WhatsApp
Erkek Üreme Sağlığı ve Cinsel Sağlık Programları
Oluşturulma: · Son Güncelleme: · Academic Hospital Web ve Yayın Kurulu Tarafından Hazırlanmıştır.
Academic Hospital Androloji, erkeklerde üreme kapasitesini, hormonal dengeyi ve cinsel sağlığı etkileyen durumları bütüncül bir süreç yaklaşımıyla ele alır. Semen analizi ve genetik tetkikten sperm geri kazanım yöntemlerine, hipogonadizm yönetiminden cinsel sağlık danışmanlığına kadar uzanan bu süreç; üroloji, endokrinoloji ve iç hastalıkları birimleriyle koordineli uzman ekip tarafından yürütülür. Her hasta için ayrı bir değerlendirme ve izleme planı oluşturulur.
İçindekiler
Androloji Nedir?
Androloji, erkeklere özgü üreme sistemi ve hormonal sağlık sorunlarını değerlendiren, bireysel programlar geliştiren tıbbi uzmanlık alanıdır. Ürolojinin alt dalı olmakla birlikte endokrinoloji ve üreme tıbbıyla yakın koordinasyon içinde çalışır. Odaklandığı alanlar arasında testis fonksiyonları, sperm üretimi ve kalitesi, hipotalamus-hipofiz-gonad ekseni, varikosel, ejakülasyon bozuklukları ve organik kaynaklı erektil disfonksiyon yer alır. Androloji ayrıca cinsel sağlık danışmanlığı hizmeti de sunar; bu kapsamda bireyin ve çiftin tüm süreci anlayarak katılımı sağlanır.
Kimler Başvurmalı? Hangi Durumlar Ele Alınır?
Başvurması önerilen erkekler ve çiftler ile ele alınan durumlar şunlardır:
- Erkek infertilitesi: Sperm sayısı, hareketliliği (motilite) veya morfolojisinde bozukluk saptanan ya da saptanmadan gebelik elde edilemeyen durumlar
- Azoospermi: Ejakulatta hiç sperm bulunmaması; tıkayıcı (obstrüktif) ve tıkayıcı olmayan (non-obstrüktif) ayrımının yapılması gerekir
- Varikosel: Testis etrafındaki venöz genişleme; sperm kalitesini olumsuz etkileyebilir ve infertiliteyle ilişkilendirilebilir
- Hipogonadizm (testosteron eksikliği): Düşük testosteron düzeyine bağlı yorgunluk, libido azalması, kas kaybı, depresif ruh hali veya kemik yoğunluğu kaybı
- Erektil disfonksiyon (organik nedenli): Sertleşme sağlamada veya sürdürmede yaşanan güçlük; kardiyovasküler, hormonal veya nörolojik kaynaklı olgular
- Ejakülasyon bozuklukları: Erken boşalma, gecikmiş boşalma veya retrograd ejakülasyon (meninin mesaneye kaçması)
- Peyronie hastalığı: Peniste fibröz plak oluşumuna bağlı eğrilik ve ilişki sırasında ağrı
- Kanser tedavisi sonrası üreme kapasitesi değerlendirmesi: Kemoterapi veya radyoterapi geçiren erkeklerde sperm fonksiyonunun izlenmesi ve gerektiğinde sperm bankacılığı
- Cinsel sağlık danışmanlığı: Bireyin veya çiftin üreme süreci hakkında bilgi ve rehberlik ihtiyacı
Ne Zaman Başvurmalısınız?
- Korumasız cinsel ilişkiye rağmen 12 ay sonunda gebelik sağlanamamışsa (35 yaş üstü çiftlerde bu süre 6 aydır)
- Önceki bir semen analizinde anormal sonuç çıkmışsa ve değerlendirme istenmişse
- Skrotumda dolgunluk hissi, ağrı veya görünür genişleme fark edilmişse
- Yorgunluk, libido kaybı, kas kütlesi azalması veya uyku bozukluğu gibi testosteron eksikliğine işaret eden belirtiler varsa
- Cinsel ilişki sırasında sertleşme sağlamakta güçlük yaşanıyorsa ve organik bir neden araştırılmak isteniyorsa
- Kemoterapi veya radyoterapi öncesinde sperm dondurma (kriyoprezervasyon) planlanmak isteniyorsa
- Peniste eğrilik veya ilişki sırasında ağrı söz konusuysa
Acil başvuru: Skrotumda ani gelişen şiddetli ağrı ve şişlik (testis torsiyonu şüphesi) acil cerrahi gerektirebilir; bu durumda vakit kaybetmeden acil servise başvurunuz.
