Yenidoğan Bebek Bakımı

yenidogan-bakimi

Yeni Doğan Bebeğin Bakımı ve Anne Sütü ile Beslenmesi
 
Yeni doğan bebeğin beslenmesi için en mükemmel besi anne sütüdür.Anne sütü öncelikle temiz bir besindir. Hazırlama, ısıtma gibi zorlukları yoktur, her an kullanıma hazırdır. Sindirimi kolaydır ve bebeği hastalıklardan korur. Özellikle ”ilk ağız sütü” diye bilinene kolostrum, doğumdan sonraki ilk 1 – 2 saat içinde mutlaka çocuğa verilmelidir. Kolostrum koyu sarı renkte olup, daha kıvamlıdır. Anne sütü dışında ilk dört ay bebeğe ek olarak su, şekerli su, bitki çayları (çay,ıhlamur,rezene) verilmez. İlk 4-6 ay sadece anne sütü vermek bebeğin tüm ihtiyacını karşılar.
Anne sütünün yapılmasını ve devamını sağlayan en önemli faktör bebeğin emmesidir. Bebek istediği sürede ve istediği miktarda  emzirilmelidir. Ortalama emzirme süresi 15 – 20 dk, ortalama emzirme aralığı 2-3 saattir. Emzirme sırasında her iki göğüs deverilebilir. Bu durumda bir sonrki emzirmee en son emzirilen göğüsten başlanmalıdır.
 
Bebeğin emzirilmesi
Bebeğiniz her istediğinde ya da 2 – 3 saat arayla emzirin.
Emzirmeden önce altının temiz olup olmadığını kontrol edin.
Göğüs değiştirirken mutlaka gazını çıkarın.
Bebeğinizin her emzirmede her iki göğüsten 20’şer dakika emmesi yeterlidir.
Tekrar emmek isterse, bir saat aradan sonra aynı şekilde emzirin.
Emzirme sonunda mutlaka gazını çıkarın.
Bebeğinizin, emdiğini hazmetmesi için 15 dakika bekledikten sonra altını değiştirin
Sağlıklı bebeklerin 5-6 saat uyumasına izin verilebilir.
 
 bebek4
Bebeğin Odası
Oda sıcaklığının 21-24 derece arasında olmasını sağlayın. Termometre bulundurun.
Kış döneminde odadaki nem dengesini sağlamak için ısıtıcı üzerine bir tas su ya da ıslak havlu koyun.
 
Bebeğin yatış şekli
Bebeğinizi omuzdan eğimli boyun kısmı katlanmayacak şekilde yatırın.
Üzerini ağır battaniye ya da yorganla örtmeyin. (Bacaklarını rahat hareket ettirebilirsin.)
Uzun süre yan yatırmayın.(Gün içinde yan yatışlar beşer dakikadan toplam 10 dakikayı geçmesin.)
Uzun süre yüzüstü yatırmayın. (İlk iki ay, gözünüzün önünde olmak şartıyla  10 dakikayı geçmeyecek şekilde yüzüstü yatırabilirsiniz. Beş dakika bir yanağı, beş dakika diğer yanağı üzerine yatırın.)
 
 
 
 
 
 
Bebeğin banyosu ve vücut bakımı
Bebeğinize her akşam banyo yaptırabilirsiniz.
Her banyoda şampuan kullanmayabilirsiniz. (Haftada 2-3 kez şampuan kullanmak uygun olur.)
Banyo sonrası başına mutlaka 1 saat süreyle başlık takın.(Bebekler en çok baş kısmından ısı kaybederler.)
Haftada bir-iki kez zeytinyağı ya da badem yağı ile yağlayın.
 
Bebeğin kıyafetleri
Bebeğinize dar kıyafet giydirmeyin. (Dar giysiler bebeğinizin hareketlerini kısıtlar.)
Kıyafetlerini ters çevirerek yıkayıp tersten ütüleyin.
Kıyafetlerdeki etiketler bebebek5beğinizin tenini rahatsız edebilir, bunları sökün.
Yaz aylarında bebeğinizi çok fazla giydirmeyin. (Yazın, vücudu saran bir fanila, eldiven ve bir çorap yeterli olur.)
 
