Hamilelikte Aşerme Nedir? Neden Olur ve Ne Zaman Başlar?

Aşerme, gebelik sırasında belirli bir yiyecek, içecek, tat veya yiyecek kombinasyonuna karşı ortaya çıkan yoğun ve belirgin isteği tanımlamak için kullanılan bir ifadedir.

Bazı anne adaylarında tatlı, ekşi, tuzlu veya belirli bir yiyeceğe yönelik güçlü istekler gelişebilirken, bazı kişiler gebelik boyunca belirgin bir aşerme yaşamayabilir.

Aşermenin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Gebelikte değişen tat ve koku algısı, hormonal değişiklikler, psikolojik ve çevresel faktörler ile kültürel beklentilerin birlikte rol oynayabileceği düşünülmektedir.

Aşerme çoğu zaman gebeliğin normal deneyimlerinden biri olabilir. Ancak aşerilen yiyeceklerin dengeli beslenmenin önüne geçmesi veya toprak, kil, tebeşir gibi besin olmayan maddelere karşı istek gelişmesi ayrıca değerlendirilmelidir.

Aşerme Nedir?

Aşerme, sıradan açlıktan farklı olarak belirli bir yiyeceğe veya tada yönelik yoğun istek şeklinde ortaya çıkabilir.

Anne adayı daha önce sık tüketmediği veya sevmediği bir yiyeceği isteyebilir. Bunun tersine, gebelik öncesinde sevdiği bazı yiyeceklerin kokusuna veya tadına karşı yiyecek tiksinmesi de gelişebilir.

Bu değişikliklerin şiddeti ve süresi kişiden kişiye farklıdır.

Aşerme Ne Zaman Başlar?

Aşermenin başlangıç zamanı her gebede aynı değildir.

Araştırmalarda aşermelerin sıklıkla ilk trimesterin sonlarına doğru ortaya çıktığı, ikinci trimesterde daha belirgin hale gelebildiği ve gebeliğin ilerleyen dönemlerinde azalabildiği bildirilmiştir.

Bununla birlikte aşerme gebeliğin herhangi bir döneminde başlayabilir ve bazı anne adaylarında doğuma kadar devam edebilir.

Hiç aşermemek de normaldir.

Aşerme Neden Olur?

Gebelikte aşermenin tek ve kesin olarak kanıtlanmış bir nedeni bulunmamaktadır.

Öne sürülen mekanizmalar arasında:

• Hormonal değişiklikler: Gebelik sırasında değişen hormon düzeylerinin iştah, tat ve koku algısını etkileyebileceği düşünülmektedir.
• Tat ve koku algısındaki değişiklikler: Bazı kokular daha yoğun algılanabilir, sevilen yiyecekler rahatsız edici hale gelebilir veya farklı tatlar daha çekici bulunabilir.
• Bulantı ve yiyecek tiksinmeleri: Özellikle gebeliğin erken döneminde bulantı ve koku hassasiyeti, tüketilebilen yiyeceklerin değişmesine yol açabilir.
• Psikolojik ve duygusal faktörler: Stres, rahatlama ihtiyacı, alışkanlıklar ve belirli yiyeceklerle kurulan olumlu duygusal ilişkiler etkili olabilir.
• Kültürel ve çevresel faktörler: Gebelikte hangi yiyeceklerin “aşerildiğine” ilişkin beklentiler toplumlar arasında farklılık gösterebilir.

Bu faktörlerin hiçbiri bütün gebelik aşermelerini tek başına açıklamamaktadır.

Her Hamile Aşerir mi?

Hayır. Aşerme gebelikte sık görülebilir ancak her anne adayında ortaya çıkmaz.

Bazı kişiler gebelik boyunca çok belirgin yiyecek istekleri yaşarken bazıları yalnızca hafif değişiklikler fark eder; bazı gebelerde ise hiç aşerme olmayabilir.

Aşermenin olmaması gebeliğin sağlıksız olduğu veya bebeğin herhangi bir besin maddesinden yoksun kaldığı anlamına gelmez.

Hamilelikte Hormonal Değişimler ve Tat-Koku Hassasiyeti

Gebelik sırasında hormonal ve fizyolojik değişiklikler tat, koku, iştah ve yiyeceklere verilen tepkiyi değiştirebilir.

Anne adayı:

• Bazı kokulara karşı normalden daha hassas olabilir.
• Daha önce sevdiği bir yiyecekten rahatsız olabilir.
• Belirli tatlara yönelik yoğun istek geliştirebilir.
• Bulantı nedeniyle daha sınırlı sayıda yiyeceği tolere edebilir.

Bu nedenle aşerme ve yiyecek tiksinmeleri gebeliğin aynı döneminde birlikte görülebilir.

Aşerme Vitamin veya Mineral Eksikliği Belirtisi midir?

Gebelikte belirli yiyeceklerin aşerilmesinin her zaman belirli bir vitamin veya mineral eksikliğini gösterdiği düşüncesini destekleyen güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır.

Örneğin:

• Et aşermek otomatik olarak demir eksikliği anlamına gelmez.
• Süt ürünleri aşermek tek başına kalsiyum eksikliğini göstermez.
• Çikolata aşermek belirli bir mineral eksikliğinin tanısı değildir.