Değerlendirme, Tanı ve Muayene Süreci
İlk görüşmede hastanın tıbbi geçmişi, üreme hedefleri, yaşam tarzı ve cinsel sağlık durumu kapsamlı biçimde değerlendirilir. Süreç şu aşamalardan oluşur:
| Aşama | Ne yapılır |
|---|---|
| İnfertilite süresi, geçirilmiş ameliyatlar, kronik hastalıklar, kullanılan ilaçlar, sigara ve alkol alışkanlıkları ile meslek kaynaklı maruziyetler sorgulanır | |
| Testis hacmi, varikosel değerlendirmesi, epididim ve vas deferens palpasyonu, ikincil cinsiyet özellikleri incelenir | |
| WHO 2021 referans değerlerine göre sperm sayısı, hareketlilik, morfoloji ve semen hacmi değerlendirilir; 2-5 gün cinsel perhiz sonrasında alınan örnekle yapılır | |
| Sabah bazal total testosteron, serbest testosteron, FSH, LH, prolaktin, SHBG, östradiol ve TSH ölçümü | |
| Varikosel derecesi, testis hacmi ve dokusu, epididim patolojilerinin değerlendirilmesi | |
| Karyotip analizi, Y-delesyon analizi (AZFa/b/c bölgeleri), CFTR mutasyon taraması | |
| Standart semen analizinde gözden kaçabilen sperm kalitesi sorunlarının ileri düzeyde tespiti |
Uygulanan Program, Yöntem ve Teknikler
Her hastaya değerlendirme sonuçlarına göre bireyselleştirilmiş bir program tasarlanır. Uygulanan başlıca yöntem ve teknikler şunlardır:
- Yaşam tarzı yönetimi programı: Kilo kontrolü, sigara bırakma desteği, ısı maruziyetini azaltma (laptop, sauna), besin takviyesi danışmanlığı; sperm parametrelerini olumsuz etkileyen etkenler birlikte değerlendirilir
- Hormonal destek programı: Hipogonadizmde gonadotropin (hCG, rFSH) protokolleri; üreme kapasitesi korunmak istendiğinde testosteron replasmanı yerine bu yol tercih edilir. Hiperprolaktinemide dopamin agonistleri ile izleme programı
- Varikosel yönetimi: Sperm parametreleri ve testis hacmine göre izleme veya mikrocerrahi varikoselektomi kararı; cerrahi sonrası semen analizi takibi planlanır
- Sperm geri kazanım teknikleri:
- TESA (Testicular Sperm Aspiration): ince iğneyle testis aspirasyonu
- TESE (Testicular Sperm Extraction): testis dokusu biyopsisiyle sperm elde edilmesi
- Mikro-TESE: Non-obstrüktif azoospermide mikroskop eşliğinde odaklı sperm arama; en yüksek bulma oranını sağlar
- Erektil disfonksiyon programı: Organik nedenin belirlenmesinin ardından PDE5 inhibitörleri (sildenafil, tadalafil) ile izleme; kardiyovasküler risk faktörlerinin yönetimi öncelikli tutulur
- Peyronie yönetim programı: Akut fazda kollajenaz enjeksiyonu ile plak kontrolü; kronik ve stabil fazda cerrahi düzeltme seçeneği değerlendirilir
- Sperm kriyoprezervasyonu: Kemoterapi veya radyoterapi öncesinde sperm dondurulması ve saklanması; gelecekteki üreme seçeneklerini korur
- Yardımcı üreme teknikleri koordinasyonu: IUI, IVF veya ICSI süreçlerinde üreme tıbbı ekibiyle ortak planlama ve takip
- Cinsel sağlık danışmanlığı: Bireyin ve çiftin süreci anlamasına yönelik bilgilendirme seansları; gerektiğinde psikiyatri veya çift terapisiyle koordinasyon
Program Süresi ve Takip
Androloji programları, değerlendirme bulgularına ve hedeflere göre farklı sürelerde planlanır. Sperm parametrelerinde iyileşme genellikle 3 ay sonra değerlendirilebilir; çünkü bir sperm üretim döngüsü (spermatogenez) yaklaşık 72 gündür.
| Program türü | Süre ve takip |
|---|---|
| Hafif sperm bozukluklarında yaşam tarzı değişikliği + 3 aylık kontrol semen analizi | |
| Gonadotropin protokollerinde 3-6 aylık tedavi takibi, aylık hormonal panel izlemi | |
| Ameliyattan 3 ve 6 ay sonra semen analizi; gebelik sağlanana veya yardımcı üremeye geçiş kararına kadar izleme | |
| Elde edilen sperm dondurularak saklanır; IVF/ICSI planlaması için üreme tıbbı ekibiyle koordinasyon devam eder | |
| Hormonal panel ve kemik mineral yoğunluğu izlemi, 6 ayda bir değerlendirme |
Academic Hospital Androloji Birimi için randevu alın.
Randevu AlAcademic Hospital'da Androloji
Academic Hospital Androloji Birimi'nde poliklinik değerlendirmesi, semen analizi ve hormonal tetkiklerin planlanması, sperm geri kazanım işlemleri ve cinsel sağlık danışmanlığı aynı çatı altında yürütülür. Program, üroloji ve endokrinoloji uzmanlarıyla ortak planlanır. Aşağıdaki birimlerle rutin olarak ortak çalışılır:
- Üroloji: varikosel, sperm geri kazanım ve üreme sistemi cerrahilerinin planlanması
- Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları: hipogonadizm, hiperprolaktinemi ve hormonal eksen bozukluklarının yönetimi
- İç Hastalıkları: diyabet ve kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi
- Cinsel İşlev Bozuklukları Tedavisi: erektil disfonksiyon ve ejakülasyon bozukluklarında ortak izlem
- Kadın Hastalıkları ve Doğum: çiftin birlikte değerlendirilmesi ve yardımcı üreme sürecinin planlanması
- Radyoloji: skrotal ultrasonografi ve ileri görüntüleme incelemeleri
- Psikiyatri: infertilite sürecine eşlik eden ruhsal yükün değerlendirilmesi ve çift terapisi koordinasyonu
Sık Sorulan Sorular
Androloji hakkında en sık sorulan soruların yanıtları aşağıda yer almaktadır.
Kaynakça
Bu sayfada erkek üreme sağlığı, semen analizi referans değerleri ve tedavi yaklaşımları hakkında verilen genel bilgiler aşağıdaki güvenilir sağlık kaynaklarıyla desteklenmiştir.
- American Urological Association, "Male Infertility: AUA/ASRM Guideline", auanet.org
- World Health Organization, "WHO Laboratory Manual for Human Semen Examination, 6th Edition", who.int
- European Association of Urology, "EAU Guidelines on Male Sexual Dysfunction", uroweb.org
- National Institutes of Health, "Hypogonadism: Diagnosis and Management", StatPearls, ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesi, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Şikâyetleriniz için bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.