Tırnak kesme
Bebeğinizin tırnakları yumuşak olduğu için ilk bir ay kesmeyin.
 
Günlük bakım
Bebeğinizin vücudu, sabah ve akşam güneşi alan bir odada perde arkasında güneş ışığı görebilir.
Devit 3 oral damladan her gün kaşıkla 5 damla verin.
 
Aşı defteri
Bebeğinizin aşılarını dikkatle takip edin.
Kontrole gelirken aşı defterini mutlaka getirin.
İlk 15 gün içinde kontrol tarihinde hastanemize geldiğinizde aşı defteriyle birlikte önce bebek odasına gelin. (Burada gerekli kontroller için bebeğinizin kanı alınacaktır.)
Başka bir sağlık kuruluşuna gittiğinizde de aşı defterini yanınızda bulundurun.
 
Hepatit B aşısı
Bebeğinize ”Hepatit B” aşısının ilk dozu, doğduğunda yapıldı. İkinci dozu 1. ayda, üçüncü dozu ise 6. ayda yapılacak.
 
 bebek6
Yenidoğan bakımı ile illgili alt başlıklar;
 
Uyku
Bebeklerin temel gereksinimidir.
Büyüme ve gelişmeyi sağlayan bazı hormonlar uyku sırasında salgılanır.                               
Uyku süreleri, uyuma ve uyanma saatleri genetik olarak belirlenir ve kişiye özeldir.
 
bebek8
 
Uyutmak
İnsanın belli bir yerde ve konumda belirli bir süre için uyumasını sağlamak ve bunun gerçekleşmesi için çeşitli yöntemlerin uygulanmasıdır.
Yorulmamış, uyku gereksinimi olmayan, uyumak istemeyen çocuk için bir dayatma, zorlamadır.
 
Normal uyku düzeni
Yeni doğan bebekler günde 17-18 saat,
Bir aylık olduklarında günde 16-17 saat,
3-4 aylık olduklarında günde 15 saat kadar uyurlar. Dört aylık bir bebekte uykunun üçte ikisi gece gerçekleşir.
 
bebek7
 
Uyku için uygun ortam
Çocukların yatak odalarının ısısı 18 derece, yeni doğan ve bebeklerin 21-24 dereceden düşük olmamalıdır.
Odadaki eşyalara çarpmayı engelleyecek şekilde loş bir ışık  olmalıdır.
Yatak sert zeminli olmalı, yastık kullanılmamalı, yorgan hafif ve pamuklu olmalıdır.
 
Uyku için uygun ortam
Yatmadan önce kitap okuma, ninni söyleme veya hafif müzik dinlemek uykuya dalmayı kolaylaştırabilir.
Akşamları uykuya yatırma keyifli bir hale getirilmeli ve her gün “ uyku töreni” uygulanmalıdır.
Bebeğin bulunduğu evde sigara içilmemelidir.
 
Yeni Doğan – Cilt Bakımı
Doğum öncesi bebek anne karnında, amnion kesesi içinde, sürekli su içinde yaşar. Doğum sonrası artık ise cildi hava ve giysileri ile temas eder. Bebek cildi, bilhassa yeni doğduğunda yetişkin cildine göre daha ince ve hassastır. Bu nedenle çabuk tahriş olur. İlk günlerde kuruyup soyulabilir. Veya bazen kızarıklıklar olabilir.
Yapılması gereken bebeğin cildini temiz ve nemli tutmaktır. Sıcak mevsimde her gün, soğuk mevsimde en az haftada iki kez yıkanmalıdır. Ancak ilk banyosu göbek kordonu kuruyup düştükten bir gün sonra yapılmalıdır. Bu zaman zarfında bebeğinizi her gün bebek yağları veya losyonlarıyla göbeğini koruyarak silebilirsiniz. Göbeği düşesiye kadar, henüz düşmemiş göbek kordonunu bezin içine koymadan, dışarıda bırakacak şekilde bezini bağlayınız. Bu şekilde mikropların bulaşmasına çok açık olan göbek kordonunun idrarla ıslanmasına ve mikrop kapmasına engel olursunuz.
Bebeğin en sık kirlenen yeri bez bölgesidir. Bu nedenle en sık cilt tahrişleri de bu bölgede olur. Sık bez değiştirmek, genital bölge cildini temiz ve kuru tutmak tahrişleri ve pişikleri önlemek için çok önemlidir. Koruyucu bakım ve pişik kremleri kullanılmasının sakıncası yoktur. Kullanılacak kremi doktorunuza danışabilirsiniz. Eğer bütün dikkatinize rağmen pişik dediğimiz cilt tahrişi olmuşsa 3 günden fazla sürüyorsa mutlaka doktora danışın.
İlk haftalarda bebeğin cildi gerçekten de son derece hassastır. Alt bakımında ılık suyla ıslatılmış pamuklar kullanılırsa, cildi tahriş olmaktan ve soyulmaktan korumak kolaylaşır. Çünkü özellikle kız bebeklerde, alt bakımında genital bölge cildiyle birlikte mukozası da temizlenmelidir. Ve mukoza cilde göre daha kolay tahriş olur.
 
