Kifoz Nedir? Kamburluk Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Kifoz Nedir?

Kifoz, omurgaya yandan bakıldığında sırt bölgesinde bulunan geriye doğru doğal eğriliğin adıdır. Bu eğrilik omurganın normal anatomisinin bir parçasıdır.

Ancak sırt omurgasının öne doğru yuvarlaklığının normal sınırların üzerine çıkması durumunda artmış kifoz veya hiperkifoz söz konusu olabilir. Halk arasında bu görünüm sıklıkla “kamburluk” olarak ifade edilir.

Kifozun klinik önemi yalnızca sırtın dışarıdan nasıl göründüğüne bağlı değildir. Eğriliğin:

• Esnek veya yapısal olması
• Derecesi
• İlerleyip ilerlememesi
• Hastanın yaşı ve büyüme durumu
• Ağrı veya nörolojik belirti oluşturması

tedavi yaklaşımını belirler.

Normal Kifoz ile Hiperkifoz Arasındaki Fark Nedir?

Omurga yandan bakıldığında tamamen düz değildir.

Boyun ve bel bölgelerinde lordoz adı verilen içe doğru eğrilikler, göğüs bölgesinde ise torakal kifoz adı verilen dışa doğru doğal eğrilik bulunur.

Torakal omurgada yaklaşık 20–45 derece arasındaki kifotik eğrilik çoğu kişide fizyolojik kabul edilir. Ölçüm tekniğine, yaşa ve bireysel özelliklere göre normal değerlerde farklılıklar bulunabilir.

Radyografide eğriliğin normal sınırların belirgin üzerine çıkması hiperkifoz olarak değerlendirilir. Bununla birlikte yalnızca açıya bakılarak hastalık şiddeti veya tedavi gereksinimi belirlenmez.

Kifoz Türleri Nelerdir?

Postüral Kifoz

Özellikle ergenlik döneminde sık görülen, çoğunlukla yapısal kemik bozukluğu bulunmayan ve esnek olan kifoz türüdür.

Kişi dik durduğunda veya sırtüstü uzandığında eğrilik önemli ölçüde azalabilir. Genellikle ilerleyici değildir ve ciddi tıbbi sorunlara yol açmaz.

Scheuermann Kifozu

Scheuermann kifozu, genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan yapısal bir omurga deformitesidir.

Omurların ön bölümlerinin arka bölümlerine göre daha az büyümesi sonucunda bazı omurlar kama şeklini alabilir. Bu nedenle sırt eğriliği postüral kifozdan farklı olarak daha sert ve yapısal olabilir.

Kişi yalnızca “dik durarak” eğriliği tamamen düzeltemeyebilir.

Doğuştan Kifoz

Omurların anne karnındaki gelişimi sırasında oluşan yapısal sorunlara bağlıdır. Bazı omurların tam gelişmemesi veya birbirinden normal şekilde ayrılmaması nedeniyle ortaya çıkabilir.

Doğuştan kifoz çocuk büyüdükçe ilerleyebileceğinden erken yaşta takip edilmesi önemlidir.

Osteoporoza Bağlı Kifoz

Özellikle ileri yaşlarda osteoporoz nedeniyle omur gövdelerinde kompresyon kırıkları gelişebilir. Omurların ön bölümünde yükseklik kaybı meydana gelmesi sırtın giderek daha fazla öne eğilmesine neden olabilir.

Travma veya Cerrahi Sonrası Kifoz

Omurga kırıkları, bazı omurga yaralanmaları veya geçirilmiş cerrahiler sonrasında omurga diziliminin bozulmasına bağlı yapısal kifoz gelişebilir.

Kifoz Neden Olur?

Kifoz tek bir nedene bağlı değildir.

Nedenler arasında:

• Postüral alışkanlıklar
• Scheuermann hastalığı
• Doğuştan omurga gelişim bozuklukları
• Osteoporoz ve omurga kompresyon kırıkları
• Travma
• Yaşa bağlı dejeneratif değişiklikler
• Bazı nöromüsküler hastalıklar
• Geçirilmiş omurga cerrahileri

bulunabilir.

Uzun süre öne eğik oturmak özellikle gençlerde postüral yuvarlak sırt görünümüne katkıda bulunabilir; ancak Scheuermann kifozu veya doğuştan kifoz gibi yapısal deformitelerin nedeni yalnızca kötü duruş değildir.

