Periferik Yüz Felci Nedir?
Yüzümüzün mimik kaslarını kontrol eden yüz siniri (fasial sinir) yedi numaralı sinirimizdir ve çok farklı nedenlerle hasarlanabilir. Bell felci de denen bu durum genellikle yüzün soğuğa maruz kalmasından sonra gerçekleşir. Yüz siniri şişerek içinde seyrettiği fallopian kanalda sıkışır. Bu durum her yaştaki insanın başına gelebilir. Ancak otuzlu yaşlardan sonra biraz daha sıktır. Yüzün sağ veya sol tarafını etkileme sıklığı eşittir. Özellikle sürücülerde olan yüz felçleri direksiyonun sol tarafta olması nedeniyle beklendiği gibi sol yüz yarısında olur. Ailede yüz felci geçiren kişi var ise bu hastalanan kişinin riskini arttırır. Tekrarlama beklenebilir.
Yüz felci nasıl başlar?
Yüz felci başlamadan önce bir grup hasta yüz kaslarında bir katılık hissi yaşar. Yüz ağrısı olması pek beklenmez, ancak herpes enfeksiyonuna bağlı gelişen yüz felçlerinde kulakta ağrı olur.
Yüz felci başlamadan önce bir grup hasta yüz kaslarında bir katılık hissi yaşar. Yüz ağrısı olması pek beklenmez, ancak herpes enfeksiyonuna bağlı gelişen yüz felçlerinde kulakta ağrı olur.
Yüz felcinin şiddeti her hastada farklı olur. Yüz sinirinin yüzdeki mimik kaslarını kontrol etmek dışında duyusal ve salgılamayla ilgili görevleri de vardır. Ağır yüz siniri hasarlarında etkilenen yüz yarısında ağız kenarında aşağı kayma, göz kapağını kapatamama belirgindir. Orta ve hafif vakalar sadece mimiklerini kullanırken ve gülümserken yüzdeki asimetriyi farkederler. Yemek yerken tükürük ve yiyecek artıkları yüzün etkilenen tarafında birikir. Bazı hastalar tat duyusunda ve tükürük salgısında azalma yaşayabilirler. Nadiren kulak kepçesinde küçük bir alanda his kaybı olabilir.
Nasıl düzelir?
Düzelme hızı ve düzelmenin tam olması yüz sinirinin hasarının şiddetine bağlıdır. Ağır hasarlarda düzelme tam olmayabilir ve hasta gülümseyince etkilenen tarafta çekilmeler olabilir. Tablodan aylar sonra ortaya çıkan göz kırpma ile ağız kenarında hafif çekilme ve yemek yerken artan tükürük salgısına eşlik eden gözyaşı oluşumu olur. Bunlar sinirin onarımı sırasında farklı sinir yapılarından etkilendiğinin göstergesidir.
Düzelme hızı ve düzelmenin tam olması yüz sinirinin hasarının şiddetine bağlıdır. Ağır hasarlarda düzelme tam olmayabilir ve hasta gülümseyince etkilenen tarafta çekilmeler olabilir. Tablodan aylar sonra ortaya çıkan göz kırpma ile ağız kenarında hafif çekilme ve yemek yerken artan tükürük salgısına eşlik eden gözyaşı oluşumu olur. Bunlar sinirin onarımı sırasında farklı sinir yapılarından etkilendiğinin göstergesidir.
Tedavisi nedir?
Tedavinin erken başlaması kanalda sıkışan yüz sinirini biran önce rahatlatır ve düzelmeyi hızlandırır. Sinir ödemini azaltacak steroid grubu ilaçlar pratikte en çok kullanılandır. Bir grup hastaya herpes için tedavi başlamak da gerekebilmektedir. Fizik tedavi boyutunda elektrik uygulamaları ve farklı yüz egzersizleri düzelmeyi olumlu etkilemektedir. Şunu unutmamak gerekirki yüz sinirinin tekrar işlevini kazanması zaman alır. Bu bazen aylar sürebilir. Sinirin tam hasarı var ise cerrahi yaklaşım gerebilir. Tablo sırasında göz kapağını kapatmak zor olacağı için göz açık kalır. Özellikle gece yatarken ve dışarda gezinirken etkilenen gözü bir bandajla kapatmak gerekir. Bu hem gözü zararlı tozlardan korur hem de gözün korneasının kuruyarak hasarlanmasını önler. Doğal göz yaşı damlaları bir süre düzenli kullanılmalıdır.
Tedavinin erken başlaması kanalda sıkışan yüz sinirini biran önce rahatlatır ve düzelmeyi hızlandırır. Sinir ödemini azaltacak steroid grubu ilaçlar pratikte en çok kullanılandır. Bir grup hastaya herpes için tedavi başlamak da gerekebilmektedir. Fizik tedavi boyutunda elektrik uygulamaları ve farklı yüz egzersizleri düzelmeyi olumlu etkilemektedir. Şunu unutmamak gerekirki yüz sinirinin tekrar işlevini kazanması zaman alır. Bu bazen aylar sürebilir. Sinirin tam hasarı var ise cerrahi yaklaşım gerebilir. Tablo sırasında göz kapağını kapatmak zor olacağı için göz açık kalır. Özellikle gece yatarken ve dışarda gezinirken etkilenen gözü bir bandajla kapatmak gerekir. Bu hem gözü zararlı tozlardan korur hem de gözün korneasının kuruyarak hasarlanmasını önler. Doğal göz yaşı damlaları bir süre düzenli kullanılmalıdır.
Yüz felcinden nasıl korunabiliriz?
Yüz felcinden korunmak için hava akımı olan yerlerde bulunmaktan kaçınmak, sürücüler için özellikle soğuk havalarda camdan gelecek hava akımına maruz kalmamak önemlidir. Başa giyilecek kulakları örten bir bere de koruyucu olacaktır.
Yüz felcinden korunmak için hava akımı olan yerlerde bulunmaktan kaçınmak, sürücüler için özellikle soğuk havalarda camdan gelecek hava akımına maruz kalmamak önemlidir. Başa giyilecek kulakları örten bir bere de koruyucu olacaktır.
Prof. Dr. Dilek İnce GÜNAL
MÜTFV Academic Hospital & Tıp Merkezi
Nöroloji Bölümü