DİKKAT! Bebeğinize bakım yapacağınız zaman hatta ellerinizin temiz olduğundan emin olunuz. 
İlk haftalarda karşılaşabileceğiniz döküntü veya sarılık gibi renk değişikliği şeklindeki cilt sorunlarınız olabilir. Cilt değişikliklerinin ne olduğunun tanımlanmasının en iyi görülerek yapılacağını unutmayınız ve doktorunuzla kontak kurunuz.
 
Göbek bakımı; Sabah ve akşam olmak üzere günde iki kere alkolle göbek bakımı  yapın.
Akşam banyo yaptıracaksınız göbek bakımı banyo sırasına bırakın.
Göbek bakımında bebeğinizin göbeği düştükten sonra2 gün daha devam edin.
 
Göz bakımı; Bebeğinizin gözlerinde çapaklanma olursa ,temiz bir mendil ,kaynatılıp soğutulmuş suyla ıslatarak içten dışa doğru silin
Çapaklanma bir gözünde olsa bile iki gözü de silmeniz gerektiğini unutmayın
Her gözü mendilin farklı tarafıyla silin.
 
Burun bakımı; Bebeğinizin burnu tıkanırsa ,günde 3-4 kez bir iki damla serum fizyolojik kullanın.
 
Tırnak bakımı; Bebeğinizin tırnakları yumuşak olduğu için ilk bir ay kesmeyin
 
Bebeğin alt temizliği; Bebeğinizin altını kaynatılmış ılıtılmış suyla önden arkaya doğru silerek temizleyin yada belden aşağısını suyla yıkayın.
Bebeğinizin altını silerek pamuk kullanmayın.
Bez bölgesini pişik kremi de kullanılabilir,ancak zeytinyağı iyi bir koruyucudur
 
Gaz Problemi 
 
İnfantilkolik,Gaz Problemi (Süt çocuğu koliği)
Sağlıklı gelişen bebekte doğumdan 2 hafta sonra ortaya çıkan, günün belirli saatinde meydana gelen, genellikle 3.aya kadar devam eden hiçbir nedene bağlanamayan ağlama krizleri.
 
İnfantilkolik
Sıklık % 15-30, erkeklerde daha sık
Anne sütü ile beslenenlerde daha nadir
Etyoloji bilinmemekte 
En fazla kabul gören açıklama: Erken yeni doğan döneminde dışarıdan gelen uyarıları engelleyici bir mekanizmanın var olduğu, birinci haftadan sonra bu engelleyici mekanizmanın ortadan kalktığı ve bebeğin dış uyaranlara karşı daha uyanık ve duyarlı hale geldiği şeklindedir. Uyaran bombardımanı altındaki bebek akşam saatlerinde iyice gergin ve uyarılmış olur. Sonuçta, nedensiz ağlamalar görülür. 
 