Kifoz Belirtileri Nelerdir?

Hafif kifoz hiçbir şikâyet oluşturmayabilir.

Belirtiler eğriliğin tipine ve derecesine göre:

• Sırtın normalden daha yuvarlak görünmesi
• Omuzların öne doğru durması
• Sırt ağrısı
• Sırt kaslarında yorgunluk
• Omurga hareketlerinde sertlik
• Arka uyluk kaslarında gerginlik

şeklinde ortaya çıkabilir.

Daha ileri ve ilerleyici deformitelerde nadiren:

• Bacaklarda güç kaybı
• Uyuşma veya duyu değişiklikleri
• Yürüme sorunları
• Mesane veya bağırsak fonksiyonlarında değişiklik
• Solunum kapasitesinde azalma

görülebilir.

Kifoz Tanısı Nasıl Konur?

Değerlendirme hastanın öyküsü ve fizik muayeneyle başlar.

Muayenede:

• Omurganın yandan görünümü
• Eğriliğin esnek veya sert olması
• Omuz ve pelvis dengesi
• Kas gücü
• Duyu ve refleksler
• Yürüme

değerlendirilebilir.

Öne eğilme testi sırasında sırt konturu daha belirgin şekilde incelenebilir. Hastanın yatması veya aktif olarak dikleşmesiyle deformitenin ne kadar düzeldiği de eğriliğin esnekliği hakkında bilgi verir.

Röntgen

Ayakta çekilen omurga grafileri kifoz açısının ölçülmesini, omurların şeklini ve yapısal bozuklukların değerlendirilmesini sağlar.

Scheuermann kifozunda radyografide birbirini takip eden omurlarda öne doğru kama şeklinde deformasyonlar görülebilir.

MR veya BT Gerekir mi?

Her kifoz hastasında MR veya BT gerekmez.

Nörolojik belirti, doğuştan deformite, omurilik veya sinir basısı şüphesi, farklı bir yapısal patoloji veya cerrahi planlama söz konusuysa ileri görüntüleme kullanılabilir.

Kifoz Açısı Nasıl Ölçülür?

Kifoz derecesi ayakta çekilmiş yandan omurga grafisinde genellikle Cobb yöntemi kullanılarak ölçülür.

Ölçüm doktorun omurgadaki üst ve alt referans omurları belirleyerek bunlar arasındaki açıyı hesaplamasına dayanır.

Bir açının “yüksek” olması tek başına cerrahi gerektiği anlamına gelmez. Aynı açı farklı yaşlarda ve farklı kifoz türlerinde farklı klinik anlam taşıyabilir.

Kifoz Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi kifozun türüne, eğriliğin derecesine, yaşa, büyümenin devam edip etmediğine ve hastanın belirtilerine göre belirlenir.

Seçenekler arasında:

• Takip ve gözlem
• Egzersiz ve fizik tedavi
• Uygun hastalarda korse
• Ağrı kontrolü
• Osteoporoz gibi altta yatan hastalıkların tedavisi
• Seçilmiş ileri durumlarda cerrahi

yer alabilir.

Egzersiz Kifozu Düzeltebilir mi?

Egzersizin etkisi kifozun türüne göre değişir.

Postüral kifozda sırt ve gövde kaslarını güçlendiren, postür farkındalığını geliştiren ve hareketliliği destekleyen egzersizler görünümün ve şikâyetlerin düzelmesine yardımcı olabilir.

Scheuermann kifozu gibi yapısal kifozlarda egzersiz ağrı, kas dayanıklılığı, postür ve hareket kabiliyetini geliştirebilir; ancak omurların yapısal kama deformasyonunu tek başına ortadan kaldırmaz.

Kifozda Korse Ne Zaman Kullanılır?

Korse özellikle büyümesi devam eden Scheuermann kifozlu çocuk ve ergenlerde seçilmiş durumlarda kullanılabilir.

Korse kararı:

• Eğriliğin derecesine
• İlerleme gösterip göstermediğine
• Kalan büyüme süresine
• Ağrı ve klinik bulgulara

göre verilir.

Korse tedavisi uzman hekim takibinde yapılmalıdır. Korse türü ve günlük kullanım süresi hastaya göre değişir.

