nasıl Tedavi Edilir?

Akut viral rinosinüzitin önemli bölümü kendiliğinden iyileşir.

Şikâyetleri azaltmak için uygun hastalarda:

• Ağrı ve ateş için uygun analjezikler
• Serum fizyolojik ile burun yıkama
• İntranazal kortikosteroid spreyler

değerlendirilebilir.

Dekonjestan burun spreyleri bazı hastalarda kısa süreli rahatlama sağlayabilir ancak uzun süre ve kontrolsüz kullanıldığında geri tepme şeklinde burun tıkanıklığına neden olabilir.

Antihistaminikler özellikle eşlik eden alerjik hastalık varsa yararlı olabilir; ancak her akut sinüzit hastasında rutin olarak kullanılması gerekmez.

Sinüzitte Antibiyotik Ne Zaman Kullanılır?

Her sinüzitte antibiyotik kullanılmaz. Akut rinosinüzitlerin büyük bölümü viraldir.

Komplikasyonsuz akut bakteriyel rinosinüzit düşünülen erişkinlerde bile güvenilir takip mümkünse bazı hastalarda başlangıçta antibiyotiksiz izlem seçeneği değerlendirilebilir.

Antibiyotik tedavisine karar verilirse ilaç seçimi:

• Hastanın yaşı
• Alerji öyküsü
• Eşlik eden hastalıkları
• Daha önce kullanılan antibiyotikler
• Klinik şiddet

gibi faktörlere göre hekim tarafından belirlenir.

2025 erişkin sinüzit kılavuzunda antibiyotik tedavisi seçildiğinde çoğu erişkinde amoksisilin veya amoksisilin-klavulanat ilk seçenekler arasında yer almakta ve genellikle 5–7 günlük tedavi önerilmektedir.

Kronik Sinüzit Nasıl Tedavi Edilir?

Kronik rinosinüzitte tedavinin amacı uzun süreli sinonazal inflamasyonu kontrol altına almak, burun-solunum fonksiyonunu ve yaşam kalitesini iyileştirmektir.

Temel tedaviler arasında:

• Serum fizyolojik ile burun irrigasyonu
• İntranazal kortikosteroidler

yer alır.

Eşlik eden alerji, astım veya başka hastalıklar varsa bunların da kontrol edilmesi gerekebilir.

Kronik rinosinüzitte nazal polip olup olmadığı değerlendirilmelidir. Seçilmiş ileri nazal polipli kronik rinosinüzit hastalarında standart medikal ve/veya cerrahi tedavilere rağmen hastalık kontrol edilemiyorsa biyolojik tedaviler de gündeme gelebilir.

Sinüzit Ameliyatı Ne Zaman Gerekir?

Kronik rinosinüziti olan her hastanın ameliyat olması gerekmez.

Endoskopik sinüs cerrahisi özellikle doğru tanı konmuş ve semptomları yaşam kalitesini belirgin etkileyen seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Cerrahi kararında:

• Semptomların şiddeti ve süresi
• Nazal endoskopi bulguları
• BT bulguları
• Nazal polip varlığı
• Uygulanan medikal tedaviler
• Hastalığın hastanın yaşam kalitesine etkisi
• Hastanın tercihleri

birlikte değerlendirilir.

Ameliyatın amacı yalnızca “sinüsleri açmak” değil; sinüslerin ventilasyon ve drenajını iyileştirmek ve ameliyat sonrası topikal tedavilerin hastalıklı bölgelere daha etkili ulaşmasını sağlamaktır.

Ameliyattan sonra da kronik inflamatuvar hastalığın takibi ve gerektiğinde intranazal tedavilerin devamı gerekebilir.

Burun Yıkama Nasıl Güvenli Yapılır?

Serum fizyolojik ile nazal irrigasyon akut ve kronik rinosinüzitte bazı hastaların şikâyetlerini azaltmaya yardımcı olabilir.

Burun yıkamada kullanılan suyun güvenliği önemlidir.

Hazır steril serum fizyolojik ürünleri de kullanılabilir.

Sinüzitte Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda tıbbi değerlendirme önerilir:

• Belirtilerin 10 günden uzun sürmesine rağmen düzelmemesi
• Önce düzelip daha sonra yeniden kötüleşme
• Şiddetli yüz veya baş ağrısı
• Uzun süren veya yüksek ateş
• Yılda birden fazla tekrarlayan sinüzit atağı
• 12 haftadan uzun süren burun tıkanıklığı, akıntı veya koku kaybı
• Tedaviye rağmen devam eden belirgin şikâyetler

durumlarında KBB değerlendirmesi gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Sinüzit Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
2. American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery Foundation. Clinical Practice Guideline: Adult Sinusitis Update – 2025
3. American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery Foundation. Clinical Practice Guideline: Surgical Management of Chronic Rhinosinusitis – 2025
4. Centers for Disease Control and Prevention. Sinus Infection Basics
5. Centers for Disease Control and Prevention. How to Safely Rinse Sinuses