Koliğin tedavisi nasıldır?
Koliğin henüz nedeni bilinmediği için, kesin tedavisi de yoktur. Koliğe yönelik yapılan uygulamaların vakaların çok az bir kısmında işe yaradığı görülmektedir. Aslında kolik bulgularının ortadan kalkması için sorunun çözümünü zamana bırakmak, yani bebeğin büyümesini ve böylece koliğin sonlanmasını beklemek en anlamlı yaklaşım olmaktadır. Ancak bazı davranış terapileriyle ağlamanın şiddetini azaltmak mümkündür.
 
Sakinleştirme teknikleri nelerdir?
Bu teknikler İngilizce’de 5-S ile tanımlanıyor:
Swaddling (Kundaklama): Aşırı sıcak tutmaktan koruyarak, başı örterek, gevşek ve bol bir battaniye yardımıyla, kalça ekleminin kıvrılmasına izin verilerek yapılan kundaklama
Side: Yan yatış ya da sırt üstü pozisyonda uyutmak
Sııss sesi: Bebeğin kulağına sıııs sesi verme
Sallama: Her zaman baş ve boyunun desteklenerek, küçük çalkalama hareketleri, bir kereden  fazla ileri-geri hareketi yaptırılmayacak şekilde olmalı.
Sucking (Emme): Emzik ya da parmak emmesi.
Bu tekniklerin bir arada kullanılması, ağlama nöbetlerini azaltıyor.
Bebek masajında amaç nedir?
Yeni doğanın doğduğu anda iletişim kurabilmek için kullanabileceği en gelişmiş duyusu, “dokunma” duyusudur.  Dokunma duyusu, özellikle dudaklar, dil, kulaklar ve alında olmak üzere tüm vücutta çok iyi gelişmiştir ve bebeklik döneminde çocuğun çevresini algılamasında çok önemlidir. Bebek kendisine dokunulduğunda, kucaklandığında çevresi ile ilişki kurar ve böylece psiko-sosyal gelişimi desteklenir. Anne-babaların bebekleriyle iletişim kurmada kullanabilecekleri yollardan biri bebek masajıdır.  Masaj, bebeği hissetmek ve ona dokunmak için en uygun yoldur. Anne-baba-bebek arasındaki oyunlar, karşılıklı etkileşimde büyük önem taşır.
 
Bebek masajı, bebeğin bedensel ve ruhsal yönden gelişimini destekleyen, sayısız faydaları olan basit, ucuz, etkili bir yöntemdir ve aynı zamanda bir rahatlama tekniğidir. Masaj, bebeğin sağlıklı büyümesi, gelişmesi, kan dolaşımının hızlanması, kas – iskelet sisteminin gelişmesi ve bağırsaklarında biriken gazın çıkarılması gibi pek çok fizyolojik yararlarının yanı sıra,  bebeğin annesi ve babasıyla iletişim bağını güçlendiren, birlikte geçirdikleri zamanı eğlenceli ve kaliteli kılan bir zaman dilimidir.
 
 
Fiziksel ve psikolojik yararları
 
Fiziksel yararları:
Dokunma kan akışını hızlandırdığı için, dokulara giden oksijen miktarını arttırır.
Kas, sinir ve iskelet sisteminin, sinir-kas koordinasyonun gelişimini destekler.
Lenf akışını düzenler, toksinleri uzaklaştırarak, bağışıklık sistemini güçlendirir, böylelikle bebeklik çağında sıklıkla görülen nezle, grip gibi enfeksiyonlara karşı direnç kazandırır.
Dokunma doğal ağrı kesici olan endorfin hormonunun salgılanmasını arttırarak, bebeğin  hafifletir. Çocukluk çağında görülen diş çıkarma, aşı uygulaması, uyku problemleri, kulak ağrısının hafifletilmesinde etkilidir.
Barsak hareketlerini arttırarak, kabızlık ya da gaz problemlerinin hafifletilmesini sağlar.
Kolik ataklarını azaltır, gece uykusunu derinleştirir.
Prematüre bebeklerde besinlerin hızlı emilimini sağlar böylelikle bebeklerin hızla kilo almasını sağlar.
 