İskelet gelişimini tamamlamış yetişkinlerde korse genellikle yapısal eğriliği kalıcı olarak düzeltmek amacıyla kullanılmaz.

Kifozda Ne Zaman Ameliyat Gerekir?

Kifoz hastalarının çoğunda ameliyat gerekmez.

Cerrahi özellikle:

• Ciddi ve ilerleyici yapısal eğrilik
• Cerrahi dışı tedaviye rağmen devam eden önemli ağrı
• Belirgin fonksiyon kaybı
• Nörolojik bası bulguları
• Ciddi deformite
• Bazı doğuştan kifoz türleri

gibi durumlarda değerlendirilebilir.

Scheuermann kifozunda bazı kılavuz ve uzman kaynaklarında 70–75 derecenin üzerindeki eğriliklerde cerrahi değerlendirme gündeme gelebileceği belirtilmektedir. Bununla birlikte bazı uzman merkezler özellikle 80–90 dereceyi aşan, ilerleyici ve sık ağrı oluşturan deformitelerde cerrahiyi daha güçlü şekilde değerlendirmektedir.

Kifoz Ameliyatı Nasıl Yapılır?

İleri yapısal kifozlarda en sık kullanılan yöntemlerden biri omurganın belirli seviyelerde düzeltilerek spinal füzyon ile sabitlenmesidir.

Cerrahide vida ve rod sistemleri kullanılabilir. Sert deformitelerde omurganın kontrollü olarak düzeltilebilmesi için osteotomi gibi ek kemik işlemleri gerekebilir.

Cerrahi tekniğin kapsamı deformitenin yapısına göre kişiye özel belirlenir.

İleri Yaşta Kifoz ve Osteoporoz İlişkisi Nedir?

İleri yaşlarda artan sırt eğriliğinin önemli nedenlerinden biri osteoporotik omurga kırıkları olabilir.

Osteoporoz kemiklerin dayanıklılığını azaltarak omur gövdelerinde kompresyon kırıklarına yol açabilir. Bir veya birden fazla omurun ön bölümünün çökmesi omurganın giderek daha öne eğilmesine neden olabilir.

Bu nedenle özellikle ileri yaşta yeni gelişen:

• Boy kısalması
• Artan kamburluk
• Ani sırt ağrısı

osteoporoz ve omurga kırığı açısından değerlendirilmelidir.

Osteoporoz tedavisi mevcut yapısal kifozu tamamen düzeltmeyebilir; ancak yeni kırık riskini azaltmak ve kemik sağlığını korumak açısından önemlidir.

Kifozdan Korunmak Mümkün müdür?

Her kifoz türü önlenemez.

Örneğin Scheuermann kifozu veya doğuştan kifoz yalnızca duruş alışkanlıklarıyla engellenebilecek hastalıklar değildir.

Bununla birlikte omurga ve kemik sağlığını desteklemek için:

• Düzenli fiziksel aktivite
• Sırt ve gövde kaslarının güçlendirilmesi
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak
• Çalışma ortamının ergonomik düzenlenmesi
• Yeterli ve dengeli beslenme
• Kemik sağlığı için uygun kalsiyum ve D vitamini alımının sağlanması
• Sigara kullanımından kaçınmak
• Osteoporoz riski bulunan kişilerde gerekli tarama ve tedavilerin yapılması

yararlı olabilir.

Ancak kalsiyum veya D vitamini desteği herkes için otomatik olarak gerekli değildir. Takviye ihtiyacı beslenme, yaş, risk faktörleri ve hekim değerlendirmesine göre belirlenmelidir.

Kifoz İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Özellikle:

• Çocuğun veya ergenin sırtında belirgin yuvarlaklaşma fark edilmesi
• Eğriliğin giderek artması
• Dik durmakla sırt eğriliğinin düzelmemesi
• Devam eden sırt ağrısı
• Ani boy kısalması veya ileri yaşta artan kamburluk
• Bacaklarda güç veya duyu değişikliği
• Yürümede bozulma

durumlarında omurga değerlendirmesi uygun olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Kifoz Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
2. American Academy of Orthopaedic Surgeons. Kyphosis (Roundback) of the Spine
3. Scoliosis Research Society. Kyphosis
4. Scoliosis Research Society. Scheuermann's Kyphosis
5. NHS. Kyphosis