WhatsApp
Büyüme Döneminde Kemik ve Eklem Sağlığı
Oluşturulma: · Son Güncelleme: · Academic Hospital Web ve Yayın Kurulu Tarafından Hazırlanmıştır.
Çocuk Ortopedisi, yenidoğanlıktan ergenliğin sonuna kadar kemik, eklem, kas ve tendon hastalıklarının tanısını, konservatif tedavisini ve cerrahi yönetimini yürüten pediatrik ortopedi uzmanlık birimidir. Büyüyen iskelet erişkin anatomisinden farklı biyolojik ve biyomekanik özellikler taşıdığından tanı ve tedavi yaklaşımları büyüme potansiyeli korunarak planlanmaktadır. Academic Hospital Çocuk Ortopedisi Birimi, kalça ultrasonografisinden büyüme kıkırdağını koruyan cerrahi tekniklere kadar geniş bir yelpazede çocukları en uygun tedavi yöntemiyle buluşturmaktadır.
İçindekiler
Çocuk Ortopedisi Nedir?
Çocuk Ortopedisi, doğumdan iskeletin olgunlaşma döneminin tamamlanmasına kadar süren süreçte kemik, eklem, kas ve bağ dokusu hastalıklarının değerlendirilip tedavi edildiği pediatrik ortopedi uzmanlık dalıdır. Çocuk iskeleti gelişen büyüme kıkırdakları ile dinamik bir yapıya sahiptir; bu nedenle kırıkların iyileşme hızı, deformitelerin kendiliğinden düzelme kapasitesi ve cerrahi zamanlaması erişkinlerden belirgin biçimde farklılaşır. Birimimizde gelişimsel kalça displazisi, doğumsal ayak deformiteleri, skolyoz, Perthes hastalığı ve büyüme kıkırdağını tutan kırıklar gibi hem tanıda hem tedavide özel deneyim gerektiren durumlar ele alınmaktadır. Tedavi kararları, büyümenin ne yönde devam edeceği öngörülerek verilir; böylece uzun vadeli fonksiyonel sonuçlar güvence altına alınır.
Hangi Hastalıklar ve Durumlar Tedavi Edilir?
- Gelişimsel kalça displazisi (GKD): Doğumdan erken çocukluk dönemine kadar kalça ekleminin yanlış gelişimi; tanıda ultrasonografi, tedavide Pavlik bandajı veya cerrahi yöntemler kullanılır
- Doğumsal çarpık ayak (pes ekinovarus): Ponseti yöntemi ile seri alçı uygulamaları ve gerektiğinde minimal cerrahi müdahale
- Skolyoz: Omurganın eğriliği; adolesan idiopatik skolyoz, erken başlangıçlı skolyoz ve nöromusküler skolyoz
- Perthes hastalığı (Legg-Calve-Perthes): Femur başında kan akımının geçici olarak bozulmasına bağlı kemik nekrozu; yaşa göre konservatif veya cerrahi yönetim
- Femoral epifiz kayması (Slipped Capital Femoral Epiphysis: SCFE): Ergenlik döneminde büyüme kıkırdağı üzerinden femur başının kaydığı tablonun acil cerrahi tedavisi
- Büyüme kıkırdağı (fizis) kırıkları: Erişkin kırıklarından farklı değerlendirme ve tedavi gerektiren çocukluk kırıkları; büyüme plağı hasarını önlemek için dikkatli yaklaşım
- Bacak uzunluk farkı: Konjenital veya kazanılmış nedenlere bağlı uzunluk asimetrisinin konservatif ve cerrahi yönetimi
- Yürüyüş bozuklukları ve düz tabanlık: Fizyolojik ve patolojik ayrımın yapılması; parmak ucunda yürüme, içe basma (in-toeing) ve topallama nedenlerin araştırılması
- Serebral palsi ilişkili ortopedik sorunlar: Spastik kalça çıkığı, diz fleksiyon kontraktürü ve yürüyüş sorunlarının cerrahi ve ortez yönetimi
- Çocuklarda kemik enfeksiyonları (osteomiyelit ve septik artrit): Acil tanı ve tedavi gerektirir; cerrahi drenaj ve uzun süreli antibiyotik tedavisi
- Çocuklarda spor yaralanmaları: Avülsiyon kırıkları, apofizit (Osgood-Schlatter hastalığı) ve büyüme kıkırdağına binen aşırı yük yaralanmaları
- Kemik tümörleri ve benzeri lezyonlar: Basit kemik kisti, aneurysmal bone cyst ve benign tümöral lezyonların izlem ve tedavisi
Ne Zaman Başvurmalısınız?
Çocuğunuzda aşağıdaki durumlardan herhangi biri gözlemleniyorsa Çocuk Ortopedisi Birimi'ne danışmanız önerilir.
- Topallama, koşarken belirgin zorlanma veya yürüyüş biçiminde ani değişiklik
- Kalça, diz veya ayak bileğinde ağrı, özellikle gece ağrısı veya aktiviteyle artan ağrı
- Sırt eğriliği, omuz yükseklik farkının dikkat çekmesi
- Ayak deformitesi: Yenidoğanda çarpık ayak görünümü, parmak ucunda yürüme veya aşırı düz tabanlık
- Düşme, çarpma ya da sakatlık sonrası şişlik, deformite veya ağrılı hareket kısıtlılığı
- Kalça muayenesinde klik sesi veya bacakların eşit uzunlukta olmadığı hissi; bebeklerde bez değiştirirken bir bacağın kısıtlı açıldığının fark edilmesi
- Ateş eşliğinde eklem şişliği ve üzerine basamama: Septik artrit açısından acil değerlendirme gerektirir
- Çocukluk döneminde geçirilen kırığın hatalı kaynamış olduğunun düşünülmesi
Tanı ve Teşhis Yöntemleri
Çocuk Ortopedisinde tanı yaşa özgü değerlendirme araçları ile gerçekleştirilir.