Psikolojik yararları:
Anne ve bebek arasındaki tensel temas, hem anne-bebek bağlanma sürecine hem de emzirmeye olumlu katkılar sağlar. Annenin bebeğiyle tensel teması  “prolaktin” hormon yapımını uyararak, süt üretimini artırmaktadır. Bebekleriyle daha fazla zaman geçiren, dokunsal teması olan, masaj uygulayan annelerin, emzirme yeteneklerinin arttığı ve bebeklerini daha uzun süre emzirdikleri görülmüştür. Ayrıca yapılan araştırmalarda, doğumdan sonra annesiyle ten tene temasa giren bebeklerin memeyi aramayı, tutmayı ve emmeyi, kendi kendilerine, yardımsız başardıkları belirlenmiştir. 
 
Masajın diğer yararları şöyle sıralanabilir:
Dokunma duyusu, bebeğe güvende olduğu hissini verir.
Anne-bebek bağlanma sürecini sağlamlaştırır ve aralarındaki güven duygusunu pekiştirir.
Gerginlik, endişe ve korkuyu azaltır, sakinlik ve rahatlama sağlar.
Annenin bebeğini sakinleştirdiğini görmesi, annelik duygusunu kısa sürede kazanmasını ve kendine güven geliştirmesini sağlar.
 bebek2
 Masaja hazırlık
 
Çevre düzenlemesi:
Anne/baba ve bebeğin, mümkün olduğunca rahatsız edilmeyeceği bir ortam ayarlaması yapmak. Örneğin telefonu sessiz moduna almak, dış kapıya “rahatsız etmeyin” uyarıları asmak gibi…
Oda ısısının ılık olmasını sağlamak, hava akımının olmadığı bir yerde, bebeğin üzerine düşebilecek nesnelerden, çay/kahve gibi sıcak içeceklerden uzakta masaj yapmak…
Kullanılacak malzemeleri ulaşabilecek uzaklığa yerleştirmek…
Hem anne/baba hem bebeği rahatlatması açısından müzik ve aromatik esanslar kullanmak. Müzik aynı zamanda masaja ritim de kazandıracaktır.
 
Zamanlama:
Masaj her gün ve doğru zamanda yapılmalıdır. Bebeğin aç olmadığı, huzurlu ve masaja hazır olduğu bir zaman dilimi seçilmelidir. Bebek yorgun ve huysuz bir dönemindeyse masaj ertelenmelidir. En uygun zaman, besinlerin henüz sindirildiği ve bebeğin henüz acıkmadığı dönem olan beslenmeden 1-1,5 saat sonrasıdır.
 
Annenin/babanın hazırlığı:
Elleri yıkamak, ellerin uygun ısıda olmasına, tırnakların kısa olmasına, yüzük, bileklik gibi takıların çıkarılmış olmasına dikkat etmek.
Anne ya da baba, bebeğinin karşısına geçmelidir, böylelikle göz temasını sağlar ve masaj süresince devam ettirir.
 
Pozisyon:
Anne/baba  büyük bebeklere beşik pozisyonunda, daha küçük bebeklere dizlerinin üzerinde masaj yapabilir.  Beşik pozisyonunda anne/baba yere oturur, sırtını duvara dayar, dizlerini bükerek, ayak tabanlarını birleştirir, dizlerini açarak, beşiğe benzer bir şekil verir ve bebeğini dizlerinin ortasına yerleştirir. Bu pozisyon hem bebeği sıcak tutar, hem de bebeğin kendini güvende hissetmesini sağlar.
 
Nasıl yapılır? 
Masaj sırasında bebekle konuşulması, öpülmesi, göz teması, küçük oyunlar her iki taraf için de masajdan alınan keyfi artırır.
Eller hafifçe yağlanır, önce hafif dokunuşlarla başlanır, bebek alıştıkça eller hafifçe bastırılabilir.
Masajın belli bir sırası yoktur, bebeğin isteğine göre özel olmalıdır, anneler zamanla kendi yöntemini geliştirebilir. Aşağıdaki adımlar sadece temel bir rehber niteliğinde hazırlanmıştır. Kolay hatırlanması için manevralara bazı isimler verilmiştir.
 