Gebelikte demir ve diğer besin öğelerine ihtiyaç artabilir ancak eksiklik şüphesi kişinin belirtileri, gebelik takibi ve gerektiğinde laboratuvar testleriyle değerlendirilmelidir.

Bunun önemli bir istisnası, besin olmayan maddelere yönelik istektir. Özellikle sürekli buz yeme veya çiğneme isteği demir eksikliğiyle ilişkili olabilen pika davranışlarından biri olabilir.

Aşerme ile Pika Arasındaki Fark Nedir?

Gebelikte yiyecek aşermek ile pika aynı durum değildir.

Normal aşermede yenilebilir gıdalara karşı yoğun istek gelişir.

Pikada ise kişinin:

• Toprak
• Kil
• Tebeşir
• Boya parçaları
• Kağıt
• Nişasta
• Buz

gibi besin olmayan veya besleyici değeri bulunmayan maddeleri yeme isteği ve davranışı görülebilir.

Hamilelikte Aşerme Nasıl Yönetilir?

Aşerilen yiyecek gebelikte tüketilmesi güvenli bir gıdaysa, dengeli beslenmenin bir parçası olacak şekilde makul miktarda tüketilebilir.

Temel amaç aşermeyi tamamen ortadan kaldırmak değil, anne ve bebeğin ihtiyaç duyduğu besin öğelerini sağlayan dengeli beslenme düzenini korumaktır.

Porsiyona Dikkat Edin

Tatlı, çikolata, hamur işi, kızartma veya yüksek kalorili yiyeceklere karşı yoğun istek varsa bunların ana öğünlerin ve besleyici gıdaların yerini almaması önemlidir.

Daha Dengeli Alternatifler Seçin

Aşerilen yiyeceğin niteliğine göre daha dengeli alternatifler tercih edilebilir.

Örneğin tatlı isteğinde porsiyon kontrolü yapılabilir ve günlük beslenmede meyve, yoğurt gibi besleyici seçeneklere de yer verilebilir.

Düzenli Öğün Düzeni Oluşturun

Uzun süre aç kalmak yerine kişiye uygun düzenli öğün ve ara öğün planlaması, dengeli beslenmenin sürdürülmesine yardımcı olabilir.

Gebelik Takibinizi Aksatmayın

Demir eksikliği, gestasyonel diyabet, aşırı veya yetersiz kilo alımı gibi durumlarda beslenme önerileri kişiye göre değişebileceğinden rutin gebelik kontrolleri önemlidir.

Aşerilen Her Yiyecek Gebelikte Tüketilebilir mi?

Hayır. Bir yiyeceğin aşeriliyor olması gebelik açısından güvenli olduğu anlamına gelmez.

Gebelikte gıda güvenliği kurallarına uyulmaya devam edilmelidir.

Özellikle:

• Pastörize edilmemiş süt ve riskli pastörize edilmemiş süt ürünlerinden kaçınılmalıdır.
• Çiğ veya yeterince pişmemiş et, tavuk, balık, kabuklu deniz ürünleri ve yumurta tüketilmemelidir.
• Sebze ve meyveler uygun şekilde yıkanmalıdır.
• Gıda güvenliği açısından riskli ürünler aşerilse bile tüketilmemelidir.
• Alkol gebelikte tüketilmemelidir.

Gebelikte özel bir “aşerme diyeti” gerekli değildir. Günlük beslenmede sebze ve meyveler, uygun protein kaynakları, tam tahıllar veya diğer sağlıklı karbonhidrat kaynakları ve uygun süt ürünleri ya da alternatiflerini içeren dengeli bir plan hedeflenmelidir.

Aşerme İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşerme çoğu zaman gebeliğin normal bir parçası olarak yönetilebilir. Ancak aşağıdaki durumlarda Kadın Hastalıkları ve Doğum hekiminizle görüşmeniz önerilir:

• Toprak, kil, tebeşir, boya, kağıt veya başka besin olmayan maddeleri yeme isteği bulunuyorsa
• Sürekli ve yoğun buz yeme veya çiğneme isteği varsa
• Aşerme nedeniyle dengeli beslenme sürdürülemiyorsa
• Yiyecek tiksinmeleri nedeniyle yeterli besin veya sıvı alınamıyorsa
• Yoğun kusma nedeniyle yiyecek veya sıvılar tutulamıyorsa
• Belirgin halsizlik, solukluk, baş dönmesi veya demir eksikliğini düşündürebilecek yakınmalar varsa
• Gebelik şekeri veya gebelikte kilo alımı konusunda takip gerekiyorsa

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynakça

1. Academic Hospital. Aşerme: Hamilelikte Neden Aşerilir? Her Hamile Aşerir Mi?
2. NHS. 5 Weeks Pregnant – Food Cravings
3. NHS. Healthy Eating in Pregnancy
4. Orloff NC, Hormes JM. Pickles and Ice Cream! Food Cravings in Pregnancy: Hypotheses, Preliminary Evidence, and Directions for Future Research
5. Blau LE, et al. Women's Experience and Understanding of Food Cravings in Pregnancy
6. U.S. Food and Drug Administration (FDA). Food Safety for Pregnant Women and Their Unborn Babies
7. Miao D, et al. A Meta-Analysis of Pica and Micronutrient Status