Glokom (Göz Tansiyonu) Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Glokom Nedir?

Glokom, gözü beyne bağlayan optik sinirde ilerleyici hasara yol açabilen bir grup göz hastalığının genel adıdır.

Optik sinir hasarı ilerledikçe görme alanında kalıcı kayıplar meydana gelebilir. Hastalık tedavi edilmediğinde ileri evrelerde ciddi görme kaybı ve körlüğe kadar ilerleyebilir.

Göz içi basıncının yüksek olması glokom için en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir. Bununla birlikte glokom yalnızca yüksek göz tansiyonu olan kişilerde görülmez.

Göz Tansiyonu ile Glokom Aynı Şey midir?

Hayır.

Göz içi basıncı, gözün içindeki sıvının oluşturduğu basıncı ifade eder. Glokom ise optik sinirde karakteristik yapısal ve fonksiyonel hasarla seyreden bir hastalık grubudur.

Göz içi basıncı yüksek olduğu halde optik sinir ve görme alanında glokom hasarı bulunmayan durum oküler hipertansiyon olarak adlandırılabilir.

Buna karşılık göz içi basıncı istatistiksel olarak normal kabul edilen aralıklarda olsa bile glokomatöz optik sinir hasarı gelişebilir. Bu durum normal tansiyonlu glokom olarak adlandırılır.

Glokomun Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen açık açılı glokom genellikle erken dönemde belirti oluşturmaz.

Optik sinir hasarı ilerledikçe çoğunlukla önce çevresel, yani periferik görme alanında kayıplar oluşur. Bu değişiklikler yavaş geliştiği için hasta görmesinin azaldığını uzun süre fark etmeyebilir.

İleri evrelerde:

• Çevresel görmede daralma
• Görme alanında kör noktalar
• İleri hastalıkta merkezi görmenin etkilenmesi
• Günlük yaşamda nesnelere çarpma veya çevredeki objeleri fark etmede güçlük

görülebilir.

Göz ağrısı ve kızarıklık kronik açık açılı glokomun tipik erken belirtileri değildir. Bu bulgular özellikle akut açı kapanması gibi farklı bir glokom tablosunda önem kazanır.

Glokom Çeşitleri Nelerdir?

Glokom tek bir hastalık değildir. Başlıca gruplar arasında:

• Primer açık açılı glokom
• Normal tansiyonlu glokom
• Primer açı kapanması ve açı kapanması glokomu
• Sekonder glokomlar
• Konjenital ve çocukluk çağı glokomları

yer alır.

Sekonder glokomlar; göz travması, inflamasyon, bazı göz hastalıkları veya kortikosteroid gibi ilaçlara bağlı olarak gelişebilir.

Açık Açılı Glokom Nedir?

Primer açık açılı glokom, en sık görülen glokom türlerinden biridir.

Gözün ön kamarasındaki sıvının dışarı aktığı drenaj açısı anatomik olarak açık olmasına rağmen sıvının trabeküler ağdan dışarı akışına karşı direnç artabilir.

Göz içi basıncı yüksek olabilir ancak glokom tanısı yalnızca basınç değerine dayanmaz.

Hastalık genellikle yavaş ilerler ve erken evrelerde ağrı veya belirgin görme şikâyeti oluşturmaz.

Normal Tansiyonlu Glokom Nedir?

Normal tansiyonlu glokomda göz içi basıncı klasik olarak yüksek kabul edilen değerlerin altında olabilir ancak optik sinirde glokoma özgü ilerleyici hasar ve görme alanı kaybı bulunur.

Bu durum, yalnızca göz tansiyonunun ölçülmesinin glokomu dışlamak için yeterli olmadığını gösterir.

Tedavide yine göz içi basıncının hastaya özgü hedef değerin altına düşürülmesi hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak için kullanılabilir.

Açı Kapanması Glokomu Nedir?

Açı kapanmasında iris, göz içi sıvısının trabeküler ağa ulaşmasını engelleyecek şekilde drenaj açısını daraltabilir veya kapatabilir.

Bazı kişilerde açı kapanması yavaş ve kronik seyredebilir. Ancak akut açı kapanması göz içi basıncının hızla yükseldiği acil bir tablodur.

Akut açı kapanmasında:

• Ani ve şiddetli göz ağrısı
• Gözde kızarıklık
• Ani bulanık görme
• Işıkların çevresinde renkli halkalar veya hareler
• Baş ağrısı
• Bulantı ve kusma

görülebilir.

Glokom Risk Faktörleri Nelerdir?

Risk faktörleri glokomun türüne göre değişebilmekle birlikte:

• Yüksek göz içi basıncı
• İleri yaş
• Birinci derece akrabalarda glokom öyküsü
• İnce merkezi kornea
• Yüksek miyopi gibi belirli kırma kusurları
• Uzun süreli veya yüksek doz kortikosteroid kullanımı
• Bazı göz travmaları ve göz hastalıkları

arasında sayılabilir.

Kişinin glokom açısından ne sıklıkta kontrol edilmesi gerektiği yaşı, aile öyküsü, göz yapısı, göz içi basıncı ve diğer risk faktörlerine göre göz hekimi tarafından belirlenebilir.