YÜZ MASAJI
Her iki elin baş parmağı bebeğin alnına konur, şakaklara doğru hareket ettirilir, aynı manevra kaş hizasında da tekrarlanır.
Burun kökünden yanaklara doğru sıvazlama manevrası yapılır, aynı işlem üst ve alt çeneden şakaklara doğru tekrarlanır.
Gülümseme manevrası; baş parmak alt çeneden şakaklara doğru hareket ettirilerek bebeğe gülümseme ifadesi verilir.
 
GÖĞÜS MASAJI
Her iki avuç içi bebeğin göğsüne yerleştirilir. Kitap sayfasını çevirir gibi eller hareket ettirilerek yuvarlak dairesel manevralar yapılır (Kitap sayfasını çevirme manevrası).
Eller göğse konur, her bir el çaprazdaki omuza hareket ettirilir (Çaprazlama manevrası).
 
KOL MASAJI
Bebeğin kolu kaldırılarak, koltuk altlarına dairesel hareketler yapılır.
övdeden bileklere doğru ovuşturma yapılır, aynı işlem bilekten gövdeye doğru da tekrarlanır.
İki elle bebeğin kolu kaldırılır, bir el içeri, diğer el dışarı olacak şekilde hareket ettirilir (Burma manevrası).
Bebeğin el sırtı, avuç içi ve her bir parmağı minik dairelerle ovuşturulur.
 
KARIN MASAJI (KOLİK MASAJI)
Karın masajı, barsak hareketlerini hızlandırarak, sindirimi kolaylaştırır, kabızlığı önler, gaz sancısı azaltır ve bebeğin rahatlamasını sağlar.
Yapılan her manevra bağırsakların çıkış yönü olan saat yönüne doğru yapılır ve bebeğin karnının sol tarafında ve alt kısmında sonlanır.
 
Kum çekme manevrası: Eller kubbeleştirilerek, mide üzerine konur ve midedeki gazi bağırsağa iletmek amacıyla, kubbe şeklindeki eller tıpkı kum çeker gibi aşağı doğru hareket ettirilir. 6 kez tekrarlanır.
 
Güneş-ay manevrası: Sol el saat 11 hizasına konur ve karın etrafında tam bir yuvarlak çizilir (güneş). Diğer el saat 11’den 5 hizasına kadar yarım bir ay çizer. Bu manevra da 6 kez tekrarlanır.
Dizleri kendi gövdesi üzerine bükülerek 10 saniye bekletilir ya da hafifce ileri geri hareket ettirilir. Böylelikle anüs açılarak, bebeğin gazının çıkmasına yardımcı olunur.
 
Yürütme manevrası: Elin 2-3 parmak ucu bebeğin karnının sağ alt tarafına konur. Yukarı, yan ve sağ alt tarafa doğru yürüme hareketi yapılarak, parmağımızın altında gaz olup olmadığı hissedilmeye çalışılır, varsa gaz baloncuğu parmakla yürütülerek barsak dışına doğru yönlendirilir.
 
I Love You Manevrası: İngilizce kelimelerin baş harflerinden esinlenerek, eller karında, önce sol tarafta yukardan aşağı doğru bir “I” harfi çizer. Sonra karnın üst tarafından bebeğin sağ tarafından soluna doğru ters bir “L” harfi çizer. Son olarak da bebeğin karnının sağ alt köşesinden başlanarak, sol alt köşede bitecek şekilde ters bir “U” harfi çizer. Bu manevra yapılırken sevgi dolu bir ses tonuyla bebeğe “Ben Seni Seviyorum” denir.
 
BACAK MASAJI
Kol masajında olduğu gibidir.
Topuklara, ayak sırtı ve ayak parmaklarına minik daireler çizmeyi unutmamak gerekir.
 
SIRT MASAJI
Bebek yüz üstü battaniye/yastığa yatırılır.
Her iki elin işaret ve orta parmağı, omurganın her iki yanına (üstüne değil) konur, omuzdan kalçaya doğru minik dairesel hareketler yapılır.
Masajı tamamlamak için, sırt boyundan kalçaya doğru hafifçe sıvazlanır (Sıvazlama manevrası). Masaj her gün aynı manevra ile tamamlanır. Böylelikle bebek bir süre sonra bu hareketin masajı sonlandırma hareketi olduğunu kavrayacak ve masaja ilişkin beklentisi de sonlanacaktır.