| Yöntem | Ne için kullanılır |
|---|---|
| Nöromusküler değerlendirme, eklem hareket açıklığı ölçümü, skolyoz Adams ileri eğilme testi ve kalça muayenesi (Ortolani-Barlow manevraları) içerir | |
| Graf sınıflamasına göre GKD tanısında yenidoğan ve süt çocuğu döneminin tercih edilen yöntemi; radyasyon içermez | |
| Çocuğun yaşına ve büyüme dönemine göre büyüme kıkırdaklarını değerlendiren grafilerin yorumlanması; kırık, displazi ve deformitelerin görüntülenmesi | |
| Eklem kıkırdağı, büyüme kıkırdağı hasarı, kas dokusu ve kemik iliği tutulumunu değerlendirmek için kullanılır | |
| Karmaşık kırıklarda ve cerrahi planlama gerektiren deformitelerde kemik yapısının üç boyutlu görüntülenmesi | |
| Serebral palsi, santral sinir sistemi tutulumu veya karmaşık yürüyüş bozukluklarının nesnel değerlendirilmesi | |
| Enfeksiyon (CRP, sedimantasyon, beyaz küre sayısı, eklem sıvısı kültürü) veya metabolik kemik hastalığı (D vitamini, kalsiyum, fosfor, ALP) araştırması | |
| Risser evresi ve kemik yaşı ile büyüme potansiyelinin tahmin edilmesi; skolyoz ilerlemesini öngörmede temel araçtır |
Tedavi Yaklaşımları
Tedavi seçeneği, hastalığın türüne, çocuğun yaşına ve büyüme potansiyeline göre konservatif veya cerrahi olarak belirlenir.
| Tedavi | Kapsam ve uygulama |
|---|---|
| Hafif yürüyüş bozuklukları, küçük bacak uzunluk farkları ve fizyolojik düz tabanlık gibi durumlarda spontan düzelme beklenerek büyüme boyunca izlenir | |
| Doğumsal çarpık ayak tedavisinde altın standart; haftalık alçı değişimleriyle ayağın doğal pozisyona getirilmesi ve ardından aşilotomi uygulanabilir. | |
| GKD'nin erken dönem tedavisinde kalça eklemini doğru pozisyonda tutarak gelişmesini sağlar | |
| Büyüme kıkırdağı kırıklarında, GKD kapalı redüksiyonunda ve bazı kırık tiplerinde kullanılan birincil tedavi | |
| Skolyozda Cobb açısı yirmi beş ile kırk beş derece arasında olan ve büyümesi süren çocuklarda eğriliğin ilerlemesini önlemek için gün içinde uzun süreli korse uygulaması | |
| Kas güçlendirme, esneklik çalışmaları ve postür eğitimi ile desteklenen konservatif yönetim | |
| Epifiz üzerinde minimal hasarla yapılan tespit, osteotomi ve deformite düzeltmeleri; erişkin cerrahi tekniklerinden farklı protokoller gerektirir | |
| Kırk beş derecenin üzerinde ilerleyici eğriliklerde omurga füzyonu veya büyüme yönlendirici implant sistemleri (büyüme çubukları) | |
| Tek aşamada çoklu kas-tendon uzatmaları (SEMLS: Single Event Multilevel Surgery) ve kalça kapsülotomisi ile fonksiyonel yürüyüşün iyileştirilmesi | |
| Cerrahi sonrasında fizik tedavi, ergoterapi ve gerektiğinde çocuk gelişim uzmanıyla yürütülen kapsamlı iyileşme programı |
Academic Hospital Çocuk Ortopedisi Birimi için randevu: 444 0 353
Randevu AlAcademic Hospital'da Çocuk Ortopedisi
Academic Hospital Çocuk Ortopedisi Birimi, yenidoğan döneminden ergenliğin sonuna kadar kemik, eklem ve kas sorunlarının değerlendirilmesini ve tedavisini çocuğun büyüme sürecini gözeterek planlar. Tanı ve tedavi sürecinde gerektiğinde aşağıdaki birimlerle birlikte çalışılır:
- Ortopedi ve Travmatoloji: iskelet olgunluğuna ulaşan gençlerde erişkin ortopedik takibe geçiş ve travma cerrahisi
- Skolyoz ve Omurga Merkezi: ilerleyici omurga eğriliklerinde korse ve cerrahi tedavinin birlikte planlanması
- Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları: yenidoğan kalça muayenesi, büyüme takibi ve ilk değerlendirme
- Çocuk Nörolojisi: serebral palsi ve nöromusküler hastalıklara bağlı ortopedik sorunlarda ortak izlem
- Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon: konservatif tedavi sürecinde ve ameliyat sonrasında rehabilitasyon programı
- Çocuk Romatolojisi: eklem şişliği ve topallamanın romatolojik nedenlerinin ayırt edilmesi
- Radyoloji: direkt röntgen, MR ve BT incelemeleri
Sık Sorulan Sorular
Kaynakça
Bu sayfada çocukluk çağı kemik ve eklem hastalıkları, tanı yöntemleri ve tedavi yaklaşımları hakkında verilen genel bilgiler aşağıdaki güvenilir sağlık kaynaklarıyla desteklenmiştir.
- Pediatric Orthopaedic Society of North America (POSNA), "Study Guide", posna.org
- American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) OrthoInfo, "Developmental Dislocation of the Hip", orthoinfo.aaos.org
- NHS, "Scoliosis: Diagnosis and Treatment", nhs.uk
- Dobbs MB, Gurnett CA, "Genetics of Clubfoot", J Pediatr Orthop B. 2012, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.
Bölüm Doktorlarımız