Glokom Tanısı Nasıl Konur?

Tek başına göz tansiyonu ölçümü glokom tanısı koymak veya glokomu dışlamak için yeterli değildir.

Glokom değerlendirmesinde hastaya göre:

• Tonometri: Göz içi basıncı ölçümü
• Optik sinir başı değerlendirmesi: Glokoma özgü yapısal değişikliklerin araştırılması
• OCT: Retina sinir lifi ve ganglion hücre tabakalarının değerlendirilmesi
• Görme alanı testi: Fonksiyonel görme kayıplarının saptanması
• Gonioskopi: Gözün drenaj açısının açık veya dar olup olmadığının değerlendirilmesi
• Pakimetri: Merkezi kornea kalınlığının ölçülmesi
• Genişletilmiş göz dibi muayenesi

kullanılabilir.

Tanının yanı sıra hastalığın zaman içinde ilerleyip ilerlemediğini anlamak için OCT ve görme alanı gibi testlerin belirli aralıklarla tekrarlanması gerekebilir.

OCT ve Görme Alanı Testi Neden Yapılır?

Optik Koherens Tomografi (OCT), optik sinir çevresindeki retina sinir lifi tabakasını ve retinal ganglion hücrelerini yüksek çözünürlükle incelemeye yardımcı olur.

Görme alanı testi ise hastanın merkezi ve çevresel görme alanındaki fonksiyonel kayıpları ölçer.

Bu iki yöntem birbirinin alternatifi değildir. Biri yapısal, diğeri fonksiyonel hasarı değerlendirmeye yardımcı olur ve glokom takibinde birlikte kullanılabilir.

Glokom Nasıl Tedavi Edilir?

Glokom tedavisinin temel amacı mevcut görmeyi korumak ve optik sinir hasarının ilerleme hızını azaltmaktır.

Bugün için tedavide kanıtlanmış temel yaklaşım göz içi basıncının hastaya özgü uygun hedef düzeye düşürülmesidir.

Tedavi seçenekleri:

• Göz damlaları
• Lazer tedavileri
• Trabekülektomi gibi filtrasyon cerrahileri
• Glokom drenaj implantları
• Seçilmiş hastalarda minimal invaziv glokom cerrahileri

şeklinde olabilir.

Hangi tedavinin seçileceği glokomun tipi, hastalığın evresi, hedef göz içi basıncı, hastanın yaşı, diğer göz hastalıkları ve tedaviye uyum gibi faktörlere göre belirlenir.

Glokom Damlaları Nasıl Etki Eder?

Glokom damlaları göz içindeki sıvının üretimini azaltarak veya sıvının gözden dışarı akışını artırarak göz içi basıncının düşmesine yardımcı olabilir.

Prostaglandin analogları, beta blokerler, karbonik anhidraz inhibitörleri ve diğer ilaç grupları hastanın durumuna göre kullanılabilir.

Damlaların reçete edildiği şekilde düzenli kullanılması önemlidir. Hasta kendisini iyi hissettiği veya görmesinde değişiklik fark etmediği için tedaviyi kendi kendine kesmemelidir.

Glokomda Lazer Tedavisi Nedir?

Selektif lazer trabeküloplasti (SLT), özellikle açık açılı glokom veya oküler hipertansiyonda göz içi sıvısının trabeküler ağdan dışarı akışını artırmak amacıyla kullanılabilir.

Lazer yalnızca “damlalar işe yaramazsa” kullanılan bir yöntem değildir. Güncel kılavuzlarda bazı açık açılı glokom ve oküler hipertansiyon hastalarında başlangıç tedavisi seçeneklerinden biri olarak değerlendirilebilir.

Açı kapanması hastalarında ise farklı bir lazer yöntemi olan lazer periferik iridotomi kullanılabilir.

Glokom Cerrahisi Ne Zaman Gerekir?

İlaç veya lazer tedavileriyle hedef göz içi basıncına ulaşılamaması, hastalığın tedaviye rağmen ilerlemesi veya başlangıçta çok ileri glokom bulunması gibi durumlarda cerrahi tedavi değerlendirilebilir.

Trabekülektomi, drenaj implantları ve seçilmiş hastalarda minimal invaziv glokom cerrahileri göz içi basıncını düşürmek için kullanılan yöntemler arasındadır.

Glokom cerrahisinin amacı mevcut optik sinir hasarını geri çevirmek değil, kalan görmenin korunmasına yardımcı olacak düzeyde göz içi basıncını kontrol etmektir.

Glokomda Kaybedilen Görme Geri Gelir mi?

Glokomun optik sinirde oluşturduğu kalıcı hasara bağlı görme kaybı günümüzde genellikle geri döndürülemez.

Bu nedenle tedavinin amacı kaybedilmiş görmeyi geri getirmekten çok mevcut görmeyi korumak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaktır.

Erken tanı bu nedenle önemlidir.

Hangi Glokom Belirtileri Acildir?

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Glokom (Göz Tansiyonu) Nedir?
2. National Eye Institute. Glaucoma
3. National Institute for Health and Care Excellence. Glaucoma: Diagnosis and